{"headword": "tutmoq", "key": "tutmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻl bilan ushlamoq, ushlab turmoq; tutinmoq.", "examples": [{"text": "Bir qoʻlda kitob, bir qoʻlda guldasta tutib turmoq. Bolaning qoʻlidan tutmoq. Otning jilovidan tutmoq. Koʻr tutganini qoʻymas, kar — eshitganini.", "source": "Maqol"}, {"text": "Temirchi usta qahr-u gʻazab bilan ich-kari kirdi va tikka borib, Xayrinisaning kuyovi boʻlmish yigitning yoqasidan tutdi.", "source": "S. Abdulla, Mavlono Muqimiy"}, {"text": "Gavhar toqati toq boʻlib, oʻrnidan tura boshlagan edi, Talʼat tirsagidan tutib oʻtqazdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Ketmon tutishga odatlangan dagʻal qoʻllar igna ushashga, qatim tortishga kelishmaganidan diqqati oshgan", "source": "Oxun. Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Ovlab, quvib, izidan borib va shu kabilar yoʻllar bilan ushlamoq, ushlab olmoq, qoʻlga tushirmoq.", "examples": [{"text": "Baliq tutmoq. Quyon tutib olmoq. Oʻgʻrini tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Sayil ham sayil, sargardon ham sayilda, domlajon. Hali kiyik tutdikmi, yoʻqmi, hech boʻlmasa, shamollab kelamiz-da.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "Agar Hamzani tutib bersang, oʻgʻling Umar polvonni roʻyxatdan oʻchiramiz.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 3, "text": "Biror narsani iltifotan kimsaga taklif qilmoq, uzatmoq; foydalanish uchun toʻgʻrilamoq, bermoq.", "examples": [{"text": "Mehmonlarga sochiq tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Chol belbogʻidan nosqovogʻini olib, oʻtirganlarga tutdi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "[Suluv] Hech narsaga qaramay, sakrab turib, hansirab qolgan otasini yupatgisi, sovuq ayron tutib, yelkasini silagisi kelardi.", "source": "A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi"}, {"text": "Duodan soʻng Otabek toʻriq yoʻrgʻani chiqarib, qutidorga tutdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Boʻston qutichali atir olib kelib, oyisiga tutdi.", "source": "S. Zunnunova, Yangi direktor"}, {"text": "Ali meshkobchi yana Madrasa qurilishiga kirib, odamlarga suv tutdi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 4, "text": "Qoʻlidagi (oʻzidagi) biror narsani boshqa narsaga toʻgʻrilamoq, roʻbaroʻ holga olmoq.", "examples": [{"text": "Xatni chiroq yorugʻiga tutib oʻqimoq. Yelkasini oftobga tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Otboqar fonusni yana Boʻtaboyning yuziga tutdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Senga havas bilan boqurman, rosti, Oʻlimga tik koʻksin tuta olgan zot.", "source": "A. Oripov"}]}, {"order": 5, "text": "Yoʻq boʻlish, ketish va shu kabilardan saqlab turmoq.", "examples": [{"text": "Hokimiyatni tutib turmoq. Oʻz pozitsiyalarini tutib turmoq. Jangchilarimiz tepalikni tutib turish uchun butun vositalarni ishga soldilar.", "source": ""}, {"text": "Azamat, kombatning madad kuchi yetib borguncha dushmanni tutib turish haqidagi farmonini Ergashevga aytdi.", "source": "N. Safarov, Qahramonning tugʻilishi"}]}, {"order": 6, "text": "Biror holat, vaziyatda saqlamoq, asramoq.", "examples": [{"text": "Saidbobo negadir tili uchida turgan gapni yutib, sir tutdi.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Tugʻilgan kun ziyofatiga taklif qilish shart emas. Oʻsha kunni esida tutgan yaqinlari oʻzlari borishaveradi", "source": "R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi"}, {"text": "Itni zanjirga bogʻlab qoʻygach, och tutadi deyishadi.", "source": "S. Nurov, Narvon"}]}, {"order": 7, "text": "Biror narsadan oʻzini tiymoq yoki biror narsani, voqeani yuz berishdan toʻxtatmoq, bosmoq, ushlamoq.", "examples": [{"text": "U koʻzlariga toʻlgan tomchilarni bazoʻr tutib javob berdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 8, "text": "Idora qilmoq, boshqarmoq.", "examples": [{"text": "Roʻz-gʻor tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Yaxshi qilib yurtni tutdi, Kim kam boʻlsa, yoʻl koʻrsatdi.", "source": "Ergash Jumanbulbul oʻgʻli"}]}, {"order": 9, "text": "Oʻz qoʻli ostidagi, izmidagi, qaramogʻidagi kimsalarga qandaydir munosabatda, muomalada boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Bolani boʻsh tutish yaramaydi. Singlingni kaftingda tutsang, onangni boshingda tut.", "source": "Maqol"}, {"text": "Shariat xotinni qattiq tutish kerak deydi-yu, ammo xotinni qancha qattiq tutsangiz, shuncha gʻaflatda qolishingizni poylaydi.", "source": "A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin"}, {"text": "Oʻzbek oyimning Kelinni xor tutar ekan demasinlar, sen ham oʻzingni tuzat! deb aytgani uchun, Zaynab ham tamom ipaklarga koʻmilib yasangan, kecha erga teggan yangi kelinlar suratiga kirgan edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Biror tarzda ishlatmoq, foydalanmoq, qoʻllamoq.", "examples": [{"text": "Idish-tovoqni, koʻrpa-yostiqni toza tutmoq. Yangi olib kelgan teshani tutmoq.", "source": ""}, {"text": "— Lekin, — dedi Samandarov qoshiqni salmoqlab, — hali ham mana bunaqa qoshiq tutish ayb. Bunga yoʻqchilikni vaj qilib boʻlmaydi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 11, "text": "Parvarish qilmoq, boqmoq (pilla qurtini).", "examples": [{"text": "Men, beshovlaring qurt tutinglar, beshta odam boʻshasin, demoqchi emasman.", "source": "A. Qahhor, Kampirlar sim qoqdi"}]}, {"order": 12, "text": "Ishlatish, foydalanish uchun oʻz ixtiyorida, qaramogʻida olib turmoq, saqlamoq.", "examples": [{"text": "Qani iloji boʻlsa, bitta odam tutmasdan, butun ishni oʻzim eplay olsam.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 13, "text": "Pardalash, toʻsish, qoplash va shu kabilar maqsadlar uchun oʻrnatmoq, bogʻlab, ilib yoki osib qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Pashshaxona tutmoq. Derazalarga parda tutmoq. Etak tutib, paxta termoq. Dastroʻmolni yuziga tutib yigʻlamoq. El ogʻziga elak tutib boʻlmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Baxmal paranjili xotin chimmat tutgan yuzini Azim tajang tomonga xiyol oʻgirdi-yu, bir-ikki tomoq qirish bilan kifoyalandi, javob bermadi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 14, "text": "Koʻpayib, tarqalib, yoyilib va shu kabilar yoʻllar bilan maʼlum joyni egallamoq, qoplab olmoq, bosmoq.", "examples": [{"text": "Samovarning bugʻi uyni tutib ketdi. Qoʻy-echkilarning maʼrashi koʻchani tutgan edi.", "source": ""}, {"text": "Yilqi, poda, suruvlar Dard koʻrmay oʻssa deyman, Togʻ-u toshga sigʻishmay, Yaylovni tutsa deyman.", "source": "Q. Muhammadiy"}, {"text": "Qoʻngʻiroqday tovushi bilan Gulsun ham qoʻshiqchiga joʻr boʻlgandagina hamma yoqni odam tutib ketganini koʻrdi.", "source": "J. Abdullaxonov, Tong yorishgan sohilda"}, {"text": "Qoʻnan aka minbardan tushishlari bilan, zalni qarsak tutib ketdi.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}, {"text": "Dashtni tutib yotgan lolalar uzoqda qolib, gullaridan asalarilar bol emayotgan mevazor bogʻlar boshlandi.", "source": "Guldasta"}, {"text": "Dostonning ovozasi olamni tutdi.", "source": "N. Fozilov, Hayot oʻrgatdi"}]}, {"order": 15, "text": "Qoʻzimoq, qoʻzib qolmoq, xuruj qilmoq (odatda, inson tabiatida boʻladigan turli xislatlar haqida).", "examples": [{"text": "Otaning tantiligi tutib ketdi. Uning jazavasi tutdi. Shoʻxligi tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Hindining ham himmati tutib ketdi, sarrof xaltadan bitta besh soʻmlik tilla olib berdi.", "source": "Gʻ. Gʻulom, Shum bola"}, {"text": "Gaping rost boʻlsa, qani yur! Yoki dangasaliging tutib, ishlaging kelmayotibdimi?", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 16, "text": "Amal olmoq, oʻsmoq, rivojlanmoq (yangi koʻchat yoki payvand haqida).", "examples": [{"text": "Bogʻbon oʻzi ekkan yo ulagan koʻchati tutib, boʻy tortib ketguncha, har kun tagiga necha marta keladi.", "source": "M. Ismoiliy, Bizning roman"}, {"text": "Onda-sonda koʻchatlar oʻtqazilgan ekan-u, koʻpi tutmapti.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}]}, {"order": 17, "text": "Yordamchi feʼl sifatida bogʻlovchi vazifasida qoʻllanadi; hisoblamoq.", "examples": [{"text": "Parvozga shaylanib nochor pat urgan Yarador burgutga tutmaydi oson.", "source": "U. Qoʻchqorov, Hayajonga koʻmilgan dunyo"}]}, {"order": 18, "text": "Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanganda, shu narsa evaziga biror narsaga duchor boʻlmoq, uning haqidan qutula olmaslik maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "— Uvoli tutadi demadingizlar-a, uvolini oʻylamadingizlar-a, — dedi javrab turgan Zulxumor, yuragi boʻlmay nari keta boshladi.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "Sizni oʻsha norasidalarning koʻz yoshi tutmaydimi?", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Besh bolaning uvoli uradi sen beklarni! Mening begunoh qonim tutadi hammangni!", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/tut"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻl bilan ushlamoq, ushlab turmoq; tutinmoq.", "examples": [{"text": "Bir qoʻlda kitob, bir qoʻlda guldasta tutib turmoq. Bolaning qoʻlidan tutmoq. Otning jilovidan tutmoq. Koʻr tutganini qoʻymas, kar — eshitganini.", "source": "Maqol"}, {"text": "Temirchi usta qahr-u gʻazab bilan ich-kari kirdi va tikka borib, Xayrinisaning kuyovi boʻlmish yigitning yoqasidan tutdi.", "source": "S. Abdulla, Mavlono Muqimiy"}, {"text": "Gavhar toqati toq boʻlib, oʻrnidan tura boshlagan edi, Talʼat tirsagidan tutib oʻtqazdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Ketmon tutishga odatlangan dagʻal qoʻllar igna ushashga, qatim tortishga kelishmaganidan diqqati oshgan", "source": "Oxun. Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Ovlab, quvib, izidan borib va shu kabilar yoʻllar bilan ushlamoq, ushlab olmoq, qoʻlga tushirmoq.", "examples": [{"text": "Baliq tutmoq. Quyon tutib olmoq. Oʻgʻrini tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Sayil ham sayil, sargardon ham sayilda, domlajon. Hali kiyik tutdikmi, yoʻqmi, hech boʻlmasa, shamollab kelamiz-da.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "Agar Hamzani tutib bersang, oʻgʻling Umar polvonni roʻyxatdan oʻchiramiz.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 3, "text": "Biror narsani iltifotan kimsaga taklif qilmoq, uzatmoq; foydalanish uchun toʻgʻrilamoq, bermoq.", "examples": [{"text": "Mehmonlarga sochiq tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Chol belbogʻidan nosqovogʻini olib, oʻtirganlarga tutdi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "[Suluv] Hech narsaga qaramay, sakrab turib, hansirab qolgan otasini yupatgisi, sovuq ayron tutib, yelkasini silagisi kelardi.", "source": "A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi"}, {"text": "Duodan soʻng Otabek toʻriq yoʻrgʻani chiqarib, qutidorga tutdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Boʻston qutichali atir olib kelib, oyisiga tutdi.", "source": "S. Zunnunova, Yangi direktor"}, {"text": "Ali meshkobchi yana Madrasa qurilishiga kirib, odamlarga suv tutdi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 4, "text": "Qoʻlidagi (oʻzidagi) biror narsani boshqa narsaga toʻgʻrilamoq, roʻbaroʻ holga olmoq.", "examples": [{"text": "Xatni chiroq yorugʻiga tutib oʻqimoq. Yelkasini oftobga tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Otboqar fonusni yana Boʻtaboyning yuziga tutdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Senga havas bilan boqurman, rosti, Oʻlimga tik koʻksin tuta olgan zot.", "source": "A. Oripov"}]}, {"order": 5, "text": "Yoʻq boʻlish, ketish va shu kabilardan saqlab turmoq.", "examples": [{"text": "Hokimiyatni tutib turmoq. Oʻz pozitsiyalarini tutib turmoq. Jangchilarimiz tepalikni tutib turish uchun butun vositalarni ishga soldilar.", "source": ""}, {"text": "Azamat, kombatning madad kuchi yetib borguncha dushmanni tutib turish haqidagi farmonini Ergashevga aytdi.", "source": "N. Safarov, Qahramonning tugʻilishi"}]}, {"order": 6, "text": "Biror holat, vaziyatda saqlamoq, asramoq.", "examples": [{"text": "Saidbobo negadir tili uchida turgan gapni yutib, sir tutdi.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Tugʻilgan kun ziyofatiga taklif qilish shart emas. Oʻsha kunni esida tutgan yaqinlari oʻzlari borishaveradi", "source": "R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi"}, {"text": "Itni zanjirga bogʻlab qoʻygach, och tutadi deyishadi.", "source": "S. Nurov, Narvon"}]}, {"order": 7, "text": "Biror narsadan oʻzini tiymoq yoki biror narsani, voqeani yuz berishdan toʻxtatmoq, bosmoq, ushlamoq.", "examples": [{"text": "U koʻzlariga toʻlgan tomchilarni bazoʻr tutib javob berdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 8, "text": "Idora qilmoq, boshqarmoq.", "examples": [{"text": "Roʻz-gʻor tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Yaxshi qilib yurtni tutdi, Kim kam boʻlsa, yoʻl koʻrsatdi.", "source": "Ergash Jumanbulbul oʻgʻli"}]}, {"order": 9, "text": "Oʻz qoʻli ostidagi, izmidagi, qaramogʻidagi kimsalarga qandaydir munosabatda, muomalada boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Bolani boʻsh tutish yaramaydi. Singlingni kaftingda tutsang, onangni boshingda tut.", "source": "Maqol"}, {"text": "Shariat xotinni qattiq tutish kerak deydi-yu, ammo xotinni qancha qattiq tutsangiz, shuncha gʻaflatda qolishingizni poylaydi.", "source": "A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin"}, {"text": "Oʻzbek oyimning Kelinni xor tutar ekan demasinlar, sen ham oʻzingni tuzat! deb aytgani uchun, Zaynab ham tamom ipaklarga koʻmilib yasangan, kecha erga teggan yangi kelinlar suratiga kirgan edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Biror tarzda ishlatmoq, foydalanmoq, qoʻllamoq.", "examples": [{"text": "Idish-tovoqni, koʻrpa-yostiqni toza tutmoq. Yangi olib kelgan teshani tutmoq.", "source": ""}, {"text": "— Lekin, — dedi Samandarov qoshiqni salmoqlab, — hali ham mana bunaqa qoshiq tutish ayb. Bunga yoʻqchilikni vaj qilib boʻlmaydi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 11, "text": "Parvarish qilmoq, boqmoq (pilla qurtini).", "examples": [{"text": "Men, beshovlaring qurt tutinglar, beshta odam boʻshasin, demoqchi emasman.", "source": "A. Qahhor, Kampirlar sim qoqdi"}]}, {"order": 12, "text": "Ishlatish, foydalanish uchun oʻz ixtiyorida, qaramogʻida olib turmoq, saqlamoq.", "examples": [{"text": "Qani iloji boʻlsa, bitta odam tutmasdan, butun ishni oʻzim eplay olsam.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 13, "text": "Pardalash, toʻsish, qoplash va shu kabilar maqsadlar uchun oʻrnatmoq, bogʻlab, ilib yoki osib qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Pashshaxona tutmoq. Derazalarga parda tutmoq. Etak tutib, paxta termoq. Dastroʻmolni yuziga tutib yigʻlamoq. El ogʻziga elak tutib boʻlmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Baxmal paranjili xotin chimmat tutgan yuzini Azim tajang tomonga xiyol oʻgirdi-yu, bir-ikki tomoq qirish bilan kifoyalandi, javob bermadi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 14, "text": "Koʻpayib, tarqalib, yoyilib va shu kabilar yoʻllar bilan maʼlum joyni egallamoq, qoplab olmoq, bosmoq.", "examples": [{"text": "Samovarning bugʻi uyni tutib ketdi. Qoʻy-echkilarning maʼrashi koʻchani tutgan edi.", "source": ""}, {"text": "Yilqi, poda, suruvlar Dard koʻrmay oʻssa deyman, Togʻ-u toshga sigʻishmay, Yaylovni tutsa deyman.", "source": "Q. Muhammadiy"}, {"text": "Qoʻngʻiroqday tovushi bilan Gulsun ham qoʻshiqchiga joʻr boʻlgandagina hamma yoqni odam tutib ketganini koʻrdi.", "source": "J. Abdullaxonov, Tong yorishgan sohilda"}, {"text": "Qoʻnan aka minbardan tushishlari bilan, zalni qarsak tutib ketdi.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}, {"text": "Dashtni tutib yotgan lolalar uzoqda qolib, gullaridan asalarilar bol emayotgan mevazor bogʻlar boshlandi.", "source": "Guldasta"}, {"text": "Dostonning ovozasi olamni tutdi.", "source": "N. Fozilov, Hayot oʻrgatdi"}]}, {"order": 15, "text": "Qoʻzimoq, qoʻzib qolmoq, xuruj qilmoq (odatda, inson tabiatida boʻladigan turli xislatlar haqida).", "examples": [{"text": "Otaning tantiligi tutib ketdi. Uning jazavasi tutdi. Shoʻxligi tutmoq.", "source": ""}, {"text": "Hindining ham himmati tutib ketdi, sarrof xaltadan bitta besh soʻmlik tilla olib berdi.", "source": "Gʻ. Gʻulom, Shum bola"}, {"text": "Gaping rost boʻlsa, qani yur! Yoki dangasaliging tutib, ishlaging kelmayotibdimi?", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 16, "text": "Amal olmoq, oʻsmoq, rivojlanmoq (yangi koʻchat yoki payvand haqida).", "examples": [{"text": "Bogʻbon oʻzi ekkan yo ulagan koʻchati tutib, boʻy tortib ketguncha, har kun tagiga necha marta keladi.", "source": "M. Ismoiliy, Bizning roman"}, {"text": "Onda-sonda koʻchatlar oʻtqazilgan ekan-u, koʻpi tutmapti.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}]}, {"order": 17, "text": "Yordamchi feʼl sifatida bogʻlovchi vazifasida qoʻllanadi; hisoblamoq.", "examples": [{"text": "Parvozga shaylanib nochor pat urgan Yarador burgutga tutmaydi oson.", "source": "U. Qoʻchqorov, Hayajonga koʻmilgan dunyo"}]}, {"order": 18, "text": "Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanganda, shu narsa evaziga biror narsaga duchor boʻlmoq, uning haqidan qutula olmaslik maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "— Uvoli tutadi demadingizlar-a, uvolini oʻylamadingizlar-a, — dedi javrab turgan Zulxumor, yuragi boʻlmay nari keta boshladi.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "Sizni oʻsha norasidalarning koʻz yoshi tutmaydimi?", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Besh bolaning uvoli uradi sen beklarni! Mening begunoh qonim tutadi hammangni!", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/tut"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "170"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻl bilan ushlamoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Ovlab, quvib, izidan borib va sh.k. yoʻllar bilan qoʻlga tushirmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТУТМОҚ", "raw_meaning": "TUTMAK 1.Қўл билан ушламоқ. 2.Овлаб, қувиб, изидан бориб ва ш.к. йўллар билан қўлга туширмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "171"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(tutib olmoq)", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(tutib turmoq)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tutmoq", "raw_meaning": "1. (tutib olmoq) fangen vt, erwischen vt; 2. (tutib turmoq) halten vt, festhalten vt; baliq ~ fischen vt, angeln vt; ro‘za ~ Fasten halten, fasten vi"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "619"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": [{"text": "bu idishni tuting", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tutmoq", "raw_meaning": "1. брать; браться, держать, хватать; 2. ловить, поймать, хватать, задерживать; 3. содержать; вести, управлять; hovlini toza ~ содержать двор в чистоте; ro'zg'or ~ вести хозяйство, управлять хозяйством; 4. пользоваться; носить; bu idishni tuting пользуйтесь этой посудой; nazarda ~ иметь в виду, принимать в расчёт; помнить; ◊ o'qqa ~ обстреливать, подвергать обстрелу; tutib qoldi (fe'li tutib qoldi) разг. он надулся; он обиделся; он показывает свой характер."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "651"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tutmoq", "raw_meaning": "v catch, snatch, snab, seize, hold, grab, snap (at); baliq ~ fish"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "177"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}, {"order": 7, "text": "", "examples": []}, {"order": 8, "text": "", "examples": []}, {"order": 9, "text": "", "examples": []}, {"order": 10, "text": "", "examples": []}, {"order": 11, "text": "", "examples": []}, {"order": 12, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUTMOQ", "raw_meaning": "1. tutıw, uslaw; 2. awlaw, qolǵa túsiriw; 3. uzatıw, usınıw; 4. awıs. saqlaw, saqlap turıw, asraw; 5. tıyıw; 6. awıs. basqarıw, biylew; 7. tutınıw, jumsaw, paydalanıw; 8. baǵıw, qaraw; 9. qurıw, ornatıw, baylaw, ildiriw; 10. iyelew, qaplap alıw, basıw; 11. qozıw, pristup beriw; 12. ósiw, rawajlanıw."}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "170"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Bizning mushugimiz sichqonni (nimani) tutib oldi.", "source": ""}, {"text": "Out cat has caught a mouse (whom?).", "source": ""}, {"text": "Unsere Katze hat eine Maus (wen?) gefangen.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "572. тутмоқ", "raw_meaning": "Бли ТК: Бизнинг мушугимиз сичқонни (нимани) тутиб олди. поймать ВП: Наша кошка поймала мышь (кого?). to catch smb.: Out cat has caught a mouse (whom?). fangen A: Unsere Katze hat eine Maus (wen?) gefangen."}}]}