{"headword": "tus", "key": "tus", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Narsalarga xos boʻlgan rang, rang koʻrinishi.", "examples": [{"text": "Tusi oʻzgarmoq. Tusi oqarmoq, Tusini yoʻqotmoq.", "source": ""}, {"text": "Shuning uchun yoz kunlari maxdumning bogʻchasi oq, nimrang, ola-zangor, malla-lojuvard va boshqa tus kapalaklarning yalt-yult uchishlari bilan alohida bir koʻrinishga kiradi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "Marzalardagi maysa-giyohlar bir xil rangda — oltin tusida tovlanadi.", "source": "N. Aminov, Suvarak"}, {"text": "Mardon Yoʻlchiyevich novcha, yuzi choʻzinchoq, tusi ham Temirjonning chehrasiday tiniq ekan.", "source": "J. Abdullaxonov, Oriyat"}, {"text": "Odatda dengiz suvi koʻkimtir rangli, boʻladi. Primoryeda esa dengizning suvi temir zangining tusini eslatadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Tashqi koʻrinish; qiyofa.", "examples": [{"text": "Zamonlar oʻzgaradi, joyning ham tusi oʻzgaradi.", "source": "Y. Shamsharov, Toshqin"}, {"text": "Bolalarning qiy-chuvi, xotinlarning baqirib-chaqirishlari bu jimjit toʻqayzorga mahalla tusini berib qoʻydi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Qizi shomda qaytganda, hovlida gard ham yoʻq, salqin, suv sepilgan, hovlining tusi oʻzgarib, chang bosib yotgan akaslar ham chehrasi ochilganday edi.", "source": "S. Nurov, Narvon"}, {"text": "Homid magʻrur tus bilan Ota-bekka qaradi. A.", "source": "Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Quvonch, qoʻshiq har yonda, Oq kaptarlar osmonda Parvoz qiladi koʻrkam, Bayram tusida oʻlkam.", "source": "R. Bobojon"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/tus"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "170"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Rang-boʻyoqning bir-biridan koʻrinishi bilan farq qiladigan har bir ayrim turi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Yuzning qizillik darajasi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТУС", "raw_meaning": "RENK 1.Ранг-бўёқнинг бир-биридан кўриниши билан фарқ қиладиган ҳар бир айрим тури. 2.Юзнинг қизиллик даражаси."}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "245"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kompyuter grafikasida rang tavsiflanadigan uch tavsifnomadan (toʻyinganlik va yorqinlik bilan bir qatorda) biri. Tus spektral qizil, sariq, toʻq sariq, yashil, koʻk va pushti ranglarga tegishli.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "тус", "raw_meaning": "ингл: hue рус: тон Компьютер графикасида ранг тавсифланадиган уч тавсифномадан (тўйинганлик ва ёрқинлик билан бир қаторда) бири. Тус спектрал қизил, сариқ, тўқ сариқ, яшил, кўк ва пушти рангларга тегишли."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "339"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "vaqt, lahza", "examples": [{"text": "Tapïn bir bayatqa tušï tïnmadin", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUŠ I", "raw_meaning": "vaqt, lahza – время, момент – time, moment. Tapïn bir bayatqa tušï tïnmadin – Yolg‘iz Allohgahech vaqt tinmasdan ibodat qil – Поклоняйся единому богу безостановочно – Worship one god without stopping (QBN, 273₂)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "339"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "foyda", "examples": [{"text": "Sözüm iškä tutyïl yarïn kelgä tuš", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUŠ II", "raw_meaning": "foyda – польза – profit. Sözüm iškä tutyïl yarïn kelgä tuš– So‘zlarimni amalda qo‘llagin, ertaga senga foyda keltiradi – Мои слова претвори в дело, и завтра придет тебе отплата – Put my words into action, and tomorrow it brings profit (QBK, 215₁₄)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "619"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "tusini moslab olmoq", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "qishlogʻingiz shahar tusiga kirgan", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "ot tusi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tus", "raw_meaning": "1. цвет, оттенок; ~ini moslab olmoq подобрать подходящий цвет; 2. вид; qishlog'ingiz shahar ~iga kirgan ваш кишлак принял вид города; 3. масть; ot ~i масть лошади; ◊ jiddiy ~ olmoq принять серьёзный вид; ~i o'zgarmoq изменяться в лице; ahvol keskin ~ oldi положение обострилось."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "651"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tus", "raw_meaning": "n colour, tinge, nuance, shade, tint, hue; (intonatsiya haqida) inflection"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "176"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUS", "raw_meaning": "1. tús, reń; 2. túr, ajar, pishim, kelbet."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "171"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Farbton m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tus", "raw_meaning": "Farbton m, Färbung f"}}, {"dictionary": {"name": "Fransuzcha-ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Қораева, М. Ҳ. (1991). ФРАНЦУЗЧА-РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/frantsuzcha-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "237"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "от taire", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tus Ie pers. sing. passé simple", "raw_meaning": "от taire; taire феълининг;"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "339"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ishi tushmoq, yoʻliqmoq", "examples": [{"text": "Bu eki kišidin tušar tušsa iš", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUŠ=", "raw_meaning": "ishi tushmoq, yo‘liqmoq – встречаться – meet, get (in). Bu eki kišidin tušar tušsa iš – Ishing tushsa, bu ikki kishiga tushadi – Если [и] случаются дела, то они исходят от этих двух людей – If [and] things happen, they come from these two people (QBN, 203₃)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "339"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "oltin bilan ishlov berilgan, bezak", "examples": [{"text": "Yayïz yer qatïndaqï altun taš-ul, qalï čïqsa beglär bašïnda tüš-ul", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TÜŠ", "raw_meaning": "oltin bilan ishlov berilgan, bezak – золотое украшение, бляка – decoration. Yayïz yer qatïndaqï altun taš-ul, qalï čïqsa beglär bašïnda tüš-ul – Bo‘z yer ostidagi oltin toshlar, tashqariga chiqarilib, ishlov berilsa, beklar boshida bezak bo‘ladi – Золото, находящееся под землей, что камень, если [золото из земли] извлечь, то оно становится украшением на голове султана – The gold that is under the earth, is been extracted, and decorated, it becomes an ornament on the head of the Sultan (QBN, 28₃; QBN, 210; 15a3)."}}]}