{"headword": "ТРЕЩИНОВАТОСТЬ ГОРНЫХ ПОРОД", "key": "treshchinovatost gornix porod", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "502"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "togʻ jinslaridagi turli oʻlchamli va har xil yoʻl bilan hosil boʻlgan darzliklar majmuasi. Tektonik, nurash, qiyalik, qatlam-qatlam boʻlib koʻchish, qatlamlanish va qatlamlarning siljishidan hosil boʻlgan darzliklar ajratiladi. T.j.d. ularning mustahkamligini susaytiradi, burgʻilash jarayonini qiyinlashtiradi, yuvuvchi suyuqlik yutilishini oshiradi, kern chiqish foizini pasaytiradi, quduq devoridagi jins turgʻunligini kamaytiradi, jins abrazivligini oshiradi. T.j.d.ni baholash mezoni sifatida burgʻilaganda kernni chiqish foizi qabul qilingan. Lekin, burgʻilash amaliyotida kern chiqishi darzlilikdan tashqari, jinslarning fizik holatiga (gʻovakliligi, kovakliligi, nuraganligi va sh.k.), jins maydalovchi uskunaga va burgʻilash texnologiyasiga bogʻliqligi aniqlangan. Shu sababli darzlilikning miqdoriy koʻrsatkichi sifatida kernni boʻlaklarga boʻlinish darajasi qabul qilingan. Uning qiymati 1 m kerndagi jins boʻlaklari va ustunlari soni bilan aniqlanadi. T.j.d. olmosli burgʻilashda quyidagicha tasniflanadi (T.9-jadval).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТРЕЩИНОВАТОСТЬ ГОРНЫХ ПОРОД — Тоғ жинсларининг дарзлиқлиги", "raw_meaning": "тоғ жинсларидаги турли ўлчамли ва ҳар хил йўл билан ҳосил бўлган дарзликлар мажмуаси. Тектоник, нураш, қиялик, қатлам-қатлам бўлиб кўчиш, қатламланиш ва қатламларнинг силжишидан ҳосил бўлган дарзликлар ажратилади. Т.ж.д. уларнинг мустаҳкамлигини сусайтиради, бурғилаш жараёнини қийинлаштиради, ювувчи суюқлик ютилишини оширади, керн чиқиш фоизини пасайтиради, қудуқ деворидаги жинс турғунлигини камайтиради, жинс абразивлигини оширади. Т.ж.д.ни баҳолаш мезони сифатида бурғилаганда кернни чиқиш фоизи қабул қилинган. Лекин, бурғилаш амалиётида керн чиқиши дарзлиликдан ташқари, жинсларнинг физик ҳолатига (ғоваклилиги, коваклилиги, нураганлиги ва ш.к.), жинс майдаловчи ускунага ва бурғилаш технологиясига боғлиқлиги аниқланган. Шу сабабли дарзлиликнинг миқдорий кўрсаткичи сифатида кернни бўлакларга бўлиниш даражаси қабул қилинган. Унинг қиймати 1 м керндаги жинс бўлаклари ва устунлари сони билан аниқланади. Т.ж.д. олмосли бурғилашда қуйидагича таснифланади (Т.9-жадвал)."}}]}