{"headword": "toza", "key": "toza", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kir, chang, ifloslik va shu kabilardan xoli (xoli qilingan), ozoda, pokiza.", "examples": [{"text": "Toza idish. Toza kiyim. Toza uy. Toza kiyinmoq.", "source": ""}, {"text": "Aʼzoyi badanimni Xoʻp yaxshilab yuvaman.", "source": ""}, {"text": "Tirnogʻimni, tishimni Doim toza tutaman.", "source": "Uygʻun"}, {"text": "Qoʻllarini toza sochiqlarga artishdi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 2, "text": "Chang-gʻubordan xoli; begʻubor, sof, musaffo.", "examples": [{"text": "Toza osmonda yulduzlar charaqlaydi.", "source": "S. Nurov, Narvon"}, {"text": "Toza havodan toʻyib nafas oldi.", "source": "S. Siyoyev, Avaz"}, {"text": "Har taraf sof, toza maysa-koʻkat", "source": "Gʻayratiy"}]}, {"order": 3, "text": "Aralashmalardan xoli; sof, asil.", "examples": [{"text": "Toza oltin.", "source": ""}, {"text": "Mana bu durmi? Juda toza ekan, Nuri opamda ham bor-a?", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Gulnor kelgach, u Yoʻlchi bilan qizga shivirladi: — Mana bu juda toza choy.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 4, "text": "Xirildoq va shu kabilar kamchiliklardan xoli, jaranglab chiqadigan tovush, ovoz haqida.", "examples": [{"text": "Oshna ashulalarning dilrabo kuyi, hofizning toza va shirali ovozi Elmurodning yuragiga bahor nashʼalaridek quyildi.", "source": "Shuhrat, Shinelli yillar"}]}, {"order": 5, "text": "Dogʻ tushmagan, bulgʻanmagan; sof, pok.", "examples": [{"text": "Toza vijdon. Toza nom. Toza qalbda dogʻ boʻlmas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Murzin yanada qizishib, boʻrtib, davom etdi: — Men uni yaxshi bilaman. U yaxshi qiz, koʻngli toza.", "source": "Shuhrat, Shinelli yillar"}]}, {"order": 6, "text": "Juda ham, rosa.", "examples": [{"text": "Toza charchadik. Sizni toza kutdik.", "source": ""}, {"text": "Yigit-qizlar xolaning gaplariga toza kulishdi.", "source": "N. Safarov, Oliyaxon Sultonova"}, {"text": "Bechora! Qalligʻini koʻraman, deb toza baloga qolgan ekan!", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 7, "text": "Yangi.", "examples": [{"text": "Toza maktab ochsang, kofir deydi, gazeta oʻqisang, dahriy deydi.", "source": "J. Sharipov, Xorazm"}, {"text": "Toʻrani olajak toza xotinidan sovitib berasiz.", "source": "J. Sharipov, Xorazm"}, {"text": "Matpano: — Tagʻin kelaman, ogʻa, toza gap boʻlsa, yetkazaman, oʻksimay yuring, — deb peshinlatib joʻnadi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/toza"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "166"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kir, chang va sh.k.dan xoli, ozoda.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТОЗА", "raw_meaning": "TEMİZ Кир, чанг ва ш.к.дан холи, озода."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "615"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "hovli toza", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "toza I", "raw_meaning": "чистый; свежий; опрятный; натуральный; hovli ~ двор чис-"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "649"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "clean", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "toza", "raw_meaning": "v clean, fresh, tidy, pure; ~ havo clear (pure) air; vijdoni ~ good (clear) conscience"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "174"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "taza", "examples": []}, {"order": 2, "text": "sap", "examples": []}, {"order": 3, "text": "daq túspegen", "examples": []}, {"order": 4, "text": "júdá", "examples": []}, {"order": 5, "text": "jańa", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TOZA", "raw_meaning": "- 1. taza, azada; 2. sap, girbińsiz, kirsiz; 3. awıs. daq túspegen, pák; 4. júdá, oǵada, asa; 5. jańa."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "169"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "rein", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "toza", "raw_meaning": "rein, sauber, klar; ~ suv reines Wasser"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "146"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тоза", "raw_meaning": "чистый clean, tidy; pure propre, pur صَافٍ، نَظِيفٌ"}}]}