тўқмоқ

от 1. Дастаси ва уриладиган қисми кўпинча ёғочдан қилинадиган, босқонга ўхшаш асбоб.

Олчин тўқмоқ. Тунукасозлар тўқмоғи. Дурадгорлар тўқмоғи.

Олахўжа махсум бошига қўққисдан тўқмоқ билан урилгандай, гангиб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Обиджон шу қадар хаёлга кетадики, ҳатто маҳалласидаги дегрезлик, тунукасозлик дўконларидан чиқаётган тўқмоқлар овозини ҳам эшитмайди. — Ф. Жўраев, Обид Жалилов

2. махс. Турли механизм ва қурилмаларнинг уриладиган, зарб берадиган қисми.

[Ёʻлдош] Бугун куни билан трассага парма тишлари, бурғи тўқмоқларини ташиб, ҳозир-гина қайтиб келди. — А. Мухтор, Чинор

3. кўчма Зарб, калтак.

Ёмон ўртоқ — ошга ўртоқ, бошга тўқмоқ. Мақол. Яхшининг сўзи — қаймоқ, Ёмоннинг сўзи — тўқмоқ. — Мақол

Тўғри сўзнинг тўқмоғи бор дегандай, бу дашном онага қаттиқ таъсир қилди. — Ҳ. Назир, Маёқ сари

Уруш қурсин, қашинишга тирноғим ҳам қолмади, ҳаммасини Мекалай еди! Жабрнинг тўқмоғига тоқат ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар

4. қ.х. Ғалла янчадиган босқонсимон ибтидоий асбоб.