toʻq
тўқtoʻq
sft. 1. Ovqatga boʻlgan talabini, nafsini qondirib, toʻyib ovqatlangan, ovqat yeb olgan.
Toʻq bola. Toʻq mollar. Qorni toʻqning qorni ochdan xabari yoʻq. — Maqol
Taomni tugatib, qizlar toʻq va shod, qoʻshnilarnikiga, dugonalarinikiga koptok oʻy-nagani chiqib ketdilar. — Oybek, Nur qidirib
2. Hech narsadan muhtojligi yoʻq, yegulik-ichgulik bilan yaxshi taʼminlangan.
Toʻq xoʻjalik.
Goʻroʻgʻli oʻzbek-turkman elini boqib, ochiga non berib, toʻqidan zakot olib yota berdi. — Nurali
Turmush ogʻir, qimmatchilik, hammasi oʻzingizga maʼlum. Toʻqlarning ishi yoʻq, dardimiz koʻp. — Oybek, Bolalik
3. Magʻzi, hosili yetarli boʻlgan; toʻliq, boʻliq, boʻlali.
Toʻq yongʻoq. Toʻq pilla.
Koʻragi moʻl, tolasi pishiq, chigiti toʻq boʻlsin desang, shunday [barvaqt harakat] qil. — N. Safarov, Sohib changal
Don yetilishi kechikdi, don toʻq boʻlmadi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
4. koʻchma Kerakli narsa, moddalar bilan toʻyingan; baquvvat, kuchli.
Yer juda toʻq, shu sharbatni hazm qilsayam hali — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
5. Qoraga yoki umuman quyuq rangga moyil, quyuq (rang, tus haqida).
Toʻq rang. Toʻq qizil duxoba.
Osmon toʻq sariq bulut bilan qoplangan edi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
Endi koʻrsam miltiqning oʻqidek, pushti gulning toʻqidek kelinim bor ekan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Toʻq tutadigan Qorinni yaxshi toʻydiradigan; toʻyimli, jirli. Odamni toʻq tutadigan xushboʻy va shirin Toshkent sovgʻalarini maza qilib yedik. — M. Muhamedov, Qahramon izidan
- Koʻzi toʻq Koʻz oldida, hayotda narsaning mavjudligini, shu tufayli oʻzini toʻq his etishni bildiradi. Xudoga shukur, och boʻlsak ham, koʻzimiz toʻq. — N. Safarov, Navroʻz
- Koʻngli toʻq kuyov yigit toʻgʻrisida ham Nurining koʻngli toʻq edi. — Oybek, Tanlangan asarlarQorni toʻq odamning koʻngli toʻq boʻladi — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- (Mendan) qorningiz toʻq ekan Kimsaning aytmoqchi boʻlganini boshqa kishi oldinroq aytganda ishlatiladigan ibora. Men ham xuddi shuni aytay deb turgan edim, mendan qorningiz toʻq ekan.