{"headword": "topmoq", "key": "topmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yoʻqotgan, umuman, qidirilayotgan (qidiruvda boʻlgan) narsa yoki shaxsni duch keltirmoq, koʻzga ilintirmoq, uchratmoq.", "examples": [{"text": "Soʻray-soʻray topdim, tezroq qaytay, uka.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Choʻntaklarini algʻoq-dalgʻoq qilib qidirar, topa olmay xijolat boʻlardi.", "source": "A. Ubaydullayev, Qonli izdan"}, {"text": "Oʻn botirning hujjatlarini olganda, Ahmetgalining onasiga yubormoqchi boʻlgan surati bilan xatni topdilar.", "source": "T. Rustamov, Mangu jasorat"}, {"text": "Oʻzimga oʻxshash oʻqimishli, bopini oʻzim topaman.", "source": "Mushtum"}]}, {"order": 2, "text": "Nogahon koʻzi tushib qoʻlga kiritmoq; topib olmoq.", "examples": [{"text": "Bu qamchinni kelayotib koʻchadan topdim.", "source": ""}, {"text": "Rustamning birinchi xatini adabiyot kitobi orasidan topib olgan kuni allaqanday tuygʻudan boshim aylanib ketgan edi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 3, "text": "Qidirish, kuzatish, izlanish natijasida kashf etmoq, ochmoq.", "examples": [{"text": "Geologlar yangi-yangi yer boyliklarini topmoqda.", "source": ""}, {"text": "Foydali qazilmalar konlarini topish iqtisodiy rivojlanish surʼatini jadallashtirishga koʻmaklashadi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Meli polvon xijolat chekdi, lekin kulgiga parvo qilmaganday, dutorga achchiq qilib soʻzladi: — Seni oʻylab topgan Aflotunni koʻp aqlli odam oʻtgan deydilar-u", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 4, "text": "Nomaʼlum boʻlgan narsani aniqlamoq, nima ekanini belgilamoq, tayin etmoq.", "examples": [{"text": "Topishmoqqa toʻgʻri javob topmoq.", "source": ""}, {"text": "Burungi zamonlarda Ibn Sino, Luqmon Hakim oʻtgan. Ular har bir kasalga davo topgan.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Dili yaqin odamlar bir-birining koʻnglidagini darrov topadi.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}, {"text": "Aqlli toʻngakka nozik yerini, yoriladigan yerini topib turib bolta uradi — aqli bilan yoradi", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 5, "text": "Umuman, ish-mehnat, biror sabab va shu kabilar bilan ega boʻlmoq, erishmoq.", "examples": [{"text": "Botir topsa, barcha yer, Baxil topsa, bosib yer.", "source": "Maqol"}, {"text": "Mehnat qilib topganing, Qand-u asal totganing.", "source": "Maqol"}, {"text": "Mayli, ishlayver, biroq topganingni ochkoʻz cholning qoʻyniga solaverma.", "source": "Oybek, Ulugʻ yoʻl"}, {"text": "Bizlar misqollab obroʻ topamiz, oʻgʻillarimiz botmonlab bu obroʻyni toʻkadilar!", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Buvam farzand koʻrmay-koʻrmay, qariganlarida topgan yolgʻiz oʻgʻillari dadam ekan [dedi Said].", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}]}, {"order": 6, "text": "Baʼzi soʻzlar bilan birikib (baʼzi birikmalar tarkibida), shu soʻzdan angla-shilgan narsaning yuz berishi, yuzaga kelishi maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Tashkil topmoq. Qaror topmoq. Rivoj topmoq. Kamol topmoq. Baraka topmoq. Lazzat topmoq. Ozor topmoq. Najot topmoq. Dardiga davo topmoq.", "source": ""}, {"text": "Tabib qoʻy jigarini xom kabob qilib, bujgʻun sepib yeng degan ekan, bir-ikki qipti, lekin shifo topmabdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Anzirat xolaning bu gapidan keyin u mojaroning eng xunuk oqibati barham topganday yengil tortdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 7, "text": "Hisoblamoq, deb bilmoq maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Maʼqul topmoq. Muvofiq topmoq.", "source": ""}, {"text": "Uning soʻzlaridagi qishloqcha soddalik va toʻgʻrilik (bu xususiyatni kambagʻal odamlarda katta fazilat deb topar edi boy) unga juda yoqdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/top"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yoʻqotgan, umuman, qidirilayotgan (qidiruvda boʻlgan) narsa yoki shaxsni duch keltirmoq, koʻzga ilintirmoq, uchratmoq.", "examples": [{"text": "Soʻray-soʻray topdim, tezroq qaytay, uka.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Choʻntaklarini algʻoq-dalgʻoq qilib qidirar, topa olmay xijolat boʻlardi.", "source": "A. Ubaydullayev, Qonli izdan"}, {"text": "Oʻn botirning hujjatlarini olganda, Ahmetgalining onasiga yubormoqchi boʻlgan surati bilan xatni topdilar.", "source": "T. Rustamov, Mangu jasorat"}, {"text": "Oʻzimga oʻxshash oʻqimishli, bopini oʻzim topaman.", "source": "Mushtum"}]}, {"order": 2, "text": "Nogahon koʻzi tushib qoʻlga kiritmoq; topib olmoq.", "examples": [{"text": "Bu qamchinni kelayotib koʻchadan topdim.", "source": ""}, {"text": "Rustamning birinchi xatini adabiyot kitobi orasidan topib olgan kuni allaqanday tuygʻudan boshim aylanib ketgan edi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 3, "text": "Qidirish, kuzatish, izlanish natijasida kashf etmoq, ochmoq.", "examples": [{"text": "Geologlar yangi-yangi yer boyliklarini topmoqda.", "source": ""}, {"text": "Foydali qazilmalar konlarini topish iqtisodiy rivojlanish surʼatini jadallashtirishga koʻmaklashadi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Meli polvon xijolat chekdi, lekin kulgiga parvo qilmaganday, dutorga achchiq qilib soʻzladi: — Seni oʻylab topgan Aflotunni koʻp aqlli odam oʻtgan deydilar-u", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 4, "text": "Nomaʼlum boʻlgan narsani aniqlamoq, nima ekanini belgilamoq, tayin etmoq.", "examples": [{"text": "Topishmoqqa toʻgʻri javob topmoq.", "source": ""}, {"text": "Burungi zamonlarda Ibn Sino, Luqmon Hakim oʻtgan. Ular har bir kasalga davo topgan.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Dili yaqin odamlar bir-birining koʻnglidagini darrov topadi.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}, {"text": "Aqlli toʻngakka nozik yerini, yoriladigan yerini topib turib bolta uradi — aqli bilan yoradi", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 5, "text": "Umuman, ish-mehnat, biror sabab va shu kabilar bilan ega boʻlmoq, erishmoq.", "examples": [{"text": "Botir topsa, barcha yer, Baxil topsa, bosib yer.", "source": "Maqol"}, {"text": "Mehnat qilib topganing, Qand-u asal totganing.", "source": "Maqol"}, {"text": "Mayli, ishlayver, biroq topganingni ochkoʻz cholning qoʻyniga solaverma.", "source": "Oybek, Ulugʻ yoʻl"}, {"text": "Bizlar misqollab obroʻ topamiz, oʻgʻillarimiz botmonlab bu obroʻyni toʻkadilar!", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Buvam farzand koʻrmay-koʻrmay, qariganlarida topgan yolgʻiz oʻgʻillari dadam ekan [dedi Said].", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}]}, {"order": 6, "text": "Baʼzi soʻzlar bilan birikib (baʼzi birikmalar tarkibida), shu soʻzdan angla-shilgan narsaning yuz berishi, yuzaga kelishi maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Tashkil topmoq. Qaror topmoq. Rivoj topmoq. Kamol topmoq. Baraka topmoq. Lazzat topmoq. Ozor topmoq. Najot topmoq. Dardiga davo topmoq.", "source": ""}, {"text": "Tabib qoʻy jigarini xom kabob qilib, bujgʻun sepib yeng degan ekan, bir-ikki qipti, lekin shifo topmabdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Anzirat xolaning bu gapidan keyin u mojaroning eng xunuk oqibati barham topganday yengil tortdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 7, "text": "Hisoblamoq, deb bilmoq maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Maʼqul topmoq. Muvofiq topmoq.", "source": ""}, {"text": "Uning soʻzlaridagi qishloqcha soddalik va toʻgʻrilik (bu xususiyatni kambagʻal odamlarda katta fazilat deb topar edi boy) unga juda yoqdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/top"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "167"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Nogahon koʻzi tushib, uchratib qoʻlga kiritmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Izlab aniqlamoq", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТОПМОҚ", "raw_meaning": "BULMAK 1.Ногаҳон кўзи тушиб, учратиб қўлга киритмоқ. 2.Излаб аниқламоқ"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "613"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "lozim topmoq", "source": ""}, {"text": "toʻgʻri deb topmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "topmoq", "raw_meaning": "1. находить, найти, отыскать; 2. зарабатывать. приобретать, наживать, добывать; 3. считать, признавать, находить; lozim ~ считать необходимым; toʻgʻri deb ~ признать правильным; ◊ ozor ~ испытать боль (обиду); taskin ~ успокоиться; koʻnglini ~ угождать (кому-л.); topgan gapingni qara (или qara-ya), гляди-ка, что ты удумал!; как ты смеешь так говорить; придумаешь ты еще такую чепуху; topgan-tayangani shu это всё, что он имеет; это всё, на что он может опереться, надеяться, рассчитывать; topgan topaloqniki разг. найденное — нашедшему; кто нашел, тому и принадлежит; topgan — nazr-u niyoz, topmagan — bir bogʻ piyoz кто может, тот большим подарком одарит, а кто не может — вязанку лука принесёт; соотв. чем богаты, тем и рады."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "172"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TOPMOQ", "raw_meaning": "1. tabıw, joǵalǵan zatqa jolıgıw; 2. tawıp alıw; 3. jańalıq ashıw, oylap tabıw (izertlewler nátiyjesinde); 4. anıqlaw; 5. iye bolıw, erisiw."}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Men uni (kimni?) uyidan topolmadim.", "source": ""}, {"text": "I couldn't find him (whom?) at home.", "source": ""}, {"text": "Ich konnte ihn (wen?) zu Hause nicht erreichen.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "557. а) топмоқ Бли ТК", "raw_meaning": "Мен уни (кимни?) уйидан тополмадим. застать ВП: Я не смог застать его (кого?) дома. to find smb.: I couldn't find him (whom?) at home. erreichen A: Ich konnte ihn (wen?) zu Hause nicht erreichen."}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "166"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Bir necha haftadan keyin men nihoyat, xatni (nimani?) kitob javoni ichidan topdim.", "source": ""}, {"text": "After a few weeks I have at last found out the letter (what?) in the bookcase.", "source": ""}, {"text": "Nach einigen Wochen habe ich endlich den Brief (was?) im Bücherschrank entdeckt.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "б) топмоқ", "raw_meaning": "Бли ТК: Бир неча ҳафтадан кейин мен ниҳоят, хатни (нимани?) китоб жавони ичидан топдим. обнаружить ВП: Через несколько недель я, наконец, обнаружил письмо (что?) в книжном шкафу. to find out smth.: After a few weeks I have at last found out the letter (what?) in the bookcase. entdecken A: Nach einigen Wochen habe ich endlich den Brief (was?) im Bücherschrank entdeckt."}}]}