{"headword": "tomon", "key": "tomon", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa yoki joyga (makonga) nisbatan yoʻnalishdagi joy, makon; taraf.", "examples": [{"text": "U tomon. Bu tomon. Koʻchaning ikki tomoni. Bogʻning bir tomoni. Paykalning toʻrt tomoni.", "source": ""}, {"text": "Bir tomoni bosib qolgan kulbaga Yoʻlchini yotqizishdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Xonaning ikki tomoniga karavot qoʻyilgan.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Toʻrt tomon qum, xayriyat, bunda hech kim eshitmaydi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻzaro nisbatda, munosabatda boʻlgan shaxs yoki shaxslar guruhining har biri.", "examples": [{"text": "Dushman tomon. Quda tomon.", "source": ""}, {"text": "Ammo oʻz otasidek boʻlib qolgan noib janoblarining tomonini olishni ham, yovuzona bir qudrat egasi boʻlgan Zokir kalla tomoniga oʻtishni ham bilmay, ikkilanib turardi.", "source": "X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar"}, {"text": "Har ikki tomonning ishini koʻrgan odam muqarrar: Bular kim tez qazirga oʻynashganov! deb oʻylaydi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Abdurahmon yosh bola ekan, otasi oʻlib, onasi va ota tomonlari tarbiyasida qoldi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}, {"order": 3, "text": "(koʻplik shaklida — tomonlar). Oʻzaro muxolif, zid munosabatdagi shaxs yoki subyektlar.", "examples": [{"text": "Tomonlarni kelishtirmoq. Tomonlarning roziligini olmoq.", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "Ish, narsa-hodisa, masala va shu kabilarning qirralari, qismlaridan biri; jihat.", "examples": [{"text": "Masalaning eng muhim tomoni. Asarlardagi mushtarak tomonlar.", "source": ""}, {"text": "Ha, bizning kasbning oʻziga xos nozik, jilov tutqizmas, baʼzan asov, baʼzan injiq tomonlari bor.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Men koʻlda choʻkkanim, bolaning qutqargani qolib, boshqa tomonini aytdim.", "source": "H. Nazir, Yonar daryo"}, {"text": "Ammo ayni chogʻda uning ham oʻziga xos zaif to-monlari bor edi.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}]}, {"order": 5, "text": "Tekislikdagi geometrik shakllarni hosil qiluvchi kesmalarning har biri.", "examples": [{"text": "Toʻgʻri toʻrtburchak tomonlari. Tomonlari teng uchburchak.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Makon, payt, obyekt, sabab kabi munosabatlarni, shunday maʼnolarni bildiradi.", "examples": [{"text": "Biz tomonga kelyapti. Ovoz koʻcha tomondan kelyapti. Kechga tomon xabar olmoq.", "source": ""}, {"text": "Yelkasiga tashlangan kitelining yengiga qoʻl sola turib, indamay eshik tomon yurdi.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}, {"text": "Kechga tomon Sobirning xonasiga Odil buva kirib keldi.", "source": "R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi"}, {"text": "Ammo olamshumul bu kashfiyot ilmiy kengash tomonidan yetarli baholanmaganga oʻxshaydi.", "source": "X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati"}, {"text": "Bir tomondan ferma mudiri uning oʻrnida siz boʻlsangiz-u, koʻz oldingizda boshi ochiq bir juvon qilpillab yursa E, sodda ekansiz, uka!", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/tomon"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "166"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror yoʻnalishga qarab.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТОМОН", "raw_meaning": "TARAF Бирор йўналишга қараб."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "613"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tomon", "raw_meaning": "сторона, направление; hamma ~ga qarab по всем направлениям; oʻng ~ga направо; chap ~ga налево; ◊ kechga ~ к вечеру."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "648"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tomon", "raw_meaning": "n side, direction; aspect; o'ng ~ida on the right side"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "172"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TOMON", "raw_meaning": "1. tárep, ján-jaq, tumlı-tus, jaq; 2. adamlar toparı; 3. óz ara qarama-qarsı adam yaki subyektler; 4. q. jihat 1, 2; 5. mat. tárep; 6. tárepleme."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "168"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tomon", "raw_meaning": "Seite f, Richtung f; oʻng ~da in der rechten Seite"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "263"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "жиҳат"}, {"kind": "sinonim", "target": "тараф"}, {"kind": "sinonim", "target": "ёк"}], "extra": {"raw_word": "томон", "raw_meaning": "(син. жиҳат, тараф, ёк) side, party, aspect, point, direction; ахлокий томони (жиҳати) moral aspect; бир томонлама one-sided; бир томонлама ҳаракат one-way trafic; бирор нарсанинг амалий томони (жиҳати) practical aspect of something; бировнинг томонини олмок take somebody's side (part); душман (карама-карши) томонни яраштирмок reconcile hostile parties; кучли томонлар (жиҳатлар) strong points; кучсиз томонлар (жиҳатлар) weak points; манфаатдор томонлар interested parties (parties concerned); орка томон rear; орка томонида in the rear; сиёсий гомон (жиҳат) political aspect; сиёсий ҳаётнинг барча томонларини (жиҳатларнини, кирраларини) камрамок touch upon all aspects of political life; уч томонлама three-sided, trilateral, tripartite; Юкори аҳдлашувчи томонлар High Contracting Parties; карама-карши томон adversive (opposite) party; карама-карши томонлар opposing sides."}}]}