{"headword": "tomir", "key": "tomir", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Odam va hayvonlar tanasida qon yoki limfa oqadigan naychasimon aʼzo.", "examples": [{"text": "Tomirdan qon olmoq. Tomirga dori quymoq.", "source": ""}, {"text": "Toʻlagan yerga qarab jim qoldi. Uning chakka tomirlari boʻrtdi, burnining uchi yiltiradi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 2, "text": "Umuman, narsa-hodisaning hayoti, faoliyatini taʼminlovchi omil, vosita.", "examples": [{"text": "Sanoatning yuragidir marten pechi, Yurak boʻlgach, ishlaydi-da erta-kechin. Bu yurakni yurgizadi usta Anvar, Sanoatning tomiriga poʻlat oqar.", "source": "Mushtum"}, {"text": "Qishloqning hayot tomiri urib turgan har bir joyda tashabbus yaqqol sezilib turadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Yurak harakati natijasida qon tepishi; puls.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "S. Mushaklarni suyakka biriktiruvchi puxta, elastik toʻqima; pay.", "examples": [{"text": "[Yoʻlchi] Tomiri tortishgan odam kabi, bir lahza qotib qoldi, soʻng qilichini mahkam ushlab, bukchayib, ohistagina yerga yiqildi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Tomirlarini yozish uchun boshini orqaga tashlab, bir-ikki silkitib oldi.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}]}, {"order": 5, "text": "Oʻsimlik tanasida suyuqlik va undagi erigan moddalar oqadigan toʻqima naychalar.", "examples": []}, {"order": 6, "text": "Ildiz.", "examples": [{"text": "Ariq boʻylarida, qir etaklarida oʻtgan yilgi oʻtlarning tomiridan nozik maysalar unib chiqa boshlagan.", "source": "S. Anorboyev, Oqsoy"}, {"text": "Agar u har kuni ertalab, kechqurun soyga tushmaganda edi, koʻza-koʻza suv quyib, tomiriga nam yubormaganda edi, oʻrik allaqachon xazon boʻlardi.", "source": "Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli"}]}, {"order": 7, "text": "Ildiz, negiz.", "examples": [{"text": "Yaxshi naql — tomiri aql.", "source": "Maqol"}, {"text": "Joʻraxon bu muhim masalani aytishdan bosh tortganda, buning tomiri juda uzoq ekanligini Gʻulomjon darrov fahmlab oldi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 8, "text": "Bir-birini qoʻllovchi, bir-biriga homiylik qiluvchi kishilar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻlanish, aloqa; ildiz.", "examples": [{"text": "Zatakoʻz domlayam, Turdivoy xalfayam, hammasi Bularning tomiri uzun, Zagʻchakoʻz mudarris boʻlgan ekan, oʻgʻillari, shogirdlari katta-katta amalda deyishadi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Shuhratparastlar xalqqa yuqoridan qanday zarar yetkazgan boʻlsalar, pastdan ham shunday zarar yetkazganlar. Ularning tomiri bitta.", "source": "H. Gʻulom, Senga intilaman"}]}, {"order": 9, "text": "Qarindosh, urugʻ; qarindoshlik rishtasi.", "examples": [{"text": "Yurtga dongʻi ketgan Jonaliboyga, Qizing berib, boyga tomir boʻlaylik.", "source": "Poʻlkan"}, {"text": "Tojiboy oʻzi kambagʻallardan boʻlsa ham, tomiri Olaxoʻja maxsum bilan tutashgan edi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 10, "text": "Tutingan oʻrtoq, yaqin doʻst.", "examples": [{"text": "To-miringni maqtama, yomon chiqsa, qaytasan.", "source": "Maqol"}, {"text": "Ikki oʻrtada soʻz bergandik, to-mirmiz deb, Zuvalasi ayrim bitta xamirmiz deb.", "source": "Gʻ, Gʻulom"}, {"text": "Mingning zotini bilgandan birning otini bil, deganlar, tanishib qoʻyaylik, tomir.", "source": "A. Muxtor, Qoraqalpoq qis-sasi"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/tomir"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "166"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Odam va hayvonlar tanasida qon va limfalar oqadigan naysimon aʼzo.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТОМИР", "raw_meaning": "DAMAR Одам ва ҳайвонлар танасида қон ва лимфалар оқадиган найсимон аъзо."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "612"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tomir", "raw_meaning": "1. жила, кровеносный сосуд; qon ~lari кровеносные сосуды; 2. корень; ~ otmoq пускать корни; укорениться; ~ yoymoq внедряться; укореняться; 3. перен. самый близкий друг, настоящий друг; 4. обл. родственник; ◊ ~ini quritmoq искоренить, совершенно уничтожить; ~iga tushgan qurt (букв. червь, заползший в корень) дармоед, паразит, тунеядец."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "648"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tomir", "raw_meaning": "n anat. tendon, sinew; blood vessel, blood-vessel; qon ~ vein; ~ otmoq bake root, put down roots;~ urishi arterial pulse"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "172"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TOMIR", "raw_meaning": "1. tamır; 2. awıs. faktor, sebep; 3. puls, tamır urıw; 4. bulshıq etlerdi súyekke biriktirip turıwshı bekkem, elastikalıq toqıma; 5. awıs. tiykar; 6. awıs. jaqın-juwıq, dosyaran."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "168"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Faser f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tomir", "raw_meaning": "anat. Faser f, Blutader f, Blutgefäß n; qon ~lari Blutgefäße pl"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "263"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "томир", "raw_meaning": "root; томир отмок (илдиз ёймок) root, take root."}}]}