{"headword": "tolmoq", "key": "tolmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Toliqmoq 1.", "examples": [{"text": "Belim tolib ketdi. Qoʻlim tolib, chamadonni tashlab yuborayozdim. Kitob oʻqiyverib, koʻzim tolib ketdi.", "source": ""}, {"text": "Razzoqning ishi yana koʻpaydi. Umurzoq ota esa uning yoʻlini poylayverib toldi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Bektemir goʻdakni yerga qoʻyib, tolgan bilagini uqaladi.", "source": "Oybek, Quyosh qoraymas"}, {"text": "Ularga qaray-qaray, Bashirjonning boʻyni tolib ketdi.", "source": "N. Aminov, Suvarak"}]}, {"order": 2, "text": "Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻzdan anglashilgan narsaga berilmoq, u bilan band boʻlmoq maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Xayolga tolmoq. Oʻyga tolmoq.", "source": ""}, {"text": "Sultonali mirzo Gulshanning oʻrdaga ketganligini eshitib, sillasi quridi, bir necha vaqt fikrga tolib qoldi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/tol"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Toliqmoq 1.", "examples": [{"text": "Belim tolib ketdi. Qoʻlim tolib, chamadonni tashlab yuborayozdim. Kitob oʻqiyverib, koʻzim tolib ketdi.", "source": ""}, {"text": "Razzoqning ishi yana koʻpaydi. Umurzoq ota esa uning yoʻlini poylayverib toldi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Bektemir goʻdakni yerga qoʻyib, tolgan bilagini uqaladi.", "source": "Oybek, Quyosh qoraymas"}, {"text": "Ularga qaray-qaray, Bashirjonning boʻyni tolib ketdi.", "source": "N. Aminov, Suvarak"}]}, {"order": 2, "text": "Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻzdan anglashilgan narsaga berilmoq, u bilan band boʻlmoq maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Xayolga tolmoq. Oʻyga tolmoq.", "source": ""}, {"text": "Sultonali mirzo Gulshanning oʻrdaga ketganligini eshitib, sillasi quridi, bir necha vaqt fikrga tolib qoldi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/tol"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Boʻsh joyi qolmay egallanmoq, band boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Hovuz toʻldi. Zal toʻldi. Koʻcha odamga toʻldi. Qop toʻldi. Daftarning ikki beti toʻldi. Koʻzi yoshga toʻldi.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Koʻp yoki yetarli miqdorda biror narsaga ega boʻlmoq, egallab olmoq, qamrab olmoq; qoplanmoq, burkanmoq.", "examples": [{"text": "Gullar hidiga toʻlgan iliq, mast qiluvchi havo.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Jajjigina xona billur qandildan yogʻilayotgan nurga toʻlgan", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Gʻulomjonning yuragi achishdi. Uning yuragida shu alamlar zahri toʻlib yotardi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Bir zumda eshik bolalar chugʻuriga toʻldi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Lolaga toʻldi dala, Chakkangga taq, chakkangga. Sarasi targʻil lola, Chakkangga taq, chakkangga.", "source": "T. Toʻla"}, {"text": "Eng ulugʻ bayram bugun, Keling, oʻrtoqlar. Nurlarga toʻldi bugun Uylar, oʻtloqlar.", "source": "I. Muslim"}]}, {"order": 3, "text": "His-tuygʻu, ichki kechinma va shu kabilar bilan oshib-toshmoq.", "examples": [{"text": "Onaning yuragi umid va quvonchga toʻldi.", "source": "Oybek, Oltin vodiydan shabadalar"}, {"text": "Uning [Laʼlining] biyron-biyron soʻzlarini eshitgan Mirhosil mahliyo boʻlib qoldi, koʻkragi zavq-shavqqa toʻldi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Gapingning yolgʻoni bilinib qoldi, Shu sababdan Yodgor gʻazabga toʻldi.", "source": "Yodgor"}]}, {"order": 4, "text": "Ayn. toʻliqmoq.", "examples": [{"text": "Oʻjar erdan toʻlib yurgan kampir bir ogʻiz gap bilan yarasiga tuz sepgandek boʻldi.", "source": "S. Abdulla, Soyalar"}, {"text": "Haydar ota undan [kampirdan] Yodgorboyni soʻrab: — Xat kelib turibdimi? — degan edi, kampir oʻzi toʻlib turgan ekan, koʻz yoshi qildi.", "source": "A. Qahhor, Asror bobo"}]}, {"order": 5, "text": "Son-miqdor, vaqtning maʼlum bir darajasini egallamoq.", "examples": [{"text": "Men, oʻn oltiga rosa toʻlmagan qiz, birdan yot va katta oilaga tushib qoldim.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Oʻn besh kunga toʻlganida oy, Koʻkka chiqib, tunni axtardi, Orqasidan baland osmonda Olam-olam yulduzlar bordi.", "source": "H. Olimjon"}, {"text": "Hurmatli ustozning poyqadami yetganiga bugun rosa uch yil toʻldi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Paxta ekdik, boʻlsin deb, Shartnomamiz toʻlsin deb, Yuz sentnerga qoʻl qoʻydik Dushman kuyib oʻlsin deb.", "source": "Qoʻshiqlar"}]}, {"order": 6, "text": "Mukammallashmoq, raso, but boʻlmoq; oʻrni qoplanmoq.", "examples": [{"text": "Guruh toʻldi. Shtat toʻldi. Chalasi toʻldi. Zararning oʻrni toʻldi.", "source": ""}]}, {"order": 7, "text": "Et qoʻymoq; semirmoq, toʻlishmoq.", "examples": [{"text": "Zaynab Kumushning toʻlib yetmagan gavdasiga va gʻubor tegmagan husniga hayron boʻlib, mulohazasini aytishdan qoʻrqdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Saltanatxon kurortdan qaytib keldilarmi? Oyday toʻlib, kunday kulib kelgandirlar boʻlmasam?", "source": "S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz dema"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/to‘l"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "166"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Charchamoq, horimoq, toliqmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Botmoq, choʻmmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТОЛМОҚ", "raw_meaning": "1.YORULMAK 2.DALMAK 1.Чарчамоқ, ҳоримоқ, толиқмоқ. 2.Ботмоқ, чўммоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "172"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Boʻsh joyi qolmay egallanmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТЎЛМОҚ", "raw_meaning": "DOLMAK Бўш жойи қолмай эгалланмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "624"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "to'lmoq", "raw_meaning": "1. наполняться, наливаться; 2. исполняться (о сроках); 3. пополняться; 4. выполняться; ◊ kuni to'ldi наступила его смерть, настал конец его жизни; aqli to'ldi он возмужал и стал здравомыслить; ko'nglim to'ldi я доволен; я остался довольным; uning o'pkasi to'ldi у него слезы подступили к горлу; он готов был расплакаться."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "652"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "to'lmoq v", "raw_meaning": "be filled (fulfilled)"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "172"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TOLMOQ", "raw_meaning": "talıw, sharshaw, boldırıw, hálsirew."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "179"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tolıw", "examples": []}, {"order": 2, "text": "qaplanıw", "examples": []}, {"order": 3, "text": "tolıp tasıw (sezimler haqqında)", "examples": []}, {"order": 4, "text": "jetiliw", "examples": []}, {"order": 5, "text": "semiriw", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TO‘LMOQ", "raw_meaning": "1. tolıw; 2. qaplanıw, qorshalıw; 3. awıs. tolıp tasıw (sezimler haqqında); 4. jetiliw, jetilisiw; 5. semiriw, juwanıw."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "173"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "to‘lmoq", "raw_meaning": "sich (an)füllen"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "147"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "уставать", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Толмоқ", "raw_meaning": "уставать; погружаться to get tired se fatiguer تَعِبَ (يَتْعَبُ)"}}]}