{"headword": "toʻkmoq", "key": "tokmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Suyuq yoki sochiluvchan narsalarni idishdan tushirmoq, sochilishiga yoʻl qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Shoʻrvani toʻkmasdan olib kel. Oshni toʻkmasdan ye! Shakarning yarmini yoʻlda toʻkib kelibsan.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Duv tushirmoq, tashlamoq.", "examples": [{"text": "Gʻoʻzalarning bargini toʻkmoq.", "source": ""}, {"text": "Keksa oʻrik daraxtlari paxsa devorlarni qoʻltiqlab olganday, gullarini koʻchaga toʻkib yotardi.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}, {"text": "Men chiqdim-u, bodom shoxidan Toʻda qushlar gurr etib ketdi. Tagdoʻzi doʻppili bodomning Gullarini duv toʻkib ketdi.", "source": "T. Toʻla"}]}, {"order": 3, "text": "Agʻdarib boʻshatmoq, agʻdarmoq.", "examples": [{"text": "Bola sutni toʻkib yubordi. Grafindagi suvni toʻkib tashladim.", "source": ""}, {"text": "Oʻzbek oyim burchakda bola koʻtarib oʻtirgan Zaynabdan chaqaloqni olib, uni jomni toʻkib kelishga buyurdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "[Ayol] Paxtasini keltirib, xirmondagi eng katta toʻpga toʻka boshladi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 4, "text": "Oqizmoq, oqizishga majbur etmoq (koʻz yoshi, qon, ter haqida).", "examples": [{"text": "Koʻz yoshi toʻkmoq. Ter toʻkmasa — er emas, Qoʻl tegmasa — yer emas.", "source": "Maqol"}, {"text": "Xon qurolsiz xalqning qonini toʻkib, zoʻrlik bilan isyonni bostirdi.", "source": "J. Sharipov, Xorazm"}]}, {"order": 5, "text": "Yogʻdirmoq, sochmoq (yogʻdu, nur va shu kabilar haqida).", "examples": [{"text": "Toʻlin oy sutdek yogʻdusini maktab sahni va tom tunukalariga ayovsiz toʻkar, bulbul esa hamon tinmay sayrar edi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Rahmat, singlim, shu soʻz, shu boʻsa, Shu guldasta baridan afzal. Mehr mayingdan tutding lim kosa, Goʻyo toʻkding boshim uzra zar.", "source": "Yo, Mirzo"}]}, {"order": 6, "text": "Dildagi bor narsani, bor-yoʻgʻini aytmoq, dildagini aytib, yurakni boʻshatmoq.", "examples": [{"text": "[Xayrinisa] Bir zum jagʻi tinmas, ichida yigʻilganlarni birovga toʻkmasa tinchimas edi.", "source": "Oybek, Ulugʻ yoʻl"}, {"text": "[Qurbon:] Biz yurakdagi dardimizni bir toʻkay deb kelsag-u, bergan javobing bu boʻlsa! Rahmat senga!", "source": "O. Yoqubov, Aytsam, tilim kuyadi, aytmasam — dilim"}, {"text": "Oʻzbek oyim oʻgʻlining oʻlganning ustiga chiqib tepish qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni koʻkka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Nizomjon chidamadi. Yuragida toʻlib-toshgan gaplarni uzil-kesil toʻkib solmoqchi boʻlib, qizni izlab, yana dalaga qarab ketdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/to‘k"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "623"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "to‘kmoq", "raw_meaning": "1. лить; выливать, проливать; 2. сыпать, высыпать, просыпать; рассыпать; ◊ obro‘sini ~ подрывать или ронять (чьей-л.) авторитет; to‘kib tashlamoq метать на стол всё, что есть в доме; обильно, щедро угощать; соотв. всё на стол мечи, что есть на печи; ko‘z yoshi ~ проливать слёзы; to‘kib solmoq высказать всё что на душе; ter to‘kmasa — er emas, qo‘l tegmasa — yer emas погов. тот, кто не работал в поте лица — не мужчина; та земля, которой не касалась рука — не земля."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "652"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "to'kmoq v", "raw_meaning": "1) pour, flow; 2) undermine; obro'sini ~ undermine one's authority"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "179"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tógiw", "examples": []}, {"order": 2, "text": "taslaw", "examples": []}, {"order": 3, "text": "awdarıw", "examples": []}, {"order": 4, "text": "aģızıw", "examples": []}, {"order": 5, "text": "jarqıraw", "examples": []}, {"order": 6, "text": "dártin aytıw", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TO‘KMOQ", "raw_meaning": "1. tógiw, shashıw; 2. taslaw; 3. awdarıw, awdarıp bosatıw; 4. awıs. aģızıw; 5. awıs. jarqıraw, sáwle shashıw; 6. awıs. dártin aytıw, júregin bosatıw."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "172"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(suv) ausgießen vt", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(qopdan) (ver)streuen vt", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "to‘kmoq", "raw_meaning": "1. (suv) ausgießen vt, ausschütten vt; vergießen vt, verschütten vt; 2. (qopdan) (ver)streuen vt; ausschütten vt; (hinein)schütten vt"}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "175"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "U kofeni (nimani?) dasturxon ustiga (nimaga?) (qayerga?) toʻkdi.", "source": ""}, {"text": "Он пролил кофе (что?) на скатерть (на что?/куда?).", "source": ""}, {"text": "He spilled coffee (what?) on the table-cloth (what...on?).", "source": ""}, {"text": "Er goß den Kaffee (was?) auf das Tischtuch (worauf?/wohin?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "586. тўкмоқ", "raw_meaning": "Бли ТК ЖК: У кофени (нимани?) дастурхон устига (нимага?) (қаерга?) тўкди. пролить ВП на ВП: Он пролил кофе (что?) на скатерть (на что?/куда?). to spill smth. on smth.: He spilled coffee (what?) on the table-cloth (what...on?). gießen A auf A: Er goß den Kaffee (was?) auf das Tischtuch (worauf?/wohin?)."}}]}