{"headword": "tiz", "key": "tiz", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "TIZ 'oyoqning boldir bilan son bogʻlanadigan joyi'. G i z bukib, taʼzim etib, izzat qilolmay dogʻman (Muqimiy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' ketma-ket bogʻla-' maʼnosini anglatgan tiz— feʼlidan maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan oʻsib chiqqan (ПДП, 431; Devon, II, 16, III, 135; DS, 564); tiz + tiz", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tiz choʻkmoq 1) tizzalarini bukib, oyoqlari ustiga oʻtirmoq; choʻk tushmoq; choʻkkalamoq. . Mirmuhsin, Meʼmor; 3) kishi izmiga yurmoq, irodasiga boʻysunmoq", "examples": [{"text": "Yormat kirib, eshikni yopdi. Qizining oldiga tiz choʻkib, yuziga tikildi, peshonasidan asta siladi", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar; 2) gavdani shunday tutgan holda iltijo-iltimos bilan yolvormoq"}, {"text": "Lekin undagi shuhratparastlik, tama oldida podshohlarga tiz choʻkishdan ham, oʻzgalar manfaatini bosib-yanchib oʻtishdan ham qaytmasligini koʻpchilik bilardi", "source": ""}, {"text": "Ana shu Surxon jilovi ham jasoratli xalqimiz izmida, u qanchalik pishqirmasin, oʻkirmasin, bari bir, inson oldida tiz choʻkadi", "source": "\"Uzbekistan qoʻriqlari\""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/tiz"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Suyukdik kuch bilan otilib chiqayotganda eshitiladigan tovushga taqlidni bildiradi", "examples": [{"text": "Shlang teshigidan tiz etib suv otildi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/tiz"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "170"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "q. tizza", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TIZ", "raw_meaning": "1. q. tizza; 2. elik.dız (suyıqlıq atlıqp shıqqandaǵı ses)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "163"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tizza.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Kuch bilan otilib chiqayotgan suyuqlik jarayoni va bunda ishitiladigan tovush.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТИЗ", "raw_meaning": "1.DİZ 2.TİZ 1.Тизза. 2.Куч билан отилиб чиқаётган суюқлик жараёни ва бунда ишитиладиган товуш."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "609"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "İnce, keskin (ses).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TİZ", "raw_meaning": "ИНГИЧКА ОВОЗ İnce, keskin (ses)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "611"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "tizza"}], "extra": {"raw_word": "tiz", "raw_meaning": "колено, колени (см. также tizza); ~ cho‘kmoq 1). становиться на колени; 2). перен. просить, умолять; сдаваться; ◊ ~ cho‘ktirmoq поставить на колени; tiz cho‘kib yashaguncha, tik turib o‘lgan yaxshi посл. лучше умереть стоя, чем жить на коленях; соотв. жизнь на коленях позорнее смерти."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "647"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "tiz choʻkmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tiz", "raw_meaning": "n knee; ~ cho'kmoq kneel"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "168"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tiz", "raw_meaning": "anat. Knie m, Gelenk n; ~ choʻkmoq niederknien vi"}}]}