{"headword": "tirik", "key": "tirik", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻlmagan, hali yashab turgan; hayot, barhayot.", "examples": [{"text": "Ikkita tirik katta baliqning boʻgʻzidan kanop oʻtkazib, hovuzga tashlab qoʻyildi.", "source": "Mirmuhsin, Soʻgal"}, {"text": "E, onajonginam, qani endi, sen ham shu yerda tirik boʻlsang-u, oʻz oʻgʻlingning qanday odam boʻlganini koʻrsang, deb xayol qildi [Elmurod].", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Alhamdulilloh, koʻrdim, tirik ekansan, noqobil bolam.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻsimlik yoki hayvonot dunyosiga oid; jonli.", "examples": [{"text": "Tirik tabiat. Tirik organizm.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Oʻzining yangi vaqtdagi koʻrinishini, tarovatini yoʻqotmagan, soʻlmagan (oʻsimlik, uning guli, mevasi va shu kabilar haqida).", "examples": [{"text": "Sabzining tirik-tirigini terib olmoq. Bodring suvda tirik turadi.", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "Kuch-quvvatini yoʻqotmagan; bardam, tetik.", "examples": [{"text": "[Buvim] Tirikkina kampir, hassa tutmaydi.", "source": "Oybek, Bolalik"}]}, {"order": 5, "text": "Tiyrak; sergʻayrat, harakatchan.", "examples": [{"text": "Hamida oʻn olti yoshlardagi tirik, quvnoq qiz.", "source": "A. Qahhor, Adabiyot muallimi"}]}, {"order": 6, "text": "Yashayotgan, saqlanib qolgan, jonli, barhayot.", "examples": [{"text": "Azim togʻa bilan suhbatlashgan odam uni tirik tarix deydi.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}, {"text": "Bu taxt-u saltanatlar benom-u nishon yoʻqolur, faqat meʼmor-u musavvirlar yaratgan zoʻr sanʼat asarlari tirik qolur, degan aqidalar bizga maʼlum.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}, {"order": 7, "text": "Yaxshi pishib yetilmagan (asosan ovqatga solingan don haqida).", "examples": [{"text": "Mastavaning guruchi tirik, bir oz qaynasin. Mosh hali tirik.", "source": ""}, {"text": "Xayolim qochib, kabobni qayish qilib qoʻyibman. Osh ham tirik boʻlibdi.", "source": "P. Qodirov, Qadrim"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/tirik"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "164"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻlmagan, hali yashab turgan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТИРИК", "raw_meaning": "CANLI, DİRİ Ўлмаган, ҳали яшаб турган."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "487"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tirik", "raw_meaning": "суев. этн. (букв. тряпка сгниёт, а я буду жив) (говорится, когда одевают впервые обнову, при этом её слегка топчут одной ногой; это выражение означает благое пожелание самому себе — «да износится благополучно эта обновка»)."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "647"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "alive", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tirik", "raw_meaning": "a alive, living, alert; o'lik ham emas, ~ ham emas more dead than alive; ~ qolmoq survive (escape) with one's life"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "169"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tiri", "examples": []}, {"order": 2, "text": "janlı", "examples": []}, {"order": 3, "text": "taza", "examples": []}, {"order": 4, "text": "tetik", "examples": []}, {"order": 5, "text": "háreketsheń", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TIRIK", "raw_meaning": "1. tiri, ólmegen, janı bar, saw, aman; 2. janlı; 3. taza, jańa, solmaǵan; 4. tetik, quwatlı; 5. háreketsheń, ǵayratlı; 6. awıs. jaqsı pispegen, shala pisken."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "146"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тирик", "raw_meaning": "живой; свежий alive; fresh; bright; smart vivant; frais حَيٌّ"}}]}