{"headword": "ТЕРМИЧЕСКИЙ КРЕКИНГ", "key": "termicheskiy kreking", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "489"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yuqori temperaturada neft, gaz kondensati va ularning fraksiyalaridagi yuqori molekulalarni parchalab (kreking qilib) motor yoqilgʻisini olish usuli. Hozir neftni, gaz kondensatini qayta ishlashda T.k.ning quyidagi usullari maʼlum: 1. Yuqori bosimda benzin olish (t= 470—540°S, R = 40—60 kgs/sm²). Bunda ligroindan gudrongacha boʻlgan xomashyo qayta ishlanadi. Xomashyo qancha yengil boʻlsa, jarayon shuncha yuqori temperaturada bajariladi. Mas., ligroinni T.k.i 530—540°S da, kerosin — gazoylniki 500—510°S, mazutniki 470°S da. 2. Past bosimli T.k. Mas., koks olish jarayoni. Bu jarayon 510—550°S temperatura va 3 kgs/sm² bosimda sodir boʻladi. Soʻngra koks 550—620°S gacha qizdirilib 2—6% vodorod va 60—65% benzin — kerosin — gazoyl fraksiyalaridan iborat koks olinadi. T.k.ga gudron, qoldiq bitumlar va boshqa ogʻir fraksiyalar xomashyo boʻladi. 3. Yuqori temperatura va past bosimdagi piroliz. 650—750°S temperatura va atmosfera bosimiga yaqin bosimda oʻtkazilib, gaz va aromatik uglevodorodlar olinadi. 50% gacha gaz va 40—60% qatron (10% benzol, 6% toluol va ksilollar, naftalin hamda antratsen) hosil boʻladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТЕРМИЧЕСКИЙ КРЕКИНГ – Термик крекинг", "raw_meaning": "юқори температурада нефть, газ конденсати ва уларнинг фракцияларидаги юқори молекулаларни парчалаб (крекинг қилиб) мотор ёқилғисини олиш усули. Ҳозир нефтни, газ конденсатини қайта ишлашда Т.к.нинг қуйидаги усуллари маълум: 1. Юқори босимда бензин олиш (t= 470—540°С, Р = 40—60 кгс/см²). Бунда лигроиндан гудронгача бўлган хомашё қайта ишланади. Хомашё қанча енгил бўлса, жараён шунча юқори температурада бажарилади. Мас., лигроинни Т.к.и 530—540°С да, керосин — газойлники 500—510°С, мазутники 470°С да. 2. Паст босимли Т.к. Мас., кокс олиш жараёни. Бу жараён 510—550°С температура ва 3 кгс/см² босимда содир бўлади. Сўнгра кокс 550—620°С гача қиздирилиб 2—6% водород ва 60—65% бензин — керосин — газойл фракцияларидан иборат кокс олинади. Т.к.га гудрон, қолдиқ битумлар ва бошқа оғир фракциялар хомашё бўлади. 3. Юқори температура ва паст босимдаги пиролиз. 650—750°С температура ва атмосфера босимига яқин босимда ўтказилиб, газ ва ароматик углеводородлар олинади. 50% гача газ ва 40—60% қатрон (10% бензол, 6% толуол ва ксилоллар, нафталин ҳамда антрацен) ҳосил бўлади."}}]}