{"headword": "ТЕОРИЯ ПОЗНАНИЯ", "key": "teoriya poznaniya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Psixologiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-psixologiya-terminlarining-izohli-lugati/", "page": "172"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "bilish protsessining manbalari va asosiy qonuniyatlari, haqiqatni aniqlashning forma va metodlari haqidagi taʼlimot. Materialistik B. n. sezgi, idrok, tasavvur va tafakkur real narsalarni, ularning xususiyat va munosabatlarini aks ettiradi, binobarin, barcha aqliy protsesslar oʻzining obyektiv mazmuniga egadir, degan qoidaga asoslanadi. Idealizm esa ruhni birlamchi deb, bilimlarning mazmunini, subyektiv sabablarga koʻra, sof ruh tomonidan yaratilgan degan uydirmaga asoslanadi. Dialektik materializm B. n. ning asosiy prinsipi obyektiv olam inson irodasi va ongidan tashqari mavjuddir, olam harakatdagi materiyadan iborat, bilish esa materiyaning formalari, xususiyat va munosabatlarini aks ettirishdir, degan qoidaga asoslanadi. Dialektik materializm B. n. dunyoni va uning qonuniyatlarini bilish mumkin degan qoidaga koʻra, obyektiv bilishni inkor qiluvchi agnostitsizmga qarshidir. Dialektik materializm B. n. bilish ijtimoiy amaliyotga asoslanadi, degan qoidaga tayanadi. Bilish protsessi ikki bosqichdan iborat boʻladi (q. Ratsionalnoye poznaniye, Chuvstvennoye poznaniye).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТЕОРИЯ ПОЗНАНИЯ", "raw_meaning": "— билиш назарияси; билиш процессининг манбалари ва асосий қонуниятлари, ҳақиқатни аниқлашнинг форма ва методлари ҳақидаги таълимот. Материалистик Б. н. сезги, идрок, тасаввур ва тафаккур реал нарсаларни, уларнинг хусусият ва муносабатларини акс эттиради, бинобарин, барча ақлий процесслар ўзининг объектив мазмунига эгадир, деган қоидага асосланади. Идеализм эса руҳни бирламчи деб, билимларнинг мазмунини, субъектив сабабларга кўра, соф руҳ томонидан яратилган деган уйдирмага асосланади. Диалектик материализм Б. н. нинг асосий принципи объектив олам инсон иродаси ва онгидан ташқари мавжуддир, олам ҳаракатдаги материядан иборат, билиш эса материянинг формалари, хусусият ва муносабатларини акс эттиришдир, деган қоидага асосланади. Диалектик материализм Б. н. дунёни ва унинг қонуниятларини билиш мумкин деган қоидага кўра, объектив билишни инкор қилувчи агностицизмга қаршидир. Диалектик материализм Б. н. билиш ижтимоий амалиётга асосланади, деган қоидага таянади. Билиш процесси икки босқичдан иборат бўлади (қ. Рациональное познание, Чувственное познание)."}}]}