{"headword": "Тенденциозность", "key": "tendentsioznost", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "305"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "лат. tendere — йўналтирмоқ, ҳаракат қилмоқ сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tendensiozlik. Badiiy asarning gʻoyaviy yoʻnalishi, kitobxonni maʼlum fikr va tuygʻular bilan shu gʻoyaviy yoʻnalishga, eʼtiqodga ishontirishga intilish. Salbiy maʼnoda oʻquvchini bir yoqlama, soxta fikrlarga ishontirishga harakat qilish. Tendensiozlik asl maʼnosida chinakam badiiy, yuksak gʻoyaviy asarlarning ajralmas xususiyatidir. Fridrix Engels oʻz xatlaridan birida tendensiozlikni quvvatlab, unga albatta real voqelik nuqtayi nazaridan munosabatda boʻlish kerakligini taʼkidlaydi. Shiller asarlarini, rus romanlarini tendensioz; yaʼni maʼlum gʻoyaviy yoʻnalishni izchillik bilan ilgari suruvchi asarlar sifatida taʼrif qiladi. V. I. Lenin N. G. Chernishevskiyning «Nima qilmoq kerak?» romanini yuksak baholab, undagi oʻtkir tendensiozlik hayotda muhim rol oʻynaganini alohida qayd etgan edi. Leninning fikriga koʻra, asardagi tendensiozlik yuzlab kishilarni revolyutsioner qilib yetishtirdi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тенденциозность", "raw_meaning": "(лат. tendere — йўналтирмоқ, ҳаракат қилмоқ сўзидан) — тенденциозлик. Бадиий асарнинг ғоявий йўналиши, китобхонни маълум фикр ва туйғулар билан шу ғоявий йўналишга, эътиқодга ишонтиришга интилиш. Салбий маънода ўқувчини бир ёқлама, сохта фикрларга ишонтиришга ҳаракат қилиш. Тенденциозлик асл маъносида чинакам бадиий, юксак ғоявий асарларнинг ажралмас хусусиятидир. Фридрих Энгельс ўз хатларидан бирида тенденциозликни қувватлаб, унга албатта реал воқелик нуқтаи назаридан муносабатда бўлиш кераклигини таъкидлайди. Шиллер асарларини, рус романларини тенденциоз; яъни маълум ғоявий йўналишни изчиллик билан илгари сурувчи асарлар сифатида таъриф қилади. В. И. Ленин Н. Г. Чернышевскийнинг «Нима қилмоқ керак?» романини юксак баҳолаб, ундаги ўткир тенденциозлик ҳаётда муҳим роль ўйнаганини алоҳида қайд этган эди. Лениннинг фикрига кўра, асардаги тенденциозлик юзлаб кишиларни революционер қилиб етиштирди."}}]}