{"headword": "tema", "key": "tema", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Klub mudiri bugungi leksiyaning temasini, lektorning nomini juda kerilib, pisanda qilib eʼlon qildi.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/tema"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "329"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "тема доклада", "source": ""}, {"text": "учёный работает над новой темой", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "тем/а", "raw_meaning": "ж mavzu; ~а доклада ma'ruzaning mavzusi; учёный работает над новой ~ой olim yangi mavzu"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "268"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "тема урока/доклада", "source": ""}, {"text": "учёный работает над новой темой", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТЕМ/А, -ы ж", "raw_meaning": "mavzu; тема урока/доклада darsning/ma'ruzaning mavzusi; учёный работает над новой темой olim yangi mavzu ustida ish olib boryapti."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "645"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "mavzu"}], "extra": {"raw_word": "tema (mavzu)", "raw_meaning": "n theme, topic"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "244"}, "pos": "ж.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "те́ма, -ы, ж.", "raw_meaning": "тема"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Thema n", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tema", "raw_meaning": "Thema n; dissertatsiya ~si Dissertationsthema n"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "304"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. thema — нимадир (нарса, предмет) сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tema, mavzu. Sanʼat asarlarining, jumladan, badiiy adabiyotning ahamiyati qanday masalalarni oʻrtaga qoʻyganligi va qanday hal etganligi bilan oʻlchanadi. Koʻpincha, badiiy asar temasi tushunchasi tasvirlanayotgan voqea yoki predmet tushunchasi bilan chalkashtirib yuboriladi. Badiiy asarning temasi yozuvchi tanlagan va tasvirlagan hayotiy voqealar, asarda qoʻygan va yoritgan asosiy masalalar yigʻindisidan, adabiy asarga asos boʻlgan bosh fikr va maqsaddan iboratdir. Boshqacha aytganda, tema nima haqida yozishni aniqlashdan, nima haqida fikr yuritishdan iboratdir. Shuning uchun badiiy asarda tema gʻoya bilan uzviy bogʻliq boʻladi. Tema va gʻoya munosabati asarning gʻoyaviy-tematik birligini taʼminlaydi, gʻoyaviy-tematik negizni vujudga keltiradi. Tema tushunchasi asarning butun mohiyatidan kelib chiqadi. Badiiy asar temasini odatda voqelik belgilaydi. Temaning yoritilishi koʻp jihatdan yozuvchining mahoratiga bogʻliq. Shuning uchun bir temaning oʻzi turli yozuvchilar ijodida turlicha aks etadi. Davrning muhim temalari haqida yozish, tema tanlay bilish ijodkorning talantiga bogʻliq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тема", "raw_meaning": "(гр. thema — нимадир (нарса, предмет) сўзидан) — тема, мавзу. Санъат асарларининг, жумладан, бадиий адабиётнинг аҳамияти қандай масалаларни ўртага қўйганлиги ва қандай ҳал этганлиги билан ўлчанади. Кўпинча, бадиий асар темаси тушунчаси тасвирланаётган воқеа ёки предмет тушунчаси билан чалкаштириб юборилади. Бадиий асарнинг темаси ёзувчи танлаган ва тасвирлаган ҳаётий воқеалар, асарда қўйган ва ёритган асосий масалалар йиғиндисидан, адабий асарга асос бўлган бош фикр ва мақсаддан иборатдир. Бошқача айтганда, тема нима ҳақида ёзишни аниқлашдан, нима ҳақида фикр юритишдан иборатдир. Шунинг учун бадиий асарда тема ғоя билан узвий боғлиқ бўлади. Тема ва ғоя муносабати асарнинг ғоявий-тематик бирлигини таъминлайди, ғоявий-тематик негизни вужудга келтиради. Тема тушунчаси асарнинг бутун моҳиятидан келиб чиқади. Бадиий асар темасини одатда воқелик белгилайди. Теманинг ёритилиши кўп жиҳатдан ёзувчининг маҳоратига боғлиқ. Шунинг учун бир теманинг ўзи турли ёзувчилар ижодида турлича акс этади. Даврнинг муҳим темалари ҳақида ёзиш, тема танлай билиш ижодкорнинг талантига боғлиқ."}}, {"dictionary": {"name": "Lingvistik terminlar lugʻati", "title": "QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Allambergenova, Nigora Gúlmurzaevna (2022). QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI. Nukus: NUR TURAN PRINT.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qaraqalpaqsha-zbekshe-qazaqsha-t-rkmenshe-russha-lingvistikal-q-terminler-s-zligi/", "page": "62"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Tema", "raw_meaning": "Tema\tТема\tMowzuk (Tema)\tТема"}}, {"dictionary": {"name": "Sinxron tarjima terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "147"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Gapirilayotgan gap (nutq)ning boshlangʻich nuqtasi, asosi, negizi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Berilayotgan xabarda ifodalanayotgan gapning tarkibiy qismi.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Xabarning boshlangʻich nuqtasi, gapning asosini tashkil etuvchi faol gap qurilmasi.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Butun terminologik leksikaning maʼnosini belgilovchi omil. “Tema” deganda “eski”, “maʼlum xabar”, muloqotning boshlangʻich nuqtasi tushuniladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тема.", "raw_meaning": "- Тема (мавзу). 1. Гапирилаётган гап (нутқ)нинг бошланғич нуқтаси, асоси, негизи. 2. Берилаётган хабарда ифодаланаётган гапнинг таркибий қисми. 3. Хабарнинг бошланғич нуқтаси, гапнинг асосини ташкил этувчи фаол гап қурилмаси. 4. Бутун терминологик лексиканинг маъносини белгиловчи омил. “Тема” деганда “эски”, “маълум хабар”, мулоқотнинг бошланғич нуқтаси тушунилади."}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "262"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "те́ма", "raw_meaning": "мавзу, тема"}}, {"dictionary": {"name": "Qurilish atamalari lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қосимов, Э. У.; Тўлаганов, А. А.; Асқаров, Б. А.; Ахмедов, С. И.; Ешниязов, Р. Н.; Жумамуратов, Д. Қ.; Хабилов, Б. А.; Ашрабов, А. А.; Қосимов, И. И.; Юсупов, Р. А.; Касимова, Г. А.; Пурханатдинов, А. П. (2017). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-qoraqalpoqcha-inglizcha-qurilish-atamalar-lugati/", "page": "204"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тема", "raw_meaning": "Мавзу Тема Subject"}}]}