{"headword": "Тахмис", "key": "taxmis", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "298"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "ар. تخميس - бешлик сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Muxammas koʻrinishlaridan biri. Taxmis bandlari ham muxammas kabi besh misradan iborat boʻlib, dastlabki uch band taxmis yozayotgan shoir qalamiga, keyingi ikki band taxmis qilinayotgan shoir gʻazaliga mansub boʻladi. Taxmisning muxammasdan farqi shundaki, u albatta ikki shoir tomonidan yaratiladi. Taxmislar shoirga manzur asarlargagina yozilgani uchun bir gʻazalga bir necha taxmis yozilishi mumkin. Oʻzbek adabiyotida Furqat va Muqimiyning A. Navoiy gʻazallariga yozgan taxmislari ayniqsa mashhurdir. Shoirlar taxmis yozish bilan oʻzlaridan avval yashab ijod etgan ulugʻ shoirlarning yetuk gʻoyalarini rivojlantirganlar, traditsiyalarini davom ettirganlar. Taxmis yozish shoirdan kuchli mahoratni talab qiladi. Taxmisning soʻnggi bandida shoirlarning taxalluslari eslatib oʻtiladi. Taxmislar oʻzbek sovet adabiyotida ham yaratilgan va yaratilmoqda.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тахмис", "raw_meaning": "(ар. تخميس - бешлик сўзидан) — тахмис. Мухаммас кўринишларидан бири. Тахмис бандлари ҳам мухаммас каби беш мисрадан иборат бўлиб, дастлабки уч банд тахмис ёзаётган шоир қаламига, кейинги икки банд тахмис қилинаётган шоир ғазалига мансуб бўлади. Тахмиснинг мухаммасдан фарқи шундаки, у албатта икки шоир томонидан яратилади. Тахмислар шоирга манзур асарларгагина ёзилгани учун бир ғазалга бир неча тахмис ёзилиши мумкин. Ўзбек адабиётида Фурқат ва Муқимийнинг А. Навоий ғазалларига ёзган тахмислари айниқса машҳурдир. Шоирлар тахмис ёзиш билан ўзларидан аввал яшаб ижод этган улуғ шоирларнинг етук ғояларини ривожлантирганлар, традицияларини давом эттирганлар. Тахмис ёзиш шоирдан кучли маҳоратни талаб қилади. Тахмиснинг сўнгги бандида шоирларнинг тахаллуслари эслатиб ўтилади. Тахмислар ўзбек совет адабиётида ҳам яратилган ва яратилмоқда."}}]}