{"headword": "tavakkal", "key": "tavakkal", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oqibat-natija qanday boʻlishidan qatʼiy nazar, biror ishga jazm qilish, nima boʻlsa boʻlar, yo ostidan, yo ustidan zaylida qilingan harakat.", "examples": [{"text": "Yoʻq, oʻrtoq Nizomov, biz tavakkal qilolmaymiz. Tavakkalning tubi tosh, boshingni ursang — yoriladi.", "source": "Shuhrat, Shinelli yillar"}, {"text": "Baʼzan joni halqumiga kelib, oʻzini nimalarga urmadi, necha marta qaltis tavakkallarga bordi, necha marta pachagʻi chiqib, yana tiklanib oldi.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻzini Alloh irodasiga topshirish, butun umidni unga bogʻlash, uning marhamatiga ishonish.", "examples": [{"text": "Koʻrgilikdan, tavakkaldan, taqdirdan voz kechib, xalq real narsalarga ahamiyat beradigan boʻldi.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}]}, {"order": 3, "text": "Tavakkalchilik bilan ish tutishni bildiruvchi, shunday hollarda qoʻllanuvchi soʻz.", "examples": [{"text": "Biridan qochsang, boshqasiga tutilasan. Undan koʻra qochmaymiz! Tavakkal. Peshonaga bitgani boʻlur.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}, {"text": "Unga tashlanib, qutichani olib qoʻysammikan? Kuchim yetarmikan?! Tavakkal!", "source": "O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/tavakkal"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "152"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Uzoq mulohaza qilib oʻtirmay, nima boʻlsa boʻlar deb qilingan harakat.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТАВАККАЛ", "raw_meaning": "RİSK, GÖZE ALMA Узоқ мулоҳаза қилиб ўтирмай, нима бўлса бўлар деб қилинган ҳаракат."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "154"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "xavfning boʻlishi mumkinligi yoki baxtli yakun topishiga umid qilib tavakkaliga harakat qilish", "examples": []}, {"order": 2, "text": "xavfning amalga oshish ehtimolligi", "examples": []}, {"order": 3, "text": "bir voqea, hodisaning boshqa bir voqea, hodisa boshlanganda sodir boʻlish tezligi yoki yuzaga kelish ehtimolligi (0 dan 1 gacha boʻlgan oraliqda yotuvchi oʻlchamsiz kattalik). T. ning insonga nisbatan tasnifi - ixtiyoriy T. (uni inson rad etishi mumkin), majburiy - insonda tanlash imkoni boʻlmaganda; koʻlamiga koʻra - bir martalik va halokatli T.; kelib chiqishiga koʻra - tabiiy va texnogen X.; namoyon boʻlish tezligiga koʻra - yaqin oradagi va uzoq vaqtdagi oʻlim X.; davom etish vaqtiga koʻra - uzluksiz va uzlukli X.; nazorat qilish va kamayish imkoniyatiga koʻra - nazorat qilinadigan (koʻp hollarda inson faoliyati yaratadigan X.) va nazorat qilib boʻlmaydigan (mas., oʻrmon yongʻinlari, vulqon faoliyati va boshqa tabiiy xavflar) X.; aholiga maʼlumlik darajasiga koʻra - maʼlum (tamaki chekishdan, giyohvand moddalarni isteʼmol qilishdan, alkogoldan va boshq.) va yangi (nomaʼlum) - yadro energetikasidan, uyali telefonlardan, kompyuterlardan va boshq. X.; mavjud boʻlish shakliga koʻra - yashirin (sezib boʻlmaydigan xavf, mas., elektr toki, turar joydagi radon, elektromagnit nurlanishi va boshq.) va oshkora (harakatlanayotgan avtomobil, doʻl, yashin va boshq.) X.; X. manbai keltiradigan foydaga koʻra - foydali (transport vositalarining barcha turi, texnologik jarayonlar va boshq.) va shubhali (avtomotopoygalar, alpinizm, sport va koʻngilochar oʻyinlarning xavfli turlari) X.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "хавф"}, {"kind": "sinonim", "target": "хавф-хатар"}, {"kind": "sinonim", "target": "таҳлика"}], "extra": {"raw_word": "Таваккал, хавф, хавф-хатар, таҳлика", "raw_meaning": "1) хавфнинг бўлиши мумкинлиги ёки бахтли якун топишига умид қилиб таваккалига ҳаракат қилиш; 2) хавфнинг амалга ошиш эҳтимоллиги; 3) бир воқеа, ҳодисанинг бошқа бир воқеа, ҳодиса бошланганда содир бўлиш тезлиги ёки юзага келиш эҳтимоллиги (0 дан 1 гача бўлган оралиқда ётувчи ўлчамсиз катталик). Т. нинг инсонга нисбатан таснифи - ихтиёрий Т. (уни инсон рад этиши мумкин), мажбурий - инсонда танлаш имкони бўлмаганда; кўламига кўра - бир марталик ва ҳалокатли Т.; келиб чиқишига кўра - табиий ва техноген Х.; намоён бўлиш тезлигига кўра - яқин орадаги ва узоқ вақтдаги ўлим Х.; давом этиш вақтига кўра - узлуксиз ва узлукли Х.; назорат қилиш ва камайиш имкониятига кўра - назорат қилинадиган (кўп ҳолларда инсон фаолияти яратадиган Х.) ва назорат қилиб бўлмайдиган (мас., ўрмон ёнғинлари, вулқон фаолияти ва бошқа табиий хавфлар) Х.; аҳолига маълумлик даражасига кўра - маълум (тамаки чекишдан, гиёҳванд моддаларни истеъмол қилишдан, алкоголдан ва бошқ.) ва янги (номаълум) - ядро энергетикасидан, уяли телефонлардан, компьютерлардан ва бошқ. Х.; мавжуд бўлиш шаклига кўра - яширин (сезиб бўлмайдиган хавф, мас., электр токи, турар жойдаги радон, электромагнит нурланиши ва бошқ.) ва ошкора (ҳаракатланаётган автомобиль, дўл, яшин ва бошқ.) Х.; Х. манбаи келтирадиган фойдага кўра - фойдали (транспорт воситаларининг барча тури, технологик жараёнлар ва бошқ.) ва шубҳали (автомотопойгалар, альпинизм, спорт ва кўнгилочар ўйинларнинг хавфли турлари) Х."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "600"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tavakkal", "raw_meaning": "1. авось, на авось; ~ qilmoq рисковать, действовать на авось; ~, ~ning boshi kal погов. шутл. (букв. авось плешив); на авось не надейся."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "643"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "risk", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tavakkal n", "raw_meaning": "risk; ~ qilmoq risk; take chance"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "161"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TAVAKKAL", "raw_meaning": "táwekel."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "163"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tavakkal", "raw_meaning": "Risiko n, aufs Geratewohl, auf gutem Glück; ~ qilmoq riskieren vt, ein Risiko eingehen, das Risiko tragen"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Таваккал", "raw_meaning": "авось; рел. упование (на бога) risk; risky; agreeing to accept any loss or dan-ger; on the chance risque; hasard; rel. espérence, espoir جَزْف، مُجَازَفَة؛ التَّوَكُّل"}}]}