{"headword": "tarix", "key": "tarix", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ijtimoiy taraqqiyot jarayonida yuzaga kelgan voqelik, hayot.", "examples": [{"text": "Tarix dialektikasi. Tarix qonunlari.", "source": ""}, {"text": "Bashariyat tarixi zulm, haqsizlik, talonchilik davrini poymol etib, erk va adolatning nurli asriga gʻolibona yurayotir.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻtmishga oid fakt va hodisalar majmui; oʻtmish, kechmish.", "examples": [{"text": "Tarixingdir ming asrlar ichra pinhon, oʻzbegim", "source": "E. Vohidov, Muhabbat"}, {"text": "Faqat uch tup qayragʻochgina koʻhna tarix nishonasi boʻlib turibdi.", "source": "I. Rahim, Ixlos"}, {"text": "Tarixdan shu narsa maʼlumki, insoniyatga qilingan yovuzlik va jinoyat hech qachon jazosiz qolmagan.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Biror narsa, voqea-hodisa yoki shaxsning oʻtmish hayoti.", "examples": [{"text": "Qishloqning tarixi. Savdo munosabatlari tarixi. Korxona tarixi.", "source": ""}, {"text": "Ota-bobolaridan eshitgan shahar tarixi, chekkan jabr-u jafolari koʻz oldidan oʻtardi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Sizga Madamin toʻgʻrisida maʼlumot kerakmi? Madaminning tarixini Yusvali togʻam yaxshiroq biladi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Nimasini aytasiz, bu odamning tarixi ham olam-jahon.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}]}, {"order": 4, "text": "Jamiyat va davlatlar oʻtmishi taraqqiyotini oʻrganuvchi fan.", "examples": [{"text": "Yangi tarix. Oʻrta asrlar tarixi. Oʻzbekiston tarixi. Jahon tarixi.", "source": ""}]}, {"order": 5, "text": "Tabiat va jamiyatning, undagi maʼlum sohalarning rivojlanishi, oʻzgarishi bilan bogʻliq tomonlarni oʻrganuvchi fan.", "examples": [{"text": "Musiqa tarixidan dars bermoq. Tilshunoslik tarixi.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Biror narsa, voqea-hodisaning yuz berishi bilan bogʻliq maʼlumotlar majmui.", "examples": [{"text": "Men achchiq oilaviy fojianing tarixini bilib oldim.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Er-xotin ayta bersa, bu janjalning tarixi biron yozuvchining qoʻliga tushsa, kattakon bir kitob boʻladigan.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}]}, {"order": 7, "text": "Biror ishning bajarilganligini, biror voqea-hodisa qachon boʻlib oʻtganligini, mashhur kishilarning tavalludi va vafotini koʻrsatuvchi aniq kalendar vaqt, sana (mumtoz adabiyotdagi sanʼat turi sifatida taʼrix deb ham yuritiladi).", "examples": [{"text": "Qoʻlyozmaning tarixini aniqlamoq.", "source": ""}, {"text": "Oʻng tomondagi toshga arab alifbesining qadimgi imlosida yirik qilib “Maʼrifatxon jannat makon, deb yozilgan va hijriy bilan 1335, deb tarix qoʻyilgan edi.", "source": "A. Qahhor, Xotinlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/tarix"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "156"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻtmishga oid dalil va hodisalar majmui.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТАРИХ", "raw_meaning": "TARİH Ўтмишга оид далил ва ҳодисалар мажмуи."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "598"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Oʻzbekiston tarixi", "source": ""}, {"text": "tarix fani", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tarix", "raw_meaning": "1. история; исторический; O‘zbekiston tarixi история Узбекистана; ~ fani историческая наука; 2. дата, хронограмма."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "642"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "history", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tarix", "raw_meaning": "n history; qadimgi dunyo ~i ancient history"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "159"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tariyx", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TARIX", "raw_meaning": "tariyx; ótmish."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "162"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tarix", "raw_meaning": "Geschichte f; Jahon ~i Weltgeschichte f"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "242"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "тарих", "raw_meaning": "history, record, story; бутун тарих давомида over the entire history; дунё (жаҳон) тарихи world history (history of the world); иккинчи жаҳон урушининг дипломатик тарихи diplomatic history of the Second World War; инсоният тарихида in the history of mankind (of the world); инсониятнинг кўп асрлик тарихи centuries-old history of mankind; ички тартиб қоидалари office regulations (factory regulations); тарихга айланмоқ become ancient history; тарихга кирмоқ go down (be recorded, become known) in history; тарихга мурожаат қилмоқ appeal to the history; тарихни бузиб кўрсатмоқ (сохталаштирмоқ) distort (falsify) history; тарихни орқага қайтармоқ (бурмоқ) put back the clock; тарихни сохталаштирмоқ falsify (distort) history; ўзбек халқининг қаҳрамонлик тарихи heroic history of Uzbek people."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "138"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Тарих", "raw_meaning": "история; дата; летопись history; data; chronicle; written account of the past events histoire; date; annales, chronique تَارِيخٌ"}}]}