тан
tanтан
от 1. Одам гавдасининг кўкрак қафаси ва қорин бўшлиғидан иборат қисми: тана.
Бир куни унинг бошини танидан жудо қилсалар ажаб эмас — Мирмуҳсин, Меъмор
Киши танидаги аъзоларнинг ҳам қулоғи бор: ўзининг бардамлигини эшитган аъзолар яна соғ туриб, хизматни бажараверади. — Мирмуҳсин, Меъмор
2. Кишининг бутун борлиги, вужуд.
Соғ танда соғ ақл. — Мақол
Тани соғлиқ — туман бойлик. — Мақол
— Худоё тавба денг, жон бошқа, тан бошқа, — деди домла. — П. Турсун, Ўқитувчи
Аноргулнинг қўлидаги дутор Ўртоқлар куйини танларга ларза бериб тарона қилди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Ахир тут фақат қорин тўйдирадиган таом бўлмасдан, киши танига дори-дармон ҳамдир. — Н. Сафаров, Оловли излар
3. Тана, вужуднинг сирт қисми; бадан.
Гард юқмасин танингга, Лой тегмасин бағрингга. — Қ. Муҳаммадий
Бу гапни эшитиб, Элмуроднинг тани жимирлаб кетди. — П. Турсун, Ўқитувчи
Йигит унинг оқ мармардек яланғоч танига боқмай, ерга қаради. — Мирмуҳсин, Ёʻқолган жавоҳир
4. кўчма Ўлик тана; жасад.
Солдат тани, қўшни взводдан шекилли. Снайпернинг ўқи калласига тегибди, қора қонга бўялиб ётибди шўрлик. — Т. Рустамов, Мангу жасорат
Мазлумларнинг танидан Курган саройлар Ғамда ўтди халқ умри Кўп йиллар, ойлар. — Ғайратий
5. Шахс билдирувчи сўзлар ёки эгалик шаклидаги сўз билан қўлланиб, тегишлилик, улуш каби маъноларни билдиради.
Ҳар ким ўз танини олди. Харажатнинг ярми менинг таним. Мен ҳам тўртдан бир тан.
— Бўпти, Даврон, зиёфат менга тан, — дедим. — Ҳаммасини ўзим пишираман. — П. Қодиров, Қадрим
6. Дастлабки баҳо, таннарх; дастлабки маблағ, сармоя.
Танидан юз сўм камига сотмоқ. Еб-ичиб, танини қилмоқ.
Муҳаммадражаб саккиз минг сўмни ойига ўн уч процент фойда бериш шарти билан олиб, икки ойдан бери на фойдасини беради, на танини. — А. Қаҳҳор, Сароб
7. кўм. взф. кам. қўлл. Томон, ён.
Ким зўр бўлса, жазосини бераман, Камбағал Назарнинг тани бўламан. — Ф. Ёʻлдош, Маматкарим полвон
- Бир жон, бир тан бўлмоқ
- Тан бермоқ 1. Ишонч ҳосил қилмоқ. Илгари мен, очиғи, буларнинг қўлидан шунчалик иш келишига инонмаган эдим, энди тан бериб қўйдим. — Ҳ. Назир, Маёқ сариунинг билмаган нарсаси ёʻқлигига ҳамма тан бериб улгурган эди. — А. Мухтор, Туғилиш;Ўктам кўзларини қисиб, бошини тебратиб, қовунни мақтади: — Дидингизга тан бердим. — Ойбек, Олтин водийдан шабадаларАжойиб шаҳар Бокуни бунёд этган халққа ва унинг истеъдодига тан бердик. — Н. Сафаров, Оловли излар
- Тан олмоқ 1. Бўйнига олмоқ, иқрор бўлмоқ. Ўз хатоларини тан олмоқ.Адолат ҳар куни кечқурун Усмонжонни кўриш орзусида уйига ошиқар, уни соғинар, лекин буни тан олишга ўзидан-ўзи уяларди. — С. Зуннунова, Гулхан;Зарифа унча-мунча йигитни тан олиб яқинлашишга шошилмасди. — С. Кароматов, Олтин қумРаисни тан олмай қўйишларига ҳам сал қолди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Танини бағишламоқ Тегишга, никоҳига ўтишга рози бўлмоқ. Унинг никоҳига танини бағишлаган одам киради Мен эмас. — К. Яшин, ҲамзаБормай туриб бағишласин танини, Сўнгра кўрсин хотин меҳрибонини. — Гулшанбоғ
- Тақдирга тан бермоқ Қисматидаги бирор нарсага, ҳолатга рози бўлмоқ, кўнмоқ. Яраш полвон кекса момоларнинг тилига кириб, хотинини туркона муолажа қилдирди. Фойда чиқмади. Кейин эр-хотин тақдирга тан бердилар. — С. Сиёев, Отлиқ аёл