{"headword": "talant", "key": "talant", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yuqori darajali tugʻma qobiliyat; isteʼdod.", "examples": [{"text": "Birovlarga suykalib emas oʻz mehnati, talanti bilan obroʻ olishi kerak.", "source": "Mirmuhsin, Umid"}, {"text": "Noyob talant egasi boʻlgan Yusufjon qiziq oʻz xalqining aziz farzandlaridan biridir.", "source": "T. Obidov, Yusufjon qiziq"}]}, {"order": 2, "text": "Yuksak qobiliyatga, katta isteʼdodga ega boʻlgan shaxs.", "examples": [{"text": "Bizda yaxshi talantlar juda koʻp.", "source": ""}, {"text": "Abdulla Qodiriy, Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qahhor kabi tugʻma talantlardan har qancha oʻrgansang arziydi.", "source": "M. Joʻra, Noshirnoma"}]}, {"order": 3, "text": "Yunoniston va boshqalar ayrim qadimgi davlatlarda ogʻirlik va pul oʻlchovi birligi.", "examples": [{"text": "Qadimgi Rimdagi kumush yombilar bir talant ogʻirligida chiqarilgan.", "source": "Fan va turmush"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/talant"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "328"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "у него большой тала́нт", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "тала́нт м", "raw_meaning": "isteʼdod, talant; ~ писателя yozuvchi isteʼdodi; у него большой ~ u ulkan isteʼdod egasi; ◊ зарыть ~ в землю [isteʼdodni yerga koʻmmoq]; talantni bekorga ketkizmoq, isteʼdodni xor qilmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "639"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "isteʼdod"}], "extra": {"raw_word": "talant (iste'dod)", "raw_meaning": "n talent, gift (for)"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "129"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "талант", "raw_meaning": "тайна"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "133"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "талант, -а, м.", "raw_meaning": "талант, истеъдод"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "159"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "talant", "raw_meaning": "Talent n, Begabung f"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "297"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. talanton — меҳнат сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Mehnat faoliyatining biror sohasida namoyon boʻladigan tabiiy qobiliyat. Talant murakkab, tabiiy va ijtimoiy hodisadir. Talant ijodiy kuchlarning yigʻindisi, kishi qobiliyatining ifodasi sifatida namoyon boʻladi. Badiiy ijodda talant koʻp qirrali hodisadir. Talantning roʻyobga chiqishi, kamol topishi shart-sharoit bilan ham bogʻliqdir. Ekspluatatsiyaga asoslangan ijtimoiy formatsiyalarda oddiy xalq orasidagi talantli kishilar oʻz qobiliyatlari nimalarga qodir ekanligini koʻrsatishga yetarli imkon topolmaganlar. Ulugʻ Oktyabr sotsialistik revolyutsiyasi talantlar uchun keng imkoniyatlar yaratib berdi. Proletariat dohiysi V. I. Lenin talantni noyob hodisa sifatida baholab, unga nozik munosabatda boʻlishga, talantli kishilarni avaylashga alohida eʼtibor berdi. Talant, eng avvalo, kishining ijod qilishga boʻlgan cheksiz intilishi bilan xarakterlanadi. Ikkinchidan, talantli kishilar oʻta hissiyotchan boʻladilar. Kuzatuvchanlik qobiliyati talantli kishilarga xos xususiyatlardan biridir. Talantli ijodkor hayotda boshqalar koʻra olmagan yoki eʼtibor bermagan narsa, hodisalardan umumlashma xulosalar chiqara oladi, ular haqida badiiy yuksak asarlar yarata oladi. Talantning yana bir asosiy xususiyati ijodiy fantaziya (q. Tvorcheskaya fantaziya) qilish qobiliyatidir. Sanʼatkor ijodiy fantaziya tufayli oʻz qahramonlari dunyosiga singib ketadi, hayotiy haqiqatga oʻxshash badiiy toʻqimalar yaratadi. Talantli kishilar uchun ilhom (q. Vdoxnoveniye) bilan ishlash", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "Творческая фантазия"}, {"kind": "qarang", "target": "Вдохновение"}], "extra": {"raw_word": "Талант", "raw_meaning": "(гр. talanton — меҳнат сўзидан) — талант, истеъдод. Меҳнат фаолиятининг бирор соҳасида намоён бўладиган табиий қобилият. Талант мураккаб, табиий ва ижтимоий ҳодисадир. Талант ижодий кучларнинг йиғиндиси, киши қобилиятининг ифодаси сифатида намоён бўлади. Бадиий ижодда талант кўп қиррали ҳодисадир. Талантнинг рўёбга чиқиши, камол топиши шарт-шароит билан ҳам боғлиқдир. Эксплуатацияга асосланган ижтимоий формацияларда оддий халқ орасидаги талантли кишилар ўз қобилиятлари нималарга қодир эканлигини кўрсатишга етарли имкон тополмаганлар. Улуғ Октябрь социалистик революцияси талантлар учун кенг имкониятлар яратиб берди. Пролетариат доҳийси В. И. Ленин талантни ноёб ҳодиса сифатида баҳолаб, унга нозик муносабатда бўлишга, талантли кишиларни авайлашга алоҳида эътибор берди. Талант, энг аввало, кишининг ижод қилишга бўлган чексиз интилиши билан характерланади. Иккинчидан, талантли кишилар ўта ҳиссиётчан бўладилар. Кузатувчанлик қобилияти талантли кишиларга хос хусусиятлардан биридир. Талантли ижодкор ҳаётда бошқалар кўра олмаган ёки эътибор бермаган нарса, ҳодисалардан умумлашма хулосалар чиқара олади, улар ҳақида бадиий юксак асарлар ярата олади. Талантнинг яна бир асосий хусусияти ижодий фантазия (қ. Творческая фантазия) қилиш қобилиятидир. Санъаткор ижодий фантазия туфайли ўз қаҳрамонлари дунёсига сингиб кетади, ҳаётий ҳақиқатга ўхшаш бадиий тўқималар яратади. Талантли кишилар учун илҳом (қ. Вдохновение) билан ишлаш"}}, {"dictionary": {"name": "Psixologiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-psixologiya-terminlarining-izohli-lugati/", "page": "169"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "юнон. talanton — қимматбаҳо, камёб нарса; қадимги Греция, Месопотамия, Сурия, Мисрда энг йирик оғирлик ва пул бирлиги", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "muayyan faoliyatning muvaffaqiyatli va ijodiy ravishda bajarilishini taʼminlaydigan qobiliyat hamda isteʼdodlar yigʻindisidan iborat, turmush jarayonida tarkib topgan individual xususiyat. T. faoliyatning turli sohalariga oid boʻlishi mumkin. T. li kishilar, odatda, yuksak ijodiy, keng mazmunli, tanqidiy va mahsuldor aql egalari boʻladilar", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "Одарённость"}, {"kind": "qarang", "target": "Способность"}], "extra": {"raw_word": "ТАЛАНТ", "raw_meaning": "(юнон. talanton — қимматбаҳо, камёб нарса; қадимги Греция, Месопотамия, Сурия, Мисрда энг йирик оғирлик ва пул бирлиги) — талант; муайян фаолиятнинг муваффақиятли ва ижодий равишда бажарилишини таъминлайдиган қобилият ҳамда истеъдодлар йиғиндисидан иборат, турмуш жараёнида таркиб топган индивидуал хусусият. Т. фаолиятнинг турли соҳаларига оид бўлиши мумкин. Т. ли кишилар, одатда, юксак ижодий, кенг мазмунли, танқидий ва маҳсулдор ақл эгалари бўладилар (қ. Одарённость, Способность)."}}]}