{"headword": "tabiiy", "key": "tabiiy", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tabiatning oʻzida mavjud boʻlgan, inson taʼsiri boʻlmagan; sunʼiy.", "examples": [{"text": "Tabiiy boyliklar. Tabiiy sharoit. Tabiiy gaz.", "source": ""}, {"text": "Tuz tabiiy konlardan va shoʻr suvlardan olinishi maʼlum.", "source": "Fan va turmush"}, {"text": "Uning fikricha, sunʼiy shoxlatilgan gʻoʻzaning yuzta sunʼiy koʻsagidan koʻra shoxlatilmagan gʻoʻzaning oʻnta tabiiy koʻsagi afzalroq — ogʻir va paxtasining tolasi uzun boʻlishi kerak edi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Issiqkoʻl sohillarini tabiiy shifobaxsh maskan, deya bejiz aytishmaydi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Tabiatning oʻz asl holati, qonun-qoidalari bilan bogʻliq boʻlgan, bogʻliq holda yuz beradigan.", "examples": [{"text": "Tabiiy tanlanish. Tabiiy oʻzgarishlar.", "source": ""}, {"text": "Boburnoma ni varaqlar ekansiz, oʻrni-oʻrni bilan tabiat manzaralari chizilgan lavhalarga, tabiiy hodisalar tasviriga duch kelasiz.", "source": "Fan va turmush"}, {"text": "Bu tabiiy ofat [er qimirlashi) kishilarning irodasi mustahkam, bir-biriga madadkor ekanligini yana bir bor isbotladi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Aslida (yaratilishida) bor boʻlgan, tugʻma.", "examples": [{"text": "Labidagi tabiiy xoli oʻziga yarashgan.", "source": ""}, {"text": "Tabiiy holati buzilmagan tuproqning unumdorligi tuproqning tabiiy unumdorligi deb ataladi.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 4, "text": "Odatga, mantiqqa toʻgʻri (keladigan), boʻladigan hol.", "examples": [{"text": "Yangi yil arafasi-da har bir qalbda eng dilbar orzular oshib-toshadi, bu — tabiiy.", "source": "Saodat"}, {"text": "Katta ish bajarayotganda, odam mayda-chuyda kamchiliklarga yoʻl qoʻyishi tabiiy.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}, {"text": "Kishi ogʻir damlarda qadrdon doʻstlarini yodga olar ekan, yurtini qoʻmsashi tabiiy.", "source": "Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi"}]}, {"order": 5, "text": "Albatta, oʻz-oʻzidan, shubhasiz, aniq.", "examples": [{"text": "Tabiiy, Xushroʻyning feʼlini yaxshi bilgan ota-ona uning raʼyini olmasdan turib, bir ish qilmoqdan qoʻrqardilar.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Soʻzamol, badavlat qari togʻaning birdan koʻz yumib, sukutga botishining sababini, tabiiy, Yoʻlchi tushunmadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Kech. Tabiiy, bu chogʻ kishilar orom ogʻushida.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/tabiiy"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "152"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kishining asl tabiatiga xos, yasama boʻlmagan; chin.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Oʻz-oʻzidan kelib chiqadigan, mantiqqa, aqlga toʻgʻri.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТАБИИЙ", "raw_meaning": "DOĞAL, TABİİ 1.Кишининг асл табиатига хос, ясама бўлмаган; чин. 2.Ўз-ўзидан келиб чиқадиган, мантиққа, ақлга тўғри."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "592"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tabiiy", "raw_meaning": "1. природный, натуральный, естественный, нормальный; ~ boyliklar природные богатства; 2. стихийный; ~ ofat стихийное бедствие; 3. геогр. физический; ~ xarita физическая карта."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "638"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "natural", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tabiiy", "raw_meaning": "a natural"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "154"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TABIIY", "raw_meaning": "1. tábiyģıy, tábiyattıń ózinde bar, insan tásiri tiymegen; 2. logikaģa say keletuģın jaģday (bolıwı tábiyģıy); 3. álbbette, sózsiz, daw joq."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "158"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "natürlich", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tabiiy", "raw_meaning": "natürlich; ~ gullar natürliche Blumen"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "231"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "natural", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "табиий", "raw_meaning": "natural, elemental, spontaneous; табиий офат natural disaster (calamity)."}}, {"dictionary": {"name": "Biologiyadan ruscha-oʻzbekcha izohli lugʻat", "title": "БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Зикирёев, Абдукарим (1993). БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ. Tashkent: Қомуслар Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/biologiyadan-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "161"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Табиий", "raw_meaning": "нативный"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Табиий", "raw_meaning": "естественный, природный; естественно natural naturel طَبِيعِيّ"}}]}