таб
tabтаб
от с. т. Тафт, ҳарорат.
- Таб босди қилмоқ Тафтидан, ҳовуридан туширмоқ, таскин, тасалли бериб ёки бирор нарса билан овутиб, тафтини, ҳовурини босмоқ. Ўзимнинг гапимга ўзим пушаймон еб, ўлганимнинг кунидан таб босди қилиб, шартномага қўл қўйдим. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда
- Таб тортмаслик Бирор нарса қилиш ёки айтишдан қайтмаслик. Қизлар — бало Кечалари ҳам далага чиқишдан таб тортмайди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадаларЗуҳра ҳам таб тортмай: — Туртмасдан гапирсангиз бўлмайдими, ургандан туртган ёмон, — деди. — Ойдин, Ҳикоялар
таъб
от 1. Кишининг характерида, унинг кишиларга, нарсаларга муносабатида намоён бўладиган ички табиат; ёқтириш-ёқтирмаслик жиҳатдан кўнгли.
Подшоҳнинг муборак таъблари ҳашаматга мойил кўринади. — Ойбек, Навоий
Лутфдан мароқланиш, лаззат олишда индивиднинг характери, таъби, фаҳм-фаросати катта аҳамиятга эга. — ЎТА
Бу жаҳонда, дейдилар, Ҳар кимда бор бир ўзга таъб, Менга май, булбулга тонг, Гул баргида шабнам ширин. — Э. Воҳидов, Муҳаббат
2. Хоҳиш, ихтиёр; рағбат.
Бировларнинг таъбига қараб иш қилмоқ.
Нурининг ҳеч қандай сўзга, ишга таъби ёʻқ эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Алай-балай десам, тутиб олиб уриш ҳам таъбида бор. — Ҳ. Шамс, Характеристика
— Мана бу кресло ҳам сизга ҳавола. Олинг, менга бир оддийроқ стул берсангиз бўлади, — деди Моҳидил. — Таъбингиз, — деди секретар қиз. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон
- Таъби олинмоқ Кайфияти бузилмоқ, хафа бўлмоқ. Ҳайдар нимадандир Анорхоннинг таъби олинганини сезди. — И. Раҳим, Ихлос
- Таъби очилмоқ Кайфияти яхшиланмоқ, дили равшанлашмоқ, енгил тортмоқ. Сидиқжон Ўрмонжоннинг олдидан таъби очилиб чиқиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Таъби тортмоқ ёки таъбига ёқмоқ Табиатига, дидига тўғри келмоқ. [Ёрмат] Баъзи бир таъби тортган одамларга: Тўйга бирга бўлинг! деб қўяди ўзича. — Ойбек, Танланган асарлар
- Таъби хира (ёки тирриқ, кир, хуфтон, намозшом) Кайфияти бузуқ, бузилган; диққат. Бўта узоқ, ухлаб қолганидан таъби хира бўлиб, ҳовлига тушди. — С. Аҳмад, ҲукмАвазнинг таъби тирриқ эди, индамади. — С. Сиёев, ЁруғликЭрталабдан директорнинг таъбини хуфтон қилишнинг нима кераги бор. — МуштумШербекнинг қулоғига гап кирмас, таъби намозшом эди. — С. Анорбоев, Оқсой