{"headword": "surma", "key": "surma", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Mendeleyev davriy sistemasining V guruhiga mansub kimyoviy element, kumushsimon oq, moʻrt metall.", "examples": [{"text": "Surma koni. Surma rudasi.", "source": ""}, {"text": "Surmaning alyuminiy, galliy, indiy bilan hosil qilgan qotishmalari yarimoʻtkazgichlar ishlab chiqarishda qoʻllanadi.", "source": "OʻzME"}]}, {"order": 2, "text": "Tarkibida shu element boʻlgan qoramtir pardoz boʻyogʻi (qosh, kipriklarni boʻyash uchun ishlatiladi).", "examples": [{"text": "Surma qoʻymoq. Koʻziga surma tortmoq. Oʻsma ketar — qosh qolar, Surma ketar — koʻz qolar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Salomatning surma tortilgan koʻzlari ola-kula boʻlib ketdi.", "source": "X. Sultonov, Bir oqshom ertagi"}, {"text": "Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma bosganday qora, bir qarashi bilanoq yuragimni taka-puka qilib tashladi.", "source": "Hamza, Tanlangan asarlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/surma"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Suriladigan, surilma.", "examples": [{"text": "Surma qopqoq. Stolning surma yashigi.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/surma"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "150"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kumushsimon oq moʻrt metall.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Tarkibida shu element boʻlgan qoramtir pardoz boʻyogʻi.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Suriladigan, surilma.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "СУРМА", "raw_meaning": "1.ANTİMON 2.SÜRME 1.Кумушсимон оқ мўрт металл. 2.Таркибида шу элемент бўлган қорамтир пардоз бўёғи. 3.Суриладиган, сурилма."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "587"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "surma", "raw_meaning": "1. сурьма (металл); 2. краска для ресниц и бровей; ◊ so‘qir ko‘zga ~ погов. для слепого глаза — сурьма; соотв. что мёртвому припарки."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "635"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "antimony", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "surma", "raw_meaning": "a antimony; cosmetic to dark-en eyebrows, eyeshadow; ~ quti drawer"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "156"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Antimon n", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "surma I", "raw_meaning": "kim. Antimon n"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "156"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ausfahrbar", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "surma II", "raw_meaning": "ausfahrbar, aufschiebbar"}}, {"dictionary": {"name": "Metallurgiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдурахмонов, С.; Қаюмова, М. С.; Ахтамов, Ф. Е.; Ашурова, М. Х.; Собирова, Ф. А. (2017). Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-inglizcha-metallurgiya-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "9"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Antimony", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Сурьма", "raw_meaning": "Antimony Сурьма Sb 51 121,75"}}, {"dictionary": {"name": "Metallurgiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдурахмонов, С.; Қаюмова, М. С.; Ахтамов, Ф. Е.; Ашурова, М. Х.; Собирова, Ф. А. (2017). Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-inglizcha-metallurgiya-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "321"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "davriy jadvalning V guruhiga mansub, t.r 51, a.m. 121,75, kumushsimon oq, moʻrt metall. S.x630,5°Sq.h. 1635°S zichligi 6,61g/sm³. Tabiatda 27ta minerallari mavjud. Ulardan eng asosiysi Sb₂S₃-antimonit. Surma pirometallurgiya va gidrometallurgiya usullari bilan olinadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "сурьма (sb)", "raw_meaning": "antimony ['æntiməni] сурьма: даврий жадвалнинг V гуруҳига мансуб, т.р 51, а.м. 121,75, кумушсимон оқ, мўрт металл. С.х630,5°Сқ.ҳ. 1635°С зичлиги 6,61г/см³. Табиатда 27та минераллари мавжуд. Улардан энг асосийси Sb₂S₃-антимонит. Сурьма пирометаллургия ва гидрометаллургия усуллари билан олинади."}}]}