{"headword": "surat", "key": "surat", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Rassom tomonidan chizilgan tasvir, rasm.", "examples": [{"text": "Surat solmoq.", "source": ""}, {"text": "Tungi bogʻlar suratga oʻxshar, Har bir chiziq aniq va qora. Kunduzi u men kabi yashar, Tunda — qotib qolgan xotira.", "source": "X. Davron, Bolalikning ovozi"}, {"text": "Shoirlar surati turibdi qator, Mana bu — Lermontov, mana bu — Furqat.", "source": "A. Oripov, Yillar armoni"}]}, {"order": 2, "text": "Bosma tasvir, kitob, jurnal va shu kabilarda bosilgan rasm, illyustratsiya.", "examples": [{"text": "Suratlar bilan bezatilgan kitob.", "source": ""}, {"text": "Abdurasul oʻqishni bilmasa ham, kitoblarni ishtiyoq bilan varaqlay boshladi va baʼzi bir suratlarga tikildi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 3, "text": "Fotografik tasvir, fotorasm.", "examples": [{"text": "Surat oldirmoq. Suratga olmoq. Suratga tushmoq.", "source": ""}, {"text": "Jamolzoda Gulginaga qarab turdi-da, ichki zavq ila Botirga dedi: — Qara, Botir, Gulginaxonim ohu ila soʻzlashyapti Taassufki, fotoapparatimiz yoʻq, suratga olsak boʻlardi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Yonayotgan bagʻrini qanday qilib sovitsa ekan?! Hech sovitib boʻlmaydi! Devordan Hafizaning suratini olib, burdalasinmi?", "source": "Mirmuhsin, Umid"}]}, {"order": 4, "text": "Tashqi qiyofa, koʻrinish; siymo.", "examples": [{"text": "Uyqusiz kechalarda Surating koʻz oldimda.", "source": "Mirtemir, Asarlar"}, {"text": "Muqbil bir qalandar suratiga kirib, safarga chiqibdi.", "source": "Ertaklar"}]}, {"order": 5, "text": "Qoʻshma ravish tarkibida keladi.", "examples": [{"text": "Shoshilinch suratda. Rasmiy suratda. Muntazam suratda.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Oddiy kasrda chiziq ustidagi son.", "examples": [{"text": "Surat va maxraj.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/surat"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ish-harakat, voqea-hodisa, jarayon va shu kabilarning jadallik darajasi; tezlik; shoshilish.", "examples": [{"text": "Qurilish surʼati. Ish surʼatlari tobora oshmoqda.", "source": ""}, {"text": "Qurilish ishi qishin-yozin toʻxtamaydi, jadal surʼat bilan ketib muddatdan ancha burun bitdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 2, "text": "Tezlik 2.", "examples": [{"text": "Lekin ul haromzodai bedin orqamdin tamomi bir surʼat bilan quvlab kelur erdi", "source": "A. Qodiriy, Kichik asarlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/sur%CA%BCat"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "150"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻlda chizilgan tasvir, rasm.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Fotografik tasvir, fotosurat.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "СУРАТ", "raw_meaning": "RESİM 1.Қўлда чизилган тасвир, расм. 2.Фотографик тасвир, фотосурат."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "570"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yüz, çehre.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Somurtkanlık, asık yüzlülük.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SURAT", "raw_meaning": "ЮЗ, ВАЖОҲАТ\t1.Yüz, çehre. 2.Somurtkanlık, asık yüzlülük."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "150"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ish-harakat, voqea-hodisa va sh.k.ning jadallik darajasi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "СУРЪАТ", "raw_meaning": "SÜRAT, HIZ Иш-ҳаракат, воқеа-ҳодиса ва ш.к.нинг жадаллик даражаси."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "572"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hız, hızlılık, çabukluk, ivinti.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SÜRAT", "raw_meaning": "СУРЪАТ Hız, hızlılık, çabukluk, ivinti."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "587"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "рисунок", "examples": []}, {"order": 2, "text": "портрет", "examples": []}, {"order": 3, "text": "образ", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "surat", "raw_meaning": "1. рисунок, картина, изображение, иллюстрация; 2. портрет, фотография, фотокарточка; 3. образ, вид; ◊ ~im yuribdi (букв. ходит мой портрет); я сам не свой (от горя, страха болезни и т.п.)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "588"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "sur’at", "raw_meaning": "темп, темпы."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "634"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "surat", "raw_meaning": "n drawing, picture, photo, illustration, pattern"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "635"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "sur'at", "raw_meaning": "n rate, pace, tempo"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "149"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SURAT", "raw_meaning": "1. súwret; 2. basılǵan súwret, illyustraciya; 3. foto súwret; 4. sırtqı kórinis."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "156"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "surat", "raw_meaning": "Bild n, Zeichnung f, Abbildung f; (biror kishining) ~ini chizmoq (j-n) malen [porträtieren]"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "229"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "iktisodiy usishning (rivojlanishning) yukori surʼatini kullab-kuvvatlamok", "source": ""}, {"text": "iktisodning rivojlanish surʼatini oshirmok", "source": ""}, {"text": "iktisodning yukori surʼatlar bilan rivojlanishi", "source": ""}, {"text": "maxsulot ishlab chikarish surʼatining usishi", "source": ""}, {"text": "texnik tarakkiyot surʼatini sekinlashtirmok", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "суръат", "raw_meaning": "rate, speed, pace, tempo; иктисодий усишнинг (ривожланишнинг) юкори суръатини куллаб-кувватламок maintain high rates of economic growth; иктисоднинг ривожланиш суръатини оширмок raise the rates of economic development; иктисоднинг юкори суръатлар билан ривожланиши high rates of economic growth; махсулот ишлаб чикариш суръатининг усиши rates of industrial production; техник тараккиёт суръатини секинлаштирмок slacken the paces of technological advance; сусаймайдиган assiduous, unremitting, constant; сусаймайдиган (доимий бирдек) эътибор unremitting attention."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "131"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Сурат", "raw_meaning": "рисунок, картина; фотография, фотокарточка; вид, образ painting, drawing, picture, photograph; view; image image, paysage, photographie, dessin; vue; type, personnage صُورَة (صُوَر)، رَسْم"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "131"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "темп", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Суръат", "raw_meaning": "темп rate, speed, pace, time, tempo vitesse, tempo, allure, rythme سُرْعَة، وَتِيرَة"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "298"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SURÄT", "raw_meaning": "[a.] ko‘rinish, rasm – вид, изображение – show, picture."}}]}