{"headword": "СПОСОБЫ РАЗРУШЕНИЯ ГОРНЫХ ПОРОД", "key": "sposobi razrusheniya gornix porod", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "460"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "СПОСОБЫ РАЗРУШЕНИЯ ГОРНЫХ ПОРОД", "raw_meaning": "Тоғ жинсларини майдалаш усуллари — механик, термик, термомеханик, кимёвий усуллари мавжуд. Механик усулда жинсларга БҚБдан ўқ бўйлаб тушадиган кучланиш қиймати унинг қаттиқлигидан юқори бўлади. Термик усулда жинсларнинг майдаланиши термик кучланиш ва турли омиллар (сувланиш, сувсизланиш, парчаланиш, эриш, бурғилаш ва ш.к.) таъсирида юзага келади. Термомеханик усулларда тоғ жинсларининг механик бурғилашда парчаланишга қаршилигини иссиқлик таъсирида пасайтириш амалга оширилади. Кимёвий усулларда эса тоғ жинсларининг парчаланишини фаол кимёвий моддалар ёрдамида тезлаштириш мумкин бўлади. Айланмали бурғилашда жинс майдаловчи ускуна (олмосли, қаттиқ қотишмали коронкалар)га айланиш моменти узатилади ва зўриқиш вужудга келтирилади. Жинс майдаловчи ускунага бериладиган қувват бурғилаш снарядининг айланиш частотасини, ўқ бўйлаб тушадиган оғирликнинг ва жинслар парчаланишга қаршилигининг ошиши билан кўпайиб боради. Зарбали-айланмали бурғилашда жинсни майдаловчи ускунага айланиш моменти ва зарбли импульслар узатилади. Зарб кучи ва частотасини, статик зўриқишни ўзгартириб, майдаловчи ускунанинг жинсга таъсир характери ва кўламини ўзгартириш мумкин. Зарб қуввати шарошкали долото билан бурғилашда юзага келади. Тоғ жинсларини долотосиз майдалашда портлаш энергиясидан (портлаш бурғилаши), кавитацион емирилишдан (имплозион бурғилаш), пўлат шарчаларнинг жинсларга урилишидан ҳосил бўлган энергиядан (шар оқимли бурғилаш), суюқлик оқими энергияси (гидромонитор ва гидроемирилиш бурғилаши) дан фойдаланилади. Портлаш бурғилашида капсула (герметик беркитилган махсус ғилоф)-"}}]}