{"headword": "solmoq", "key": "solmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa ichiga yoki ustiga joylamoq, qoʻymoq, tashlamoq.", "examples": [{"text": "Narsalarni chamadonga solmoq. Dastroʻmolni choʻntakka solmoq. Pichoqni singa solmoq. Samovarga olov solmoq. Miltiqqa oʻq solmoq.", "source": ""}, {"text": "Chol xoʻp deb, boʻrini qopga solib, ustiga poxol yopib bekitib qoʻyibdi.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}, {"text": "Boʻzoʻgʻlonning nasihatin olmadim, Shu Mahmudni zindonimga solmadim.", "source": "Yusuf va Ahmad"}, {"text": "Bir baliqchi daryoga qarmoq solib oʻtirgan ekan.", "source": "Ertaklar"}, {"text": "Nasiba bolasini belanchakka solib allalamoqda.", "source": "A. Qahhor, Ogʻriq tishlar"}, {"text": "Laʼlixon soat beshni moʻljallab, oshning gurunchini soldi.", "source": "Oydin, Koʻngil toʻldimi, yaxshi yigit?"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻrnatmoq, qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Uzukka koʻz solmoq. Ramalarga oyna solmoq. Tish solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Oʻtirgʻizmoq.", "examples": [{"text": "[Xumorxon:] Marasul aka, mashinangizga solib, bir aylantirib kelsangiz-chi!", "source": "A. Qahhor, Ogʻriq tishlar"}]}, {"order": 4, "text": "Meʼyori bilan qoʻshmoq; quymoq.", "examples": [{"text": "Ovqatga tuz solmoq. Yerga oʻgʻit solmoq. Samovarga suv solmoq.", "source": ""}, {"text": "Ertalabki nonushtaga beriladigan ovqatga sariyogʻ solinmaydi.", "source": "S. Ahmad, Yulduz"}]}, {"order": 5, "text": "Bermoq, tashlamoq (molga beriladigan ovqat haqida).", "examples": [{"text": "Toshtemir quduqdan bir necha marta suv chiqarib, otlarni sugʻordi, oxurlarga beda soldi.", "source": "H. Gʻulom, Feruza"}]}, {"order": 6, "text": "Biror holatga tushirmoq yoki biror holatni yuzaga keltirmoq, paydo qilmoq.", "examples": [{"text": "Yoqubjonni avvaliga laʼnatladim, keyin oqladim. Negaki, u mening mudroqqa moyil tanimga gʻulgʻula soldi, xayollarimni ostin-ustun qilib yubordi.", "source": "M. M. Doʻst, Lolazor"}, {"text": "Yigitalining bemahal kelishi Safaralining koʻngliga bir oz shubha solgan boʻlsa ham, u quvongan boʻlib: — Yigitali keldi, Muhabbat, — dedi.", "source": "N. Fozilov, Diydor"}, {"text": "Qizning qiygʻoch qoshi, jarangli kulgilari kimlarningdir yuragiga larzalar solgan.", "source": "Saodat"}, {"text": "Kumushning bu holi bechora onaning yuragini ezar, yuz xil vasvasalarga solar edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 7, "text": "Biror tartib, yoʻnalish, oʻlchov, vaziyat va shu kabilarga tushirmoq; moslashtirmoq.", "examples": [{"text": "Ishni izga solmoq.", "source": ""}, {"text": "Chunki asarning tilini bezash, oʻz uslubiga solib tarjima qilishni uslublashtirish deymiz.", "source": "OʻTA"}]}, {"order": 8, "text": "Yopishtirib tikmoq, ulamoq.", "examples": [{"text": "Uloq solmoq. Yamoq solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 9, "text": "Toʻshamoq, yozmoq.", "examples": [{"text": "Oʻrin solmoq. Koʻrpacha solmoq. Dasturxon solmoq.", "source": ""}, {"text": "Goʻroʻgʻli bilan Sherniyozning yoʻllariga poyandozlar solishdi, izzat-ikrom bilan Qosimxonning oldiga olib borishdi.", "source": "Gulshanbogʻ"}, {"text": "Kumushni oʻrin yozishga qoʻymay, oʻzi gap toʻshakni olib, yerga soldi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Toʻshamoq, yotqizmoq.", "examples": [{"text": "Yoʻllarga shagʻal solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 11, "text": "Roʻpara qilib, qaratib qoʻymoq, tutmoq.", "examples": [{"text": "Xatni chiroqqa solib oʻqimoq.", "source": ""}, {"text": "Qiz oʻzini oynaga soldi.", "source": "Sharq yulduzi"}, {"text": "Karim, Ota pismiq, Qoraxoʻjalar Mirolim buvaning darvozaxonasida oʻzlarini oftobga solib oʻtiribdi [dedi Said].", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Togʻay kutgan hol yuz berdi: otasi shishani yorugʻga solib koʻra boshladi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 12, "text": "Quritish, achitish, pishirish uchun qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Mayiz solmoq. Qoqi solmoq. Vino solmoq.", "source": ""}, {"text": "Jannat xola shoshib un chalib, quymoq soldi-da, boltani qoʻliga olib, toʻqayga qarab ketdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 13, "text": "Toʻlov majburiyatini yuklamoq, belgilamoq.", "examples": [{"text": "Soliq solmoq. Jarima solmoq.", "source": ""}, {"text": "Menga qolsa, bu kunlarda [xalqqa] oʻttiz ikki tanga emas, oʻttiz ikki qora pul solish ham ogʻirdir.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 14, "text": "Biror kimsa yoki koʻpchilik muhokamasiga qoʻymoq, hukmiga topshirmoq, havola qilmoq.", "examples": [{"text": "U kishi majlisga solgan ish boʻlmay qolmaydi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 15, "text": "Biror narsa yoki kimsaga yoʻnaltirmoq, qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Ovga qush solmoq.", "source": ""}, {"text": "Dobil chalib, qushlar solib kelay deb, Yolgʻiz borib qoldim Xovdak koʻlina.", "source": "Gulshanbogʻ"}, {"text": "Navkar, ot solib bordi-yu, Hasan qaygʻichini uloqday azot koʻtarib, egarga oʻngarib oldi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Kecha manavi kartaga Dildor traktor solmagan edi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 16, "text": "Biror ishga, harakatga tushirmoq, yoʻllamoq, tashlamoq.", "examples": [{"text": "Butun kuchlarni jangga solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 17, "text": "Yollab ishga tushirmoq.", "examples": [{"text": "[Buxgalterning xotini] Oʻzi ishlamagani-ishlamagan, yana odam solib berasan, deb har kuni xarxasha qilgani ortiqcha.", "source": "Q. Maqsudov, Saodatli chamanda"}, {"text": "Menga qarang, uyga hech usta solganmisiz?", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 18, "text": "Arqon, zanjir kabi narsalar urib, tashlab band etmoq, bogʻlamoq.", "examples": [{"text": "Boʻyniga sirtmoq solmoq. Oyoqlariga kishan solmoq.", "source": ""}, {"text": "Eh-he, hali shundaymi? Nuri opangiz tushini suvga aytsin, zanjir solib sudrasalar ham, boshqa yoqqa bormayman.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 19, "text": "Qismlarini bir-biriga tushirmoq, oʻrniga qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Mashinaga ip solmoq. Koʻylakning tugmasini solib olmoq.", "source": ""}, {"text": "Bolalar tezgina eshikni yopib, orqasidan zanjirni solib qoʻydilar.", "source": "Oydin, Hazil emish"}]}, {"order": 20, "text": "Barpo qilmoq, qurmoq, yasamoq.", "examples": [{"text": "Uya solmoq. Uy solmoq.", "source": ""}, {"text": "Hozir birov imoratini oʻxshatib solsa, boshqalar ham undan qolmay deb tirishadi.", "source": "N. Norqobilov, Toʻqnashuv"}, {"text": "Amudaryo va Sirdaryoning kuyi qismi baliqlarning urugʻ tashlaydigan, yovvoyi hayvonlarning urchiydigan, qushlarning uya soladigan joyidir.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 21, "text": "Hozirlamoq, tayyorlamoq; qurmoq.", "examples": [{"text": "Chilim solmoq. Argʻimchoq solmoq.", "source": ""}, {"text": "Darvozadan oʻn besh odimlar narida darvoza beklari gulxan solib, chilim chekib oʻtiradilar.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 22, "text": "Zarb bilan urmoq, tushirmoq.", "examples": [{"text": "Tarsaki solmoq. Musht solmoq. Aylantirib solmoq. Qilich solmoq. Quloq-chakkasiga solib qolmoq.", "source": ""}, {"text": "Qoʻling qichigan boʻlsa, biqiniga solmaysanmi, betigayam urasanmi, nodon!", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Kuching yetmas ekan, nima qilarding bellashib, tosh-posh bilan jon joyiga solmaysanmi oʻxshatib.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 23, "text": "Chizmoq, ishlamoq, yasamoq (gul, naqsh va shu kabilarni).", "examples": [{"text": "Rasm solmoq.", "source": ""}, {"text": "Hozirgi oʻsmirlar har xil narsalarning surati solingan kiyimlarni koʻproq yaxshi koʻrishadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 24, "text": "Osiltirmoq, solintirmoq.", "examples": [{"text": "Er yigitning bosh solgani — oʻlgani.", "source": "Maqol"}, {"text": "Alimardon karavotga koʻllarini tiragancha, boshini kuyi solib oʻtirardi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 25, "text": "Yechmoq, olib tashlamoq, tushirmoq (kiyimni).", "examples": [{"text": "Koʻylak yechar, — dedi Qumri turgan kuyi va koʻylagini yechib tashladi. — Ishton solar.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}, {"order": 26, "text": "Tugmoq, guldan meva holiga oʻtmoq.", "examples": [{"text": "Qovoq beshta solibdi.", "source": ""}, {"text": "Uch tup tarvuzning har biri oʻntadan solgan ekan.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}]}, {"order": 27, "text": "Qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi.", "examples": [{"text": "Asos solmoq, vahima solmoq, gapga solmoq, dam solmoq, dahshat solmoq, dod solmoq, esga solmoq, qorin solmoq, quloq solmoq.", "source": ""}, {"text": "[Fazilat ona] Toʻgʻri kelgan odamning koʻksiga oʻzini tashlab, uvvos soladi.", "source": "M. Hazratqulov, Jurʼat"}, {"text": "Gulnorpari oʻtkizdi-da, kanizini gapga soldi.", "source": "Gulnorpari"}, {"text": "Normat qoʻshiqqa quloq solib, ichkaridagi odamning chiqishini kuta boshladi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 28, "text": "-a/-y yoki -(i)b affiksli ravishdosh bilan kelib, shu ravishdosh orqali ifodalangan ish-harakatning batamom yoki roʻyirost bajarilganligini bildiradi.", "examples": [{"text": "Bor gapni aytib solmoq.", "source": ""}, {"text": "Yaxshiboyev indamay turdi. Sezdiki, Qoʻzziboyning dardlari choʻng, dardlarini tamom toʻkib solmoqchi — tasalli kor qilmaydi.", "source": "M. M. Doʻst, Lolazor"}, {"text": "Nizomjon chidamadi. Yuragida toʻlib-toshgan gaplarni uzil-kesil toʻkib solmoqchi boʻlib, qizni izlab, yana dalaga qarab ketdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 29, "text": "-a/-y affiksli ravishdosh bilan koʻmakchi feʼl vazifasida kelib, shu ravishdosh orqali ifodalangan ish-harakatning darhol bajarilganligini bildiradi.", "examples": [{"text": "Bola tura solib, uyiga qochdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Zamon kela solib, u odamdan soʻradi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/sol"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa ichiga yoki ustiga joylamoq, qoʻymoq, tashlamoq.", "examples": [{"text": "Narsalarni chamadonga solmoq. Dastroʻmolni choʻntakka solmoq. Pichoqni singa solmoq. Samovarga olov solmoq. Miltiqqa oʻq solmoq.", "source": ""}, {"text": "Chol xoʻp deb, boʻrini qopga solib, ustiga poxol yopib bekitib qoʻyibdi.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}, {"text": "Boʻzoʻgʻlonning nasihatin olmadim, Shu Mahmudni zindonimga solmadim.", "source": "Yusuf va Ahmad"}, {"text": "Bir baliqchi daryoga qarmoq solib oʻtirgan ekan.", "source": "Ertaklar"}, {"text": "Nasiba bolasini belanchakka solib allalamoqda.", "source": "A. Qahhor, Ogʻriq tishlar"}, {"text": "Laʼlixon soat beshni moʻljallab, oshning gurunchini soldi.", "source": "Oydin, Koʻngil toʻldimi, yaxshi yigit?"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻrnatmoq, qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Uzukka koʻz solmoq. Ramalarga oyna solmoq. Tish solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Oʻtirgʻizmoq.", "examples": [{"text": "[Xumorxon:] Marasul aka, mashinangizga solib, bir aylantirib kelsangiz-chi!", "source": "A. Qahhor, Ogʻriq tishlar"}]}, {"order": 4, "text": "Meʼyori bilan qoʻshmoq; quymoq.", "examples": [{"text": "Ovqatga tuz solmoq. Yerga oʻgʻit solmoq. Samovarga suv solmoq.", "source": ""}, {"text": "Ertalabki nonushtaga beriladigan ovqatga sariyogʻ solinmaydi.", "source": "S. Ahmad, Yulduz"}]}, {"order": 5, "text": "Bermoq, tashlamoq (molga beriladigan ovqat haqida).", "examples": [{"text": "Toshtemir quduqdan bir necha marta suv chiqarib, otlarni sugʻordi, oxurlarga beda soldi.", "source": "H. Gʻulom, Feruza"}]}, {"order": 6, "text": "Biror holatga tushirmoq yoki biror holatni yuzaga keltirmoq, paydo qilmoq.", "examples": [{"text": "Yoqubjonni avvaliga laʼnatladim, keyin oqladim. Negaki, u mening mudroqqa moyil tanimga gʻulgʻula soldi, xayollarimni ostin-ustun qilib yubordi.", "source": "M. M. Doʻst, Lolazor"}, {"text": "Yigitalining bemahal kelishi Safaralining koʻngliga bir oz shubha solgan boʻlsa ham, u quvongan boʻlib: — Yigitali keldi, Muhabbat, — dedi.", "source": "N. Fozilov, Diydor"}, {"text": "Qizning qiygʻoch qoshi, jarangli kulgilari kimlarningdir yuragiga larzalar solgan.", "source": "Saodat"}, {"text": "Kumushning bu holi bechora onaning yuragini ezar, yuz xil vasvasalarga solar edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 7, "text": "Biror tartib, yoʻnalish, oʻlchov, vaziyat va shu kabilarga tushirmoq; moslashtirmoq.", "examples": [{"text": "Ishni izga solmoq.", "source": ""}, {"text": "Chunki asarning tilini bezash, oʻz uslubiga solib tarjima qilishni uslublashtirish deymiz.", "source": "OʻTA"}]}, {"order": 8, "text": "Yopishtirib tikmoq, ulamoq.", "examples": [{"text": "Uloq solmoq. Yamoq solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 9, "text": "Toʻshamoq, yozmoq.", "examples": [{"text": "Oʻrin solmoq. Koʻrpacha solmoq. Dasturxon solmoq.", "source": ""}, {"text": "Goʻroʻgʻli bilan Sherniyozning yoʻllariga poyandozlar solishdi, izzat-ikrom bilan Qosimxonning oldiga olib borishdi.", "source": "Gulshanbogʻ"}, {"text": "Kumushni oʻrin yozishga qoʻymay, oʻzi gap toʻshakni olib, yerga soldi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Toʻshamoq, yotqizmoq.", "examples": [{"text": "Yoʻllarga shagʻal solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 11, "text": "Roʻpara qilib, qaratib qoʻymoq, tutmoq.", "examples": [{"text": "Xatni chiroqqa solib oʻqimoq.", "source": ""}, {"text": "Qiz oʻzini oynaga soldi.", "source": "Sharq yulduzi"}, {"text": "Karim, Ota pismiq, Qoraxoʻjalar Mirolim buvaning darvozaxonasida oʻzlarini oftobga solib oʻtiribdi [dedi Said].", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Togʻay kutgan hol yuz berdi: otasi shishani yorugʻga solib koʻra boshladi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 12, "text": "Quritish, achitish, pishirish uchun qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Mayiz solmoq. Qoqi solmoq. Vino solmoq.", "source": ""}, {"text": "Jannat xola shoshib un chalib, quymoq soldi-da, boltani qoʻliga olib, toʻqayga qarab ketdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 13, "text": "Toʻlov majburiyatini yuklamoq, belgilamoq.", "examples": [{"text": "Soliq solmoq. Jarima solmoq.", "source": ""}, {"text": "Menga qolsa, bu kunlarda [xalqqa] oʻttiz ikki tanga emas, oʻttiz ikki qora pul solish ham ogʻirdir.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 14, "text": "Biror kimsa yoki koʻpchilik muhokamasiga qoʻymoq, hukmiga topshirmoq, havola qilmoq.", "examples": [{"text": "U kishi majlisga solgan ish boʻlmay qolmaydi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 15, "text": "Biror narsa yoki kimsaga yoʻnaltirmoq, qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Ovga qush solmoq.", "source": ""}, {"text": "Dobil chalib, qushlar solib kelay deb, Yolgʻiz borib qoldim Xovdak koʻlina.", "source": "Gulshanbogʻ"}, {"text": "Navkar, ot solib bordi-yu, Hasan qaygʻichini uloqday azot koʻtarib, egarga oʻngarib oldi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Kecha manavi kartaga Dildor traktor solmagan edi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 16, "text": "Biror ishga, harakatga tushirmoq, yoʻllamoq, tashlamoq.", "examples": [{"text": "Butun kuchlarni jangga solmoq.", "source": ""}]}, {"order": 17, "text": "Yollab ishga tushirmoq.", "examples": [{"text": "[Buxgalterning xotini] Oʻzi ishlamagani-ishlamagan, yana odam solib berasan, deb har kuni xarxasha qilgani ortiqcha.", "source": "Q. Maqsudov, Saodatli chamanda"}, {"text": "Menga qarang, uyga hech usta solganmisiz?", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 18, "text": "Arqon, zanjir kabi narsalar urib, tashlab band etmoq, bogʻlamoq.", "examples": [{"text": "Boʻyniga sirtmoq solmoq. Oyoqlariga kishan solmoq.", "source": ""}, {"text": "Eh-he, hali shundaymi? Nuri opangiz tushini suvga aytsin, zanjir solib sudrasalar ham, boshqa yoqqa bormayman.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 19, "text": "Qismlarini bir-biriga tushirmoq, oʻrniga qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Mashinaga ip solmoq. Koʻylakning tugmasini solib olmoq.", "source": ""}, {"text": "Bolalar tezgina eshikni yopib, orqasidan zanjirni solib qoʻydilar.", "source": "Oydin, Hazil emish"}]}, {"order": 20, "text": "Barpo qilmoq, qurmoq, yasamoq.", "examples": [{"text": "Uya solmoq. Uy solmoq.", "source": ""}, {"text": "Hozir birov imoratini oʻxshatib solsa, boshqalar ham undan qolmay deb tirishadi.", "source": "N. Norqobilov, Toʻqnashuv"}, {"text": "Amudaryo va Sirdaryoning kuyi qismi baliqlarning urugʻ tashlaydigan, yovvoyi hayvonlarning urchiydigan, qushlarning uya soladigan joyidir.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 21, "text": "Hozirlamoq, tayyorlamoq; qurmoq.", "examples": [{"text": "Chilim solmoq. Argʻimchoq solmoq.", "source": ""}, {"text": "Darvozadan oʻn besh odimlar narida darvoza beklari gulxan solib, chilim chekib oʻtiradilar.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 22, "text": "Zarb bilan urmoq, tushirmoq.", "examples": [{"text": "Tarsaki solmoq. Musht solmoq. Aylantirib solmoq. Qilich solmoq. Quloq-chakkasiga solib qolmoq.", "source": ""}, {"text": "Qoʻling qichigan boʻlsa, biqiniga solmaysanmi, betigayam urasanmi, nodon!", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Kuching yetmas ekan, nima qilarding bellashib, tosh-posh bilan jon joyiga solmaysanmi oʻxshatib.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 23, "text": "Chizmoq, ishlamoq, yasamoq (gul, naqsh va shu kabilarni).", "examples": [{"text": "Rasm solmoq.", "source": ""}, {"text": "Hozirgi oʻsmirlar har xil narsalarning surati solingan kiyimlarni koʻproq yaxshi koʻrishadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 24, "text": "Osiltirmoq, solintirmoq.", "examples": [{"text": "Er yigitning bosh solgani — oʻlgani.", "source": "Maqol"}, {"text": "Alimardon karavotga koʻllarini tiragancha, boshini kuyi solib oʻtirardi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 25, "text": "Yechmoq, olib tashlamoq, tushirmoq (kiyimni).", "examples": [{"text": "Koʻylak yechar, — dedi Qumri turgan kuyi va koʻylagini yechib tashladi. — Ishton solar.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}, {"order": 26, "text": "Tugmoq, guldan meva holiga oʻtmoq.", "examples": [{"text": "Qovoq beshta solibdi.", "source": ""}, {"text": "Uch tup tarvuzning har biri oʻntadan solgan ekan.", "source": "Chalpak yoqqan kun"}]}, {"order": 27, "text": "Qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi.", "examples": [{"text": "Asos solmoq, vahima solmoq, gapga solmoq, dam solmoq, dahshat solmoq, dod solmoq, esga solmoq, qorin solmoq, quloq solmoq.", "source": ""}, {"text": "[Fazilat ona] Toʻgʻri kelgan odamning koʻksiga oʻzini tashlab, uvvos soladi.", "source": "M. Hazratqulov, Jurʼat"}, {"text": "Gulnorpari oʻtkizdi-da, kanizini gapga soldi.", "source": "Gulnorpari"}, {"text": "Normat qoʻshiqqa quloq solib, ichkaridagi odamning chiqishini kuta boshladi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 28, "text": "-a/-y yoki -(i)b affiksli ravishdosh bilan kelib, shu ravishdosh orqali ifodalangan ish-harakatning batamom yoki roʻyirost bajarilganligini bildiradi.", "examples": [{"text": "Bor gapni aytib solmoq.", "source": ""}, {"text": "Yaxshiboyev indamay turdi. Sezdiki, Qoʻzziboyning dardlari choʻng, dardlarini tamom toʻkib solmoqchi — tasalli kor qilmaydi.", "source": "M. M. Doʻst, Lolazor"}, {"text": "Nizomjon chidamadi. Yuragida toʻlib-toshgan gaplarni uzil-kesil toʻkib solmoqchi boʻlib, qizni izlab, yana dalaga qarab ketdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 29, "text": "-a/-y affiksli ravishdosh bilan koʻmakchi feʼl vazifasida kelib, shu ravishdosh orqali ifodalangan ish-harakatning darhol bajarilganligini bildiradi.", "examples": [{"text": "Bola tura solib, uyiga qochdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Zamon kela solib, u odamdan soʻradi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/sol"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻsib turgan yoki yangi uzilgan vaqtidagi holatini yoʻqotmoq; shalpaymoq (oʻsimlik haqida).", "examples": [{"text": "Umid soʻlib, qovjirab qolgan gʻoʻzalar tepasida aylanardi.", "source": "Mirmuhsin, Umid"}, {"text": "Qizil gullar aytar: Hech soʻlmagayman, Yomonning qoʻlida xor boʻlmagayman.", "source": "Qoʻshiqlar"}]}, {"order": 2, "text": "Gʻam-tashvishdan yoki dard-alam chekib, oʻzini oldirmoq, rangi ketib, quti oʻchib, siniqib, soʻlgʻin tus olmoq; siniqmoq.", "examples": [{"text": "El bilan boʻlsang — boʻlasan, Eldan chiq-sang — soʻlasan.", "source": "Maqol"}, {"text": "Qop-qora koʻzing Yoshlarga toʻlmish. Oy kabi yuzing Yaproqday soʻlmish.", "source": "Mirtemir, Asarlar"}, {"text": "Simobdek beqaror, kuch-gʻayrati taniga sigʻmagan oʻt-olov yigit endi soʻlgan, taqdirning bemahal zarbasidan esankirab qolgandi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/so‘l"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻsib turgan yoki yangi uzilgan vaqtidagi holatini yoʻqotmoq; shalpaymoq (oʻsimlik haqida).", "examples": [{"text": "Umid soʻlib, qovjirab qolgan gʻoʻzalar tepasida aylanardi.", "source": "Mirmuhsin, Umid"}, {"text": "Qizil gullar aytar: Hech soʻlmagayman, Yomonning qoʻlida xor boʻlmagayman.", "source": "Qoʻshiqlar"}]}, {"order": 2, "text": "Gʻam-tashvishdan yoki dard-alam chekib, oʻzini oldirmoq, rangi ketib, quti oʻchib, siniqib, soʻlgʻin tus olmoq; siniqmoq.", "examples": [{"text": "El bilan boʻlsang — boʻlasan, Eldan chiq-sang — soʻlasan.", "source": "Maqol"}, {"text": "Qop-qora koʻzing Yoshlarga toʻlmish. Oy kabi yuzing Yaproqday soʻlmish.", "source": "Mirtemir, Asarlar"}, {"text": "Simobdek beqaror, kuch-gʻayrati taniga sigʻmagan oʻt-olov yigit endi soʻlgan, taqdirning bemahal zarbasidan esankirab qolgandi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/so‘l"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "148"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa ichiga yoki ustiga joylamoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Urmoq.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Toʻshamoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "СОЛМОҚ", "raw_meaning": "1.SALMAK, KOYMAK, YERLEŞTİRMEK 2.YUMRUKLAMAK 3.SERMEK 1.Бирор нарса ичига ёки устига жойламоқ. 2.Урмоқ. 3.Тўшамоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "583"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "xom soldim, pishiq oldim", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "solmoq", "raw_meaning": "1. класть, положить; вкладывать; xom soldim, pishiq oldim"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "590"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "soʻlmoq", "raw_meaning": "вянуть, увядать, чахнуть; осунуться."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "630"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "solmoq", "raw_meaning": "v put, lay; o‘rin ~ make a bed; shovqin ~ make noise; gilam ~ spread a carpet"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "637"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "so'lmoq", "raw_meaning": "v wither, fade, droop"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "146"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "salıw", "examples": []}, {"order": 2, "text": "ornatıw", "examples": []}, {"order": 3, "text": "otırģızıw", "examples": []}, {"order": 4, "text": "qosıw", "examples": []}, {"order": 5, "text": "beriw", "examples": []}, {"order": 6, "text": "payda etiw", "examples": []}, {"order": 7, "text": "sáykeslew", "examples": []}, {"order": 8, "text": "tigiw", "examples": []}, {"order": 9, "text": "tósew", "examples": []}, {"order": 10, "text": "jatqızıw", "examples": []}, {"order": 11, "text": "qaratıp qoyıw", "examples": []}, {"order": 12, "text": "salıq salıw", "examples": []}, {"order": 13, "text": "jallaw", "examples": []}, {"order": 14, "text": "baylaw", "examples": []}, {"order": 15, "text": "soģıw", "examples": []}, {"order": 16, "text": "tayarlaw", "examples": []}, {"order": 17, "text": "urıw", "examples": []}, {"order": 18, "text": "salbıratıw", "examples": []}, {"order": 19, "text": "sheshiw", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SOLMOQ", "raw_meaning": "1. salıw, qoyıw, taslaw; 2. ornatıw, ornalastırıw; 3. otırģızıw, 4. qosıw, aralastırıw; 5. beriw; 6. payda etiw; 7. sáykeslew; 8. tigiw, jalģaw; 9. tósew; 10. jatqızıw; 11. qaratıp qoyıw, tutıw; 12. salıq salıw; 13. jallaw, iske túsiriw; 14. baylaw, bánt etiw; 15. soģıw, qurıw; 16. tayarlaw; 17. urıw; 18. salbıratıw, asılıp turıw; 19. sheshiw, alıp taslaw"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "152"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SO‘LMOQ", "raw_meaning": "1. solıw, óspew, sarģayıw; 2. awıs. óniw, solģın tartıw, quwarıw."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "154"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "tuz solmoq", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "solmoq", "raw_meaning": "1. einlegen vt, zulegen vt; tuz ~ einsalzen; 2. aufführen vt, hochziehen vt"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "157"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "welken vi", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "so‘lmoq", "raw_meaning": "welken vi, verwelken vi"}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "138"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Oynachi derazaga (nimaga? qayerga?) oyna (nima?) solmoqda.", "source": ""}, {"text": "The glass-cutter is putting/ fixing the glass (what?) into the window (where ... into?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "458. а) солмоқ ЖК Бсиз ТК", "raw_meaning": "Ойначи деразага (нимага? қаерга?) ойна (нима?) солмоқда. вставить ВП с ВП: Стекольщик вставляет стекло (что?) в окно (во что?/ куда?). to put / fix smth. into smth.: The glass-cutter is putting/ fixing the glass (what?) into the window (where ... into?). einsetzen A in A: Der Gläser setzt eine Scheibe (was?) in das Fenster (wohin?) ein."}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "138"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Ona bolaga (kimga?) oʻrin (nima?) soldi.", "source": ""}, {"text": "The mother has made the bed (what?) for her child (whom ... for?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "б) солмоқ ЖК Бсиз ТК", "raw_meaning": "Она болага (кимга?) ўрин (нима?) солди. постелить ДП ВП. Мать постелила ребенку (кому?) постель (что?). to make smth. for smb.: The mother has made the bed (what?) for her child (whom ... for?). aufdecken A für A: Die Mutter hat das Bett (was?) für das Kind (für wen?) aufgedeckt."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "224"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "солмоқ", "raw_meaning": "put on, impose; жарима солмоқ impose a fine (fine)."}}]}