{"headword": "Синонимы", "key": "sinonimi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Sinxron tarjima terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "129"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sinonimlar. 1. Maʼno jihatdan bir-biriga yaqin yoki teng, bir xil tushunchani ifodalovchi, ammo belgilari yoki uslubiy boʻyoqlariga koʻra, baʼzan esa har ikkala jihati bilan ham farq qiladigan soʻzlar; odatda, sinonimlar bir soʻz turkumiga oid boʻladi va fikrning bir-birining oʻrnini bosadigan elementlari sifatida namoyon boʻladi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Leksik maʼnolari toʻliq yoki qisman bir-biriga mos keladigan, bir soʻz turkumiga tegishli boʻlgan soʻzlar.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Baʼzan soʻzlar maʼnosiga koʻra bir-biriga shunchalik yaqin boʻladiki, ularning nutqda toʻgʻri qoʻllanilishi ularning semantik belgilari va uslubiy xususiyatlarini aniq ajratishni talab qiladi. Sinonim soʻzlar (maʼnodosh soʻzlar) bir tushuncha doirasidagi turli maʼno qirralarini anglatadi. Maʼnosi juda yaqin soʻzlar tilda juda kam uchraydi. Shu bois soʻzlar maʼno jihatdan bir-biriga yaqin yoki juda yaqin boʻlishi mumkin. Sinonim soʻzlar, asosan, baʼzi soʻzlardagi tushuncha nozikliklariga vaqt oʻtishi bilan “soya solinishi” natijasida maʼno jihatdan bir-biriga yaqinlashishidan yuzaga kelgan. Hozirgi oʻzbek tilida qoʻllanib kelayotgan sinonimlarning salmoqli qismini, yaʼni sinonimik qatorni sof turkiy soʻzlar bilan yonma-yon qoʻllanuvchi arabcha, forscha va Yevropa tillaridan oʻzlashgan soʻzlar tashkil etmoqda. Masalan: koʻz – chashm (fors.), dudoq – lab (fors.), buyruq – amr (ar.) kabi. Sinonimlar bir soʻz turkumiga oid boʻlib, bir narsa yoki hodisani turli belgi", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Синонимы.", "raw_meaning": "Синонимлар. 1. Маъно жиҳатдан бир-бирига яқин ёки тенг, бир хил тушунчани ифодаловчи, аммо белгилари ёки услубий бўёқларига кўра, баъзан эса ҳар иккала жиҳати билан ҳам фарқ қиладиган сўзлар; одатда, синонимлар бир сўз туркумига оид бўлади ва фикрнинг бир-бирининг ўрнини босадиган элементлари сифатида намоён бўлади. 2. Лексик маънолари тўлиқ ёки қисман бир-бирига мос келадиган, бир сўз туркумига тегишли бўлган сўзлар. 3. Баъзан сўзлар маъносига кўра бир-бирига шунчалик яқин бўладики, уларнинг нутқда тўғри қўлланилиши уларнинг семантик белгилари ва услубий хусусиятларини аниқ ажратишни талаб қилади. Синоним сўзлар (маънодош сўзлар) бир тушунча доирасидаги турли маъно қирраларини англатади. Маъноси жуда яқин сўзлар тилда жуда кам учрайди. Шу боис сўзлар маъно жиҳатдан бир-бирига яқин ёки жуда яқин бўлиши мумкин. Синоним сўзлар, асосан, баъзи сўзлардаги тушунча нозикликларига вақт ўтиши билан “соя солиниши” натижасида маъно жиҳатдан бир-бирига яқинлашишидан юзага келган. Ҳозирги ўзбек тилида қўлланиб келаётган синонимларнинг салмоқли қисмини, яъни синонимик қаторни соф туркий сўзлар билан ёнма-ён қўлланувчи арабча, форсча ва Европа тилларидан ўзлашган сўзлар ташкил этмоқда. Масалан: кўз – чашм (форс.), дудоқ – лаб (форс.), буйруқ – амр (ар.) каби. Синонимлар бир сўз туркумига оид бўлиб, бир нарса ёки ҳодисани турли белги"}}]}