СИМВОЛ

м. Отдельный знак или условное обозначение, используемые, например, для кодирования информации, маркировки изделий, представления данных в ЭВМ и т.д.SIMVOL, BELGI Axborotni kodlash, buyumlarni tamgʻalash, EHMga maʼlumotlarni taqdim etish va shu kabilarda foydalanadigan alohida belgi yoki shartli belgilash., SIMVOL, BELGI Axborotni kodlash, buyumlarni tamgʻalash, EHMga maʼlumotlarni taqdim etish va shu kabilarda ishlatiladigan alohida belgi yoki shartli belgilash.

simvol, ramz. Metafora (q.) ning bir koʻrinishi boʻlib, shartli ravishda koʻchma maʼnoda qoʻllaniladigan soʻz birikmasi, rasm, predmet. Masalan: Oʻzbekistonning ramzi paxtadir. Qabardin-bolqor shoiri oʻz yurtini togʻdagi lolaga oʻxshatadi. Bu lola yurt ramzidir. Ramzlar orqali biror narsani ifodalash insoniyatta juda qadimdan odat boʻlib kelmoqda. Ibtidoiy jamiyat kishilari ham turli tasvirlar bilan quyosh, oy, daryo kabilarni ifodalashni bilganlar. Simvollarning hayotda ham, adabiyotda ham ahamiyati katta. Hozirgi paytda simvollar obrazli tafakkur qilishning koʻrinishlaridan biri boʻlib qoldi. Masalan, oʻroq va bolgʻa rasmi ishchi-dehqonlar birligining ramzidir. Ramzlar orqali fikr yuritish xalq ogʻzaki ijodi asarlarida ham, klassik adabiyotda ham uchraydi. Xalq qoʻshiqlarida sariq gul — ayriliq, tun — hasrat ramzi boʻlganidek, klassik adabiyotdagi may taronasi shodlik va hayotiylik ramzidir. Oʻzbek sovet shoirlari ham simvollarga murojaat etadilar. Ular quyosh, nur kabi simvollar orqali baxtli hayotni, ulugʻ dohiy Leninni kuylaydilar. Demak, simvol obrazli ifodaning bir koʻrinishi boʻlib, badiiy nutqda hayotiy voqea, tushuncha va narsalarni ifodalash uchun shartli ravishda koʻchma maʼnoda ishlatiladigan soʻz yoki soʻzlar birikmasidir. Shubhasiz, koʻchma maʼnoda ishlatiladigan bunday soʻz yoki birikmalar oʻzlarining qandaydir xususiyatlari bilan tasvirlanayotgan hayotiy voqea va tushunchalarni eslatib turishi, biri ikkinchisiga maʼlum darajada oʻxshab turishi lozim.

1. Simvol; ramz; belgi. Ketma-ket tarjimada: (1). belgilariga koʻra birlashgan tushunchalar guruhining tejamli va koʻrgazmali shakli. Agar u tejamkor, koʻrgazmali, va universal xususiyatga ega boʻlsa, oʻz maqsadiga muvofiq hisoblanadi. Ramz (simvol, belgi) manba tilidan qatʼi nazar, leksik maʼno tashuvchisi hisoblanadi. Ayrim zarur grammatik maʼlumotlarni uzatish uchun yozuvlarda soʻzlarning belgilangan tartibi yoki shartli belgilar koʻzda tutiladi; (2) simvol (belgi, ramz) uchun tanish belgilar, harflar yoki qisqartmalar ishlatiladi va ular tushunchani ifodalash usuliga koʻra harfiy, assotsiativ va yasama belgi (simvol, ramz) turlariga boʻlinadi. (3) oʻzining asosiy vazifasi, maqsadiga koʻra ramzlar predikativ ramz (belgi)lar, vaqt ramzlari, modal belgilar hamda sifat ramz (belgi)lariga boʻlinadi; boshqa barcha belgilar umumiy maʼnodagi predmetli ramz (simvol, belgi)larni oʻz ichiga oluvchi katta guruhni tashkil etadi.

2. Predmet, hodisalar guruhini ifodalash uchun tarjima yugurik yozuvida qoʻllaniladigan shartli belgi, oddiy belgi.

3. Odatda, ramz tushunchalar guruhi uchun umumiy boʻlgan belgini bildiradi. Belgilarning koʻrinishliligi uning koʻz bilan koʻrib idrok etilishi uchun, balki belgi ifodalayotgan tushuncha haqida assotsiatsiya uygʻotish uchun ham zarurdir.

4. Ketma-ket tarjimada yozma qaydlarda ishlatiladigan maʼlumotlarning shartli belgisi; belgi (simvol, ramz)lar assotsiativ, harfiy va yasama turlarga boʻlinadi.

belgi

simvol