{"headword": "shlem", "key": "shlem", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kadim zamonlarda va oʻrta asrlarda qilich, gurzi, oʻq va shu kabilar zarbidan saqlanish uchun boshga kiyiladigan temir qalpoq; dubulgʻa.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Bosh va boʻyinni urilish, lat yeyish, bosim va shu kabilardan saqlash uchun maxsus tayyorlangan bosh kiyimi.", "examples": [{"text": "Kosmonavtlar shlemi. Tankistlar shlemi. Oʻt oʻchiruvchilar shlemi.", "source": ""}, {"text": "Odam gʻavvoslar shlemini kiyib, shoʻr suvga tushadi, bunday suvning solish-tirma ogʻirligi odam tanasining solishtir-ma ogʻirligiga baravar boʻladi.", "source": "Yo. Toʻraqulov, Kosmosga uchish"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/shlem"}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "277"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Insonning virtual borliqqa botishi uchun boshiga kiyiladigan maxsus shlem. Shlem bosh kiyim shaklida yasalgan boʻlib, oʻzi uncha ogʻir emas va uch asosiy qismlardan tashkil topadi. Ulardan birinchisi hajmiy tasvir hosil qilish uchun moʻljallangan. U suyuq kristalli indikatorlar asosida yaratilgan ikki ekran shaklida yasalgan. Bu ekranlar foydalanuvchining koʻzlari qarshisida joylashgan boʻladi. Shlemning ikkinchi qismi hajmiy tovush olish uchun xizmat qiladigan quloq radiokarnaylaridir. Shlemning uchinchi qismi bosh burilishlarini kuzatishni taʼminlaydi. Bu virtual borliqda foydalanuvchi holatini taqlid qilish imkonini beradi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "шлем", "raw_meaning": "ингл: head-mounted device (HMD) рус: шлем Инсоннинг виртуал борлиққа ботиши учун бошига кийиладиган махсус шлем. Шлем бош кийим шаклида ясалган бўлиб, ўзи унча оғир эмас ва уч асосий қисмлардан ташкил топади. Улардан биринчиси ҳажмий тасвир ҳосил қилиш учун мўлжалланган. У суюқ кристалли индикаторлар асосида яратилган икки экран шаклида ясалган. Бу экранлар фойдаланувчининг кўзлари қаршисида жойлашган бўлади. Шлемнинг иккинчи қисми ҳажмий товуш олиш учун хизмат қиладиган қулоқ радиокарнайларидир. Шлемнинг учинчи қисми бош бурилишларини кузатишни таъминлайди. Бу виртуал борлиқда фойдаланувчи ҳолатини тақлид қилиш имконини беради."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "207"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "средство индивидуальной защиты головы.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ШЛЕМ", "raw_meaning": "средство индивидуальной защиты головы."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "207"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "boshni yakka muhofazalash vositasi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "қалпоқ"}], "extra": {"raw_word": "Шлем, қалпоқ", "raw_meaning": "бошни якка муҳофазалаш воситаси."}}]}