{"headword": "shaxmat", "key": "shaxmat", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "64 ta oq va qora katakli taxta va 16 ta oq, 16 ta qora donalardan iborat sport oʻyini quroli.", "examples": [{"text": "Shaxmat taxtasi. Shaxmat donalari.", "source": ""}, {"text": "U ishga kelganida ham, ketayotganida ham qoʻltigʻida shaxmat yurganidan choyxonachi bu laqabni unga yopishtirgan.", "source": "Guldasta"}]}, {"order": 2, "text": "Shu narsa (qurol) taxtasida uning donalari bilan muayyan qoidalar asosida boʻladigan sport oʻyini.", "examples": [{"text": "Shaxmat musobaqasi. Shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasida respublika chempionati.", "source": ""}, {"text": "Odamlar boʻsh vaqtlarida shaxmat, domino oʻynaydigan skameykaga oʻtirib olib, rosa gaplashdik.", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Mirmurodov darsdan boʻshagan paytlarda mudirga shaxmat oʻrgatdi.", "source": "Guldasta"}]}, {"order": 3, "text": "Shaxmat taxtasi kabi katak-katak qilib ekish usuli.", "examples": [{"text": "Shaxmat usulida ekilgan maydon. Shaxmat usulida ekish.", "source": ""}, {"text": "[Komiljonlarning] Ogʻzidan “shaxmat“, “kvadrat“, ilgʻor metod degan gaplar tushmayapti.", "source": "I. Rahim, Ixlos"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/shaxmat"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "684"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "shaxmat oʻynamoq", "source": ""}, {"text": "shaxmat donasi", "source": ""}, {"text": "shaxmat turniri", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "shaxmat", "raw_meaning": "шахматы; шахматный; ~ o‘ynamoq играть в шахматы; ~ donasi шахматная фигура; ~ turniri шахматный турнир."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "693"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "shaxmat musobaqasi", "source": ""}, {"text": "shaxmat taxtasi", "source": ""}, {"text": "shaxmat oʻynamoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "shaxmat", "raw_meaning": "n chess (game); ~ musobaqasi chess match; ~ taxtasi chess board; ~ o'ynamoq play chess"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "242"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "shaxmat", "examples": []}, {"order": 2, "text": "shaxmat taxtasına uqsatıp egiw usılı", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SHAXMAT", "raw_meaning": "1. shaxmat; 2. awıs. shaxmat taxtasına uqsatıp egiw usılı."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "213"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "shaxmat", "raw_meaning": "Schach n, Schachspiel n; ~ o‘ynamoq Schach spielen; ~ usulida schachbrettartig"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "305"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "шахмат", "raw_meaning": "chess; chessmen; figure, chess-man, piece; шахмат тартибида as on a chessboard; шахмат тахтаси chess-board; шахмат ўйини game of chess."}}]}