{"headword": "semiz", "key": "semiz", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Etli, toʻladan kelgan; toʻla.", "examples": [{"text": "Semiz odam.", "source": ""}, {"text": "Skameykada yosh bolali ayolning chap yonida oʻtirgan semiz kishi beparvo gazeta oʻqirdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Sakkiz mehmon ichida ikkisi benihoyat semiz edi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "[Otabek:] Nega Zaynab semiz-u, Kumush ozgʻin?!", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 2, "text": "Yaxshi boqilgan, etli; boʻrdoqi; vazndor; yogʻ bosgan.", "examples": [{"text": "Semiz qoʻy. Semiz goʻsht.", "source": ""}, {"text": "Suvonjon avgustning oxirlarida oʻrmon xoʻjaligi punktiga keldi. Uning qoʻlida toʻrtta semiz kakligi bor edi.", "source": "S. Anorboyev, Oqsoy"}, {"text": "Sharofatxon bir katta kosada semiz qoʻy goʻshtidan pishirilgan shoʻrvadan keltirdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 3, "text": "Oʻsimlik uchun foydali moddalarga boy, serhosil (yer haqida).", "examples": [{"text": "Tayyor, semiz yer boʻlsa, 50 sentnerdan hosil olish uncha qiyin emas.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Tuproq — semiz, suv — yaqin, havosi ochiq, Quyosh esa yil boʻyi bu yerga oshiq.", "source": "M. Shayxzoda"}]}, {"order": 4, "text": "Yoʻgʻon, qalin, qappaygan; enli.", "examples": [{"text": "Semiz kitob.", "source": ""}, {"text": "Kechqurun guzarga kirib turing, koʻrasiz. Semiz-semiz sumka koʻtargan xotinlar oʻtaveradi.", "source": "S. Siyoyev, Otliq ayol"}, {"text": "Eni bir yarim, boʻyi ikki qarich chamasi keladigan gazetaning ustiga qora, semiz harflar bilan: Turkiston viloyatining gazeti deb yozilgan edi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Oldinda sersavlat Moylixon aka, ortida jigarrang diplomat va semiz qogʻoz papka koʻtargan Gʻoyibjon pildirab kelar edi.", "source": "N. Aminov, Qaltis xato"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/semiz"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "145"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Et qoʻyib toʻlishgan, toʻla.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "СЕМИЗ", "raw_meaning": "ŞİŞMAN, SEMİZ Эт қўйиб тўлишган, тўла."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "550"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Şişman", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Eti, yağı çok olan, tavlı", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SEMİZ", "raw_meaning": "СЕМИЗ\t1.Şişman 2.Eti, yağı çok olan, tavlı"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "290"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "semiz", "examples": [{"text": "Semiz todsa artuq bolur bu yawuz", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SEMİZ", "raw_meaning": "semiz – жирный – fat. Semiz todsa artuq bolur bu yawuz – Semiz to‘ysa, bu unga yozuv dushman bo‘ladi – Если жирная лошадь насытится, то это будет очень плохо – If a fat is full, then it will be an enemy (QBH, 102₂₆)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "578"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "жирный", "examples": []}, {"order": 2, "text": "плодородный", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "semiz", "raw_meaning": "1. жирный, тучный, полный, толстый; упитанный; ~ odam толстый человек; ~ qoʻy жирный баран; xoʻppa ~, bir tuki yoʻq загадка толстый, круглый, и ни одного волоска (Арбуз); ~ qoʻyning umri qisqa погов. (букв. у жирного барана век короток), т.е. заевшийся, обогатившийся нечестным путём человек не протянет долго, его всё равно разоблачат; 2. плодородный; ~ tuproq плодородная почва."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "623"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "semiz", "raw_meaning": "a flat, stout, obese"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "140"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "semiz", "examples": []}, {"order": 2, "text": "awır", "examples": []}, {"order": 3, "text": "juwan", "examples": []}, {"order": 4, "text": "ónimdar", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SEMIZ", "raw_meaning": "1. semiz, mayı kóp, may basqan; 2. awır, salmaqlı; 3. juwan, qalıń, enli; 4. ónimdar, qunarlı (jer haqqında)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "151"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "voll", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "semiz", "raw_meaning": "voll, starkbeleibt, wohlbeleibt, korpulent"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-arabcha-ruscha-inglizcha oʻquv lugʻati", "title": "ҲАММАБОП ЎЗБЕКЧА – АРАБЧА – РУСЧА – ИНГЛИЗЧА ЎҚУВ ЛУҒАТИ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Сулаймонов, Мўминжон; Раҳматуллаев, Юнусхон; Ғойиббоева, Райҳоной; Сулаймонова, Хулкарой (2021). ҲАММАБОП ЎЗБЕКЧА – АРАБЧА – РУСЧА – ИНГЛИЗЧА ЎҚУВ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim.", "url": "https://til.uz/lugatlar/hammabop-ozbekcha-arabcha-ruscha-inglizcha-oquv-lugati/", "page": "43"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "йўғон"}], "extra": {"raw_word": "семиз, йўғон", "raw_meaning": "سمين sameen Толстый Fat/ plump"}}]}