{"headword": "satira", "key": "satira", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Adabiyot va sanʼatda: kishidagi nuqsonlar va hayotdagi kamchiliklar, salbiy hodisalarni ayovsiz tanqid qilish, fosh etish hamda shunday mazmunda yozilgan badiiy asar; hajviyot.", "examples": [{"text": "Satirada ijodkorning mavzuga qarashi oʻz sezgi va his-tuygʻularidan ustun turadi.", "source": "Oʻzbek adabiyoti"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/satira"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "144"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hayotdagi yaramas hodisalarni, kamchiliklarni qattiq, masxaralaydigan va qoralaydigan oʻtkir hajviy asar.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "САТИРА", "raw_meaning": "HİCİV, YERGİ Ҳаётдаги ярамас ҳодисаларни, камчиликларни қаттиқ, масхаралайдиган ва қоралайдиган ўткир ҳажвий асар."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "620"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "satire", "examples": []}, {"order": 2, "text": "satire", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "satira n satire", "raw_meaning": "satira n satire"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "149"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "satira", "raw_meaning": "Satire f, ~ teatri Theater für Satire"}}, {"dictionary": {"name": "Soʻz boshqaruvi lugʻat-maʼlumotnomasi", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Terminologik", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Bu novella - eski jamiyatga (nimaga?) qaratilgan keskin satiradir.", "source": ""}, {"text": "Эта новелла - острая сатира на старое общество (на что?).", "source": ""}, {"text": "This novel is a biting satire on the old society (what ... on?).", "source": ""}, {"text": "Diese Novelle ist eine scharfe Satire auf die bürgerliche Gesellschaft (worauf?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "444. сатира ЖК:", "raw_meaning": "Бу новелла - эски жамиятга (нимага?) қаратилган кескин сатирадир. сатира на ВП: Эта новелла - острая сатира на старое общество (на что?). a satire on smth.: This novel is a biting satire on the old society (what ... on?). eine Satire auf A: Diese Novelle ist eine scharfe Satire auf die bürgerliche Gesellschaft (worauf?)."}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "267"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "(гр. satira — турли, аралаш сўзидан)", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "satira, hajv. Ijtimoiy hayotdagi nuqsonlarni, ayrim shaxs yoxud sotsial guruhlarga xos kamchiliklarni qattiq masxaralab, tanqidiy ruh bilan yozilgan asar. Satira termini keng maʼnoda, birinchidan, shaxsning voqelikka tanqidiy munosabatini, ikkinchidan, tanqidiy ruhdagi tasvir, maqola va badiiy asarlarni anglatadi. Bu ikki tushuncha bir-birini inkor etmaydi. Aksincha, ular oʻzaro mustahkam bogʻliqdir. Har qanday satirik asarning yaratilishiga shaxsning, yaʼni ijodkorning voqelik va kishilarga nisbatan tugʻilgan tanqidiy munosabati turtki boʻladi. Satirik badiiy asarlar, odatda, qoʻshiq va sof lirik asarlardan hajman katta boʻladi. Chunki, Belinskiy aytganidek, satirada ijodkorning mavzuga qarashi oʻz sezgi, his-hayajonlaridan ustun turadi. Satirik asarlar turli janrlarda ham nasr, ham nazm shakllarida yaratilishi mumkin. Masalan, V. Mayakovskiyning «Majlisbozlar» sheʼri, N. V. Gogolning «Revizor» komediyasi, M. Ye. Saltikov-Shedrinning «Bir shahar tarixi» povestlari satiraga misol boʻla oladi. Satira qadimgi Rim adabiyotida Goratsiy va Yuvenal tomonidan koʻplab yaratilgan. Italiya adabiyoti tarixida, ayniqsa, Imperiya davrida ijod etgan Detsim Yuniy Yuvenanish satirik asarlari mashhur. U oʻz satirasida turli tabaqa vakillarini — imperatordan tortib buzuqi ayol va erkaklargacha qattiq tanqid qiladi. Jamiyatga tanqidiy ruh bilan qarash asosan tanqidiy realizmga xos xususiyatdir. Shuning uchun tanqidiy realizm vakillari koʻplab satira asarlari yaratganlar.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Сатира", "raw_meaning": "(гр. satira — турли, аралаш сўзидан) — сатира, ҳажв. Ижтимоий ҳаётдаги нуқсонларни, айрим шахс ёхуд социал гуруҳларга хос камчиликларни қаттиқ масхаралаб, танқидий руҳ билан ёзилган асар. Сатира термини кенг маънода, биринчидан, шахснинг воқеликка танқидий муносабатини, иккинчидан, танқидий руҳдаги тасвир, мақола ва бадиий асарларни англатади. Бу икки тушунча бир-бирини инкор этмайди. Аксинча, улар ўзаро мустаҳкам боғлиқдир. Ҳар қандай сатирик асарнинг яратилишига шахснинг, яъни ижодкорнинг воқелик ва кишиларга нисбатан туғилган танқидий муносабати туртки бўлади. Сатирик бадиий асарлар, одатда, қўшиқ ва соф лирик асарлардан ҳажман катта бўлади. Чунки, Белинский айтганидек, сатирада ижодкорнинг мавзуга қараши ўз сезги, ҳис-ҳаяжонларидан устун туради. Сатирик асарлар турли жанрларда ҳам наср, ҳам назм шаклларида яратилиши мумкин. Масалан, В. Маяковскийнинг «Мажлисбозлар» шеъри, Н. В. Гоголнинг «Ревизор» комедияси, М. Е. Салтиков-Щедриннинг «Бир шаҳар тарихи» повестлари сатирага мисол бўла олади. Сатира қадимги Рим адабиётида Гораций ва Ювенал томонидан кўплаб яратилган. Италия адабиёти тарихида, айниқса, Империя даврида ижод этган Децим Юний Ювенаниш сатирик асарлари машҳур. У ўз сатирасида турли табақа вакилларини — императордан тортиб бузуқи аёл ва эркакларгача қаттиқ танқид қилади. Жамиятга танқидий руҳ билан қараш асосан танқидий реализмга хос хусусиятдир. Шунинг учун танқидий реализм вакиллари кўплаб сатира асарлари яратганлар."}}]}