{"headword": "roman", "key": "roman", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hajmi ancha katta, xilma-xil qahramonlar, sertarmoq syujetga ega boʻlgan, odatda proza yoʻli bilan yoziladigan asar; adabiy janr turi.", "examples": [{"text": "Tarixiy roman. Sheʼriy roman.", "source": ""}, {"text": "Kichkinagina bir hikoya shunchalik azob bilan yozilsa, eng kamida qirq-ellik hikoyaga teng keladigan roman qandoq yozilar ekan?", "source": "U. Normatov, Talant tarbiyasi"}, {"text": "Romandagi ayollar obrazi ham alohida eʼtiborga molik.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}, {"text": "Sharq xalqlarida roman janrining tugʻilishi va kamolotida muayyan mushtaraklik mavjud.", "source": "Gazetadan"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/roman"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "534"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "İnsanın veya çevrenin karakterlerini, göreneklerini inceleyen, serüvenlerini anlatan, duygu ve tutkularını çözümleyen, sembolik veya gerçek olaylara dayanan uzun edebiyat türü.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ROMAN", "raw_meaning": "РОМАН İnsanın veya çevrenin karakterlerini, göreneklerini inceleyen, serüvenlerini anlatan, duygu ve tutkularını çözümleyen, sembolik veya gerçek olaylara dayanan uzun edebiyat türü."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "233"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "roman", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "РОМАН, -а м", "raw_meaning": "roman; известные романы Л.Толстого L. Tolstoyning mashhur romanlari; автор романа romanning muallifi; прочитать интересный роман qiziqarli romanni oʻqib chiqmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "307"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "roumən", "senses": [{"order": 1, "text": "rimliklar (Qadimgi Rim davlatining aholisi)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Roman [roumən]", "raw_meaning": "rimliklar (Qadimgi Rim davlatining aholisi)"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "615"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "roman n", "raw_meaning": "novel (book of fiction)"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "INGLIZCHA-O'ZBEKCHA LUG'AT / ENGLISH-UZBEK DICTIONARY", "kind": "Tarjima", "imprint": "Isaqov, Ulug'bek; Rahimov, Mansur; Sobirov, Burxon; Temirov, Sanjar; Isaqov, Shavkat (2016). INGLIZCHA-O'ZBEKCHA LUG'AT / ENGLISH-UZBEK DICTIONARY. Toshkent: Yangi asr avlodi.", "url": "https://til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-lugat-english-uzbek-dictionary/", "page": "398"}, "pos": "adj", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "/ˈrəʊmən/", "senses": [{"order": 1, "text": "qadimiy Rimga oid", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Rim fuqarosi", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Roman", "raw_meaning": "/ˈrəʊmən/ adj qadimiy Rimga oid - Roman n [C] Rim fuqarosi, rimlik - the Roman 'alphabet n [sing] Gʻarbiy Yevropa alifbosi - Roman 'Catholic (also Catholic) n [C] adj Rim Katolik cherkovi (a'zosi) ⏩ Look at Protestant. - Roman Ca'tholicism (also Catholicism) n [U] Rim katolik dini - Roman 'numerals n [plural] Rim raqamlari ⏩ Roman numerals, eg IV=4 and X=10, are still used sometimes. For example they may be found numbering the pages and chapters of books or on some clocks."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha-ruscha oʻquv lugʻati", "title": "INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI", "kind": "Tarjima", "imprint": "Jo‘rayev, Lutfullo (2018). INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI. Tashkent: IJOD-PRESS.", "url": "https://til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-ruscha-oquv-lugati/", "page": "333"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "ʼrəumən", "senses": [{"order": 1, "text": "rimlik erkak", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Roman² ['rəumən] n", "raw_meaning": "rimlik erkak; rimlik ayol римлянин; римлянка"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha-ruscha oʻquv lugʻati", "title": "INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI", "kind": "Tarjima", "imprint": "Jo‘rayev, Lutfullo (2018). INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI. Tashkent: IJOD-PRESS.", "url": "https://til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-ruscha-oquv-lugati/", "page": "333"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "ʼrəumən", "senses": [{"order": 1, "text": "Rimga oid", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Roman¹ ['rəumən] a", "raw_meaning": "Rimga oid; Rim..., rimdagi римский"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "268"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "roman", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "роман, -а, м.", "raw_meaning": "роман"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "145"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "roman", "raw_meaning": "Roman m; tarixiy ~ historischer Roman"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "257"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "фр. roman — дастлаб румовий (роман) тилларида ёзилган асар сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yangi davr adabiyotidagi katta hajmli epik asar boʻlib, uning asosiy xususiyatlari inson hayotini butun murakkabligi bilan har tomonlama va toʻliq tasvirlashdan, ishtirok etuvchi shaxslar taqdirini aks ettiruvchi koʻp planli syujetga ega boʻlishdan iboratdir. Bu xususiyatlar roman janri taraqqiyotining turli bosqichlarida turlicha namoyon boʻladi. Ayrim manbalarda Apuleyning «Dafnis va Xloya», Petroniyning «Satirikon», Fon Eshenbaxning «Tristan va Izolda» kabi asarlari roman deb yuritiladi. Haqiqatan bunday asarlarda romanga xos muhim belgilar mavjud boʻlsa ham, biroq hozirgi maʼnodagi haqiqiy roman Uygʻonish davrining oxirlariga kelib paydo boʻldi. Roman janrining shakllanishi renessans davrida yaratilgan Bokkachchoning «De", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Роман", "raw_meaning": "(фр. roman — дастлаб румовий (роман) тилларида ёзилган асар сўзидан) — роман. Янги давр адабиётидаги катта ҳажмли эпик асар бўлиб, унинг асосий хусусиятлари инсон ҳаётини бутун мураккаблиги билан ҳар томонлама ва тўлиқ тасвирлашдан, иштирок этувчи шахслар тақдирини акс эттирувчи кўп планли сюжетга эга бўлишдан иборатдир. Бу хусусиятлар роман жанри тараққиётининг турли босқичларида турлича намоён бўлади. Айрим манбаларда Апулейнинг «Дафнис ва Хлоя», Петронийнинг «Сатирикон», Фон Эшенбахнинг «Тристан ва Изольда» каби асарлари роман деб юритилади. Ҳақиқатан бундай асарларда романга хос муҳим белгилар мавжуд бўлса ҳам, бироқ ҳозирги маънодаги ҳақиқий роман Уйғониш даврининг охирларига келиб пайдо бўлди. Роман жанрининг шаклланиши ренессанс даврида яратилган Боккаччонинг «Де"}}]}