{"headword": "РЕАГЕНТ КАРБОКСИМЕТИЛЦЕЛЛЮЛОЗОВЫЙ (КМЦ)", "key": "reagent karboksimetiltsellyulozoviy kmts", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "422"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "oqish rangli kukun boʻlib, sellyulozani monoxloruksus kislotasi bilan qayta ishlash orqali olinadi. Birinchi marotaba 1933 yili Gubkin nomidagi GP va MINXda ishlab chiqarilgan. Suvda sekin eriydi, 1% ga yaqin sulfanol qoʻshib suvda eruvchanligini oshirish mumkin. KMS Oʻzbekistonda 1950 yildan, AQSHda 1944 yildan ishlatilgan. KMS reagentining sifati va amaliy qoʻllanishi uning polimerlanish va almashinuv darajasiga bogʻliq. Birinchisi qancha katta (>50) boʻlsa, eritmaning suv beruvchanligi shuncha pasayadi, ikkinchisi — KMS suvda shuncha yaxshi eriydi. Temperatura 130°S ga yaqinlashganda uning moʻtadilligi pasayadi, shu sababli unga har xil moddalar: fenol, fenoloformaldegidli va fenololigninli smolalar, aminlar qoʻshib temperaturaga nisbatan (130÷200°S) turgunligi oshiriladi. KMS reagentining quyidagi xillari mavjud: a) qovushqoq KMS—250 —", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "РЕАГЕНТ КАРБОКСИМЕТИЛЦЕЛЛЮЛОЗОВЫЙ (КМЦ) — Карбоксиметилцеллюлозали реагент (КМЦ)", "raw_meaning": "оқиш рангли кукун бўлиб, целлюлозани монохлоруксус кислотаси билан қайта ишлаш орқали олинади. Биринчи маротаба 1933 йили Губкин номидаги ГП ва МИНХда ишлаб чиқарилган. Сувда секин эрийди, 1% га яқин сульфанол қўшиб сувда эрувчанлигини ошириш мумкин. КМЦ Ўзбекистонда 1950 йилдан, АҚШда 1944 йилдан ишлатилган. КМЦ реагентининг сифати ва амалий қўлланиши унинг полимерланиш ва алмашинув даражасига боғлиқ. Биринчиси қанча катта (>50) бўлса, эритманинг сув берувчанлиги шунча пасаяди, иккинчиси — КМЦ сувда шунча яхши эрийди. Температура 130°С га яқинлашганда унинг мўътадиллиги пасаяди, шу сабабли унга ҳар хил моддалар: фенол, фенолоформальдегидли ва фенололигнинли смолалар, аминлар қўшиб температурага нисбатан (130÷200°С) тургунлиги оширилади. КМЦ реагентининг қуйидаги хиллари мавжуд: а) қовушқоқ КМЦ—250 —"}}]}