{"headword": "РАСТВОРИМОСТЬ ГАЗА В ВОДЕ", "key": "rastvorimost gaza v vode", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "414"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "suv bilan tutashgan gazning unda erish qobiliyati. Neft-gazli yotqiziqlardagi suvlarda uglevodorodlar yaxshi eriydi. Birgina erigan metan gazi miqdori boshqa erigan hamma gazlar miqdori yigʻindisidan koʻp boʻladi. Odatda, tabiiy gazning suvda qanday miqdorda erishi gazning tarkibiy qismini suvda erishiga bogʻliq. Umumiy holda tabiiy gazlarning suvda erishini quyidagi tenglamalardan aniqlash mumkin: $\\text{N}_\\text{i} = \\frac{\\text{n}_\\text{i}}{\\sum \\text{n}_\\text{i} + \\text{n}_\\text{c}}$; $\\text{B}_\\text{i} = \\frac{\\text{V}_\\text{i}}{\\text{G}}$; $\\text{C}_\\text{i} = \\frac{\\text{V}_\\text{i}}{\\text{V}_\\text{c}}$, bunda $\\text{N}_\\text{i}$ — suvda erigan tabiiy gazning molyar birlikdagi miqdori; $\\text{n}_\\text{i}$, $\\text{n}_\\text{c}$ — mos ravishda i — komponentning suvdagi molyar miqdori va suvning molyar miqdori; $\\text{B}_\\text{i}$ — suvda erigan gazning bir birlik massadagi miqdori; $\\text{C}_\\text{i}$ — suvda erigan gazning bir birlik hajmdagi miqdori; $\\text{V}_\\text{i}$ — oddiy sharoitga keltirilgan gaz komponentining hajmi; $\\text{V}_\\text{c}$ — suv hajmi. Gazni suvda eruvchanligi temperatura ortishi bilan avvaliga biroz kamayadi, lekin keyinchalik ortadi. Agar suvda erigan tuzlar boʻlsa, gazning erishi qiyinlashadi. Tabiiy G.s.e.ga erigan tuzlar taʼsiri Sechenov tenglamasi bilan ifodalanadi: $\\text{N}_\\text{i} = \\text{N}_\\text{o} \\cdot 10^{-\\alpha_\\text{i} \\text{n}}$, bunda: $\\alpha_\\text{i}$ — Sechenov koeffitsiyenti. Bu koeffitsiyent, erigan tuz, gazning i — komponenti suvda erishiga taʼsirini tavsiflaydi, n — suvda erigan tuzlarning konsentratsiyasi. Uglevodorod va boshqa gazlarning moʻtadil sharoitlarda ($29^\\circ\\text{S}$ va atmosfera bosimida) distillangan suvlarda erish koeffitsiyenti R.1-jadvalda berilgan (V.A.Sokolov boʻyicha, 1956).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "РАСТВОРИМОСТЬ ГАЗА В ВОДЕ", "raw_meaning": "Сувда газнинг эрувчанлиги — сув билан туташган газнинг унда эриш қобилияти. Нефть-газли ётқизиқлардаги сувларда углеводородлар яхши эрийди. Биргина эриган метан гази миқдори бошқа эриган ҳамма газлар миқдори йиғиндисидан кўп бўлади. Одатда, табиий газнинг сувда қандай миқдорда эриши газнинг таркибий қисмини сувда эришига боғлиқ. Умумий ҳолда табиий газларнинг сувда эришини қуйидаги тенгламалардан аниқлаш мумкин: $\\text{N}_\\text{i} = \\frac{\\text{n}_\\text{i}}{\\sum \\text{n}_\\text{i} + \\text{n}_\\text{c}}$; $\\text{B}_\\text{i} = \\frac{\\text{V}_\\text{i}}{\\text{G}}$; $\\text{C}_\\text{i} = \\frac{\\text{V}_\\text{i}}{\\text{V}_\\text{c}}$, бунда $\\text{N}_\\text{i}$ — сувда эриган табиий газнинг моляр бирликдаги миқдори; $\\text{n}_\\text{i}$, $\\text{n}_\\text{c}$ — мос равишда i — компонентнинг сувдаги моляр миқдори ва сувнинг моляр миқдори; $\\text{B}_\\text{i}$ — сувда эриган газнинг бир бирлик массадаги миқдори; $\\text{C}_\\text{i}$ — сувда эриган газнинг бир бирлик ҳажмдаги миқдори; $\\text{V}_\\text{i}$ — оддий шароитга келтирилган газ компонентининг ҳажми; $\\text{V}_\\text{c}$ — сув ҳажми. Газни сувда эрувчанлиги температура ортиши билан аввалига бироз камаяди, лекин кейинчалик ортади. Агар сувда эриган тузлар бўлса, газнинг эриши қийинлашади. Табиий Г.с.э.га эриган тузлар таъсири Сеченов тенгламаси билан ифодаланади: $\\text{N}_\\text{i} = \\text{N}_\\text{o} \\cdot 10^{-\\alpha_\\text{i} \\text{n}}$, бунда: $\\alpha_\\text{i}$ — Сеченов коэффициенти. Бу коэффициент, эриган туз, газнинг i — компоненти сувда эришига таъсирини тавсифлайди, n — сувда эриган тузларнинг концентрацияси. Углеводород ва бошқа газларнинг мўътадил шароитларда ($29^\\circ\\text{С}$ ва атмосфера босимида) дистилланган сувларда эриш коэффициенти Р.1-жадвалда берилган (В.А.Соколов бўйича, 1956)."}}]}