қул

от 1. тар. Эксплуататорлик жамиятининг илк даврларида хусусий мулк, мол қатори олиб-сотилган, бутунлай хўжайинга қарам бўлган, ҳеч қандай ҳақ-ҳуқуқ ва мол-у мулкка эга бўлмаган хизматкор.

— Ойжамол, мана бу ер қул бозори бўлган, — Шерниёз сандиқсозлик дўкони қаршисидаги майдончани кўрсатди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Хафа бўлманг, биз ҳақ олмасдан ҳам ишлаймиз. Ахир биз қулмиз-ку, ҳақ талаб қилишга ҳаддимиз борми?! — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Умуман, синфий жамиятда эксплуатация ҳамда сиёсий-иқтисодий қарамлик асоратида ҳар қандай ҳуқуқдан маҳрум бўлган, эзилувчи киши.

Қизлар бунда чўри, тул эди, Йигитлар хўр, гадо, қул эди. — Э. Раҳим

3. кўчма салб. Кимсага кўр-кўрона хизмат қилувчи, бўйсунувчи; итоатгўй, малай, хизматкор.

— Маши, — деди Фазлиддин, — лекин шундай яхши қулни улар бизга беришмас, дейман. — Ойбек, Танланган асарлар

— Бизнинг Қамишкапада кўпчилик аёллар ҳали ҳам тўрт девор ичида эрларига қул бўлиб келмоқдалар, — деди Гулсум. — П. Турсун, Ўқитувчи

4. кўчма Бирор кимсага, нарсага қаттиқ берилган, дарди, хаёли ўшанда бўлган киши, унинг фидойиси.

Яхши гапнинг қулиман. Ўз қарашларининг қули.

Сен ҳам от қулига ўхшайсан. — Ойбек, Танланган асарлар

орамизда Мирҳайдар деган кеча-кундуз фақат овқатни ўйлайдиган, қорнининг қули бўлиб қолган бир йигит бор эди. — О. Ёқубов, Излайман

Мангуга қолай, дея шуҳрат қули Искандар Юксак тоққа ўзининг суратини солибди. — А. Орипов, Юртим шамоли

5. Банда.

Худо хабар олсин жами қулидан — Ҳасанхон

Ё худо, бу гуноҳкор ўғлимга ўзинг тавфиқ бер ва мен қулингни кечир. — Ойбек, Нур қидириб