{"headword": "qoʻshmoq", "key": "qoshmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻshuv amalini bajarmoq, jam qilmoq.", "examples": [{"text": "Beshni beshga qoʻshmoq.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Biror narsaga boshqa narsani aralashtirmoq yoki solmoq.", "examples": [{"text": "Sutga suv qoʻshmoq. Choyga shakar qoʻshmoq. Loyga somon qoʻshmoq.", "source": ""}, {"text": "Gulnor oʻqchib-oʻqchib soʻzladi: — Zahar Salim qoʻshgan.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Har bir aqli bor odam qovunga piyoz qoʻshib yeyish notoʻgʻri ekanini bilsa kerak.", "source": "A. Qahhor, Munofiq"}, {"text": "Daraxtlarning gullaridan sochilayotgan hidni havo bilan qoʻshib, har qancha shimirsang ham toʻymaysan, kishi.", "source": "N. Safarov, Jangchi shoir"}]}, {"order": 3, "text": "Boʻlak-boʻlak, alohida, mustaqil narsalardan bir butunlik hosil qilmoq, birlashtirmoq.", "examples": [{"text": "Ikki institutni qoʻshmoq. Mol-u mulkni qoʻshmoq. Soʻzlarni bir-biriga qoʻshib, gap tuzmoq.", "source": ""}, {"text": "Beshinchi va yettinchi sinflarni qoʻshib oʻqityapti dadam.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 4, "text": "Birini boshqasining yoniga, ustiga qoʻymoq, tirkamoq, tashlamoq; bir qilmoq, bir qilib qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Xirmonga etak-etak paxta qoʻshmoq.", "source": ""}, {"text": "Shinel va gimnastyorkalarini yechdi-da, tugun qilib, boshqalarnikiga qoʻshdi.", "source": "Oybek, Quyosh qoraymas"}]}, {"order": 5, "text": "Qoʻshimcha tarzda bermoq, kiritmoq.", "examples": [{"text": "[Mirzakarimboy] Bir nafas oʻylab, yana uch soʻmlik qogʻoz va bir soʻlkavoy qoʻshib, Yoʻlchiga tashladi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 6, "text": "Gap, fikr va shu kabilar qoʻshimcha qilmoq; gap qistirmoq.", "examples": [{"text": "U Xadichaxonning soʻziga nimadir qoʻshmoqchi boʻldi-da, hozir aytib qolmasa, xuddi kechikib qoladigandek shoshdi.", "source": "N. Safarov, Xadicha Ahrorova"}, {"text": "Oʻsha kuv-nok vaziyatini oʻzgartirmay, qoʻshib qoʻydi: — Oyogʻingiz ogʻrimayaptimi?", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}]}, {"order": 7, "text": "Boriga yana nimadir kiritmoq, biror narsani yana nima bilandir toʻldirmoq. ||Umrga umr qoʻshmoq. Husniga husn qoʻshmoq.", "examples": [{"text": "Hazin misralar uning dardiga dard qoʻshar edi.", "source": "X. Sultonov, Onamning yurti"}, {"text": "bu sayil navbahorga fayz qoʻshardi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 8, "text": "Qatoriga kiritmoq, birga qilmoq.", "examples": [{"text": "[Oʻzbek oyim:] Otabekning yoniga Hasanalini qoʻshib, Margʻilonga yuboraman.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Bu yigitni askariy mashq oʻtkazayotgan navkarlarga qoʻshing!", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}, {"text": "Ishonmasak, seni toʻdamizga qoʻshmasdik.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 9, "text": "Birga qilmoq; biriktirmoq.", "examples": [{"text": "Biri Robiyani oyoqlaridan ushlab olgan, ikkinchisi uning koʻllarini beliga qoʻshib, mahkam qisib turgan", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Sarpo qilmoq, sarpo, sep tariqasida bermoq.", "examples": [{"text": "Bitta xitoy jujun mursakni kam koʻrib, yoniga oʻzining qimmatbaho zarrin mursagini qoʻshgan edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 11, "text": "Arava, izvosh, omoch va shu kabilarni tortish uchun tegishli abzal yordamida biriktirmoq (ot-ulov haqida).", "examples": [{"text": "Hozir narigi toʻriq qashqani qoʻshaman juvozga.", "source": "N. Fozilov, Oqim"}, {"text": "[Yormat] Otni qoʻshgandan keyin aravaga qalin namat soldi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Ofitser hozir: Qoʻshga qoʻshsang ham, mayli, ishqilib oʻldirma, deb ketayotibdi.", "source": "A. Qahhor, Oltin yulduz"}]}, {"order": 12, "text": "Ot-ulov tirkab tayyor qilmoq (arava, izvosh, omoch va shu kabilar haqida).", "examples": [{"text": "Fazliddin achchiq choyni ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "U [Sidiqjon] bir kuni, tushki dam olish vaqtida, Ziyodaxonning soʻroviga koʻra, eshak-aravani qoʻshib, daryodan suv keltirgani bordi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 13, "text": "Erkak kishi bilan ayolni uylamoq, bir yostiqqa bosh qoʻydirmoq, qovushtirmoq.", "examples": [{"text": "Qirq kun toʻy qilib, qirq birinchi kechasi yigitlarni qizlarga qoʻshdilar.", "source": "Ertaklar"}, {"text": "[Hasanali:] Bekni uylantirdim, sevganiga qoʻshib quvontirdim!", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qo‘sh"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻshuv amalini bajarmoq, jam qilmoq.", "examples": [{"text": "Beshni beshga qoʻshmoq.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Biror narsaga boshqa narsani aralashtirmoq yoki solmoq.", "examples": [{"text": "Sutga suv qoʻshmoq. Choyga shakar qoʻshmoq. Loyga somon qoʻshmoq.", "source": ""}, {"text": "Gulnor oʻqchib-oʻqchib soʻzladi: — Zahar Salim qoʻshgan.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Har bir aqli bor odam qovunga piyoz qoʻshib yeyish notoʻgʻri ekanini bilsa kerak.", "source": "A. Qahhor, Munofiq"}, {"text": "Daraxtlarning gullaridan sochilayotgan hidni havo bilan qoʻshib, har qancha shimirsang ham toʻymaysan, kishi.", "source": "N. Safarov, Jangchi shoir"}]}, {"order": 3, "text": "Boʻlak-boʻlak, alohida, mustaqil narsalardan bir butunlik hosil qilmoq, birlashtirmoq.", "examples": [{"text": "Ikki institutni qoʻshmoq. Mol-u mulkni qoʻshmoq. Soʻzlarni bir-biriga qoʻshib, gap tuzmoq.", "source": ""}, {"text": "Beshinchi va yettinchi sinflarni qoʻshib oʻqityapti dadam.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 4, "text": "Birini boshqasining yoniga, ustiga qoʻymoq, tirkamoq, tashlamoq; bir qilmoq, bir qilib qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Xirmonga etak-etak paxta qoʻshmoq.", "source": ""}, {"text": "Shinel va gimnastyorkalarini yechdi-da, tugun qilib, boshqalarnikiga qoʻshdi.", "source": "Oybek, Quyosh qoraymas"}]}, {"order": 5, "text": "Qoʻshimcha tarzda bermoq, kiritmoq.", "examples": [{"text": "[Mirzakarimboy] Bir nafas oʻylab, yana uch soʻmlik qogʻoz va bir soʻlkavoy qoʻshib, Yoʻlchiga tashladi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 6, "text": "Gap, fikr va shu kabilar qoʻshimcha qilmoq; gap qistirmoq.", "examples": [{"text": "U Xadichaxonning soʻziga nimadir qoʻshmoqchi boʻldi-da, hozir aytib qolmasa, xuddi kechikib qoladigandek shoshdi.", "source": "N. Safarov, Xadicha Ahrorova"}, {"text": "Oʻsha kuv-nok vaziyatini oʻzgartirmay, qoʻshib qoʻydi: — Oyogʻingiz ogʻrimayaptimi?", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}]}, {"order": 7, "text": "Boriga yana nimadir kiritmoq, biror narsani yana nima bilandir toʻldirmoq. ||Umrga umr qoʻshmoq. Husniga husn qoʻshmoq.", "examples": [{"text": "Hazin misralar uning dardiga dard qoʻshar edi.", "source": "X. Sultonov, Onamning yurti"}, {"text": "bu sayil navbahorga fayz qoʻshardi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 8, "text": "Qatoriga kiritmoq, birga qilmoq.", "examples": [{"text": "[Oʻzbek oyim:] Otabekning yoniga Hasanalini qoʻshib, Margʻilonga yuboraman.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Bu yigitni askariy mashq oʻtkazayotgan navkarlarga qoʻshing!", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}, {"text": "Ishonmasak, seni toʻdamizga qoʻshmasdik.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 9, "text": "Birga qilmoq; biriktirmoq.", "examples": [{"text": "Biri Robiyani oyoqlaridan ushlab olgan, ikkinchisi uning koʻllarini beliga qoʻshib, mahkam qisib turgan", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Sarpo qilmoq, sarpo, sep tariqasida bermoq.", "examples": [{"text": "Bitta xitoy jujun mursakni kam koʻrib, yoniga oʻzining qimmatbaho zarrin mursagini qoʻshgan edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 11, "text": "Arava, izvosh, omoch va shu kabilarni tortish uchun tegishli abzal yordamida biriktirmoq (ot-ulov haqida).", "examples": [{"text": "Hozir narigi toʻriq qashqani qoʻshaman juvozga.", "source": "N. Fozilov, Oqim"}, {"text": "[Yormat] Otni qoʻshgandan keyin aravaga qalin namat soldi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Ofitser hozir: Qoʻshga qoʻshsang ham, mayli, ishqilib oʻldirma, deb ketayotibdi.", "source": "A. Qahhor, Oltin yulduz"}]}, {"order": 12, "text": "Ot-ulov tirkab tayyor qilmoq (arava, izvosh, omoch va shu kabilar haqida).", "examples": [{"text": "Fazliddin achchiq choyni ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "U [Sidiqjon] bir kuni, tushki dam olish vaqtida, Ziyodaxonning soʻroviga koʻra, eshak-aravani qoʻshib, daryodan suv keltirgani bordi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 13, "text": "Erkak kishi bilan ayolni uylamoq, bir yostiqqa bosh qoʻydirmoq, qovushtirmoq.", "examples": [{"text": "Qirq kun toʻy qilib, qirq birinchi kechasi yigitlarni qizlarga qoʻshdilar.", "source": "Ertaklar"}, {"text": "[Hasanali:] Bekni uylantirdim, sevganiga qoʻshib quvontirdim!", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qo‘sh"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻshilib turgan, qoʻshilgan; qoʻshaloq narsa, qoʻshimcha.", "examples": [{"text": "Qoʻrqqanga qoʻsh koʻrinar, qoʻshmogʻi bilan besh koʻrinar.", "source": "Maqol"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qo‘sh"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻshilib turgan, qoʻshilgan; qoʻshaloq narsa, qoʻshimcha.", "examples": [{"text": "Qoʻrqqanga qoʻsh koʻrinar, qoʻshmogʻi bilan besh koʻrinar.", "source": "Maqol"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qo‘sh"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "255"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻshuv amalini bajarmoq, jam qilmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚЎШМОҚ", "raw_meaning": "BİRLEŞTİRMEK TOPLAMAK KATMAK Қўшув амалини бажармоқ, жам қилмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "566"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "hissa qoʻshmoq", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "ovulga aytsam oshadi, qoʻshnimga aytsam — qoʻshadi", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": [{"text": "otni aravaga qoʻshmoq", "source": ""}, {"text": "otasi arava qoʻshgancha, oʻgʻli Qoʻqon boribdi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qo'shmoq", "raw_meaning": "1. соединять, присоединять, включать; вносить; hissa ~ вносить вклад; 2. примешивать, добавлять; ovulga aytsam oshadi, qo'shnimga aytsam — qo'shadi погов. скажу у себя в ауле — преувеличат, скажу своему соседу — прибавит; соотв. скажешь курице, а она — всей улице; скажешь с ноготок, а перескажут с локоток; 3. сливать; объединять; 4. увеличивать; наращивать; накоплять; 5. этн. преподнести (что-л. в подарок по случаю свадьбы); дать (что-л. в качестве приданого); 6. запрягать; otni aravaga ~ запрягать лошадь в телегу; otasi arava qo'shgancha, o'g'li Qo'qon boribdi загадка пока отец арбу запрягал, сын до Коканда добежал (Дым); ◊ bosh ~ принимать участие (в чем-л., в каком-л. деле); aybga qo'shmaysiz! этикет не обессудьте!"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "609"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qo'shmoq", "raw_meaning": "v 1) joint; 2) unite; 3) add"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "129"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}, {"order": 7, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QO‘SHMOQ", "raw_meaning": "1. qosıw; 2. aralastırıw, 3. birlesitiriw, biriktiriw; 4. tirkew; 5. kirgiziw; 6. toltırıw; 7. qospaq."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "143"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "choyga qand qoʻshmoq", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qo'shmoq", "raw_meaning": "1. hinzufügen vt, beifügen, beilegen; 2. tex. verbinden; 3. (aralashtirmoq) beimischen, beimengen, zusetzen, hinzutun, zulegen; choyga qand ~ Zucker in den Tee tun; 4. mat. addieren, summieren; hissa ~ Beitrag leisten"}}]}