qoq
қоқqoq I
QOQ ' sira nami qolmagan', ' qurigan'; 1 juda oriq'. Q o q choʻgirtaklarning kerosin sepgandai chitir—chitir etib yonishi qiziq tuyildi (Hakim Nazir). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli qaq tarzida talaffuz qilingan (Devon, II, 326); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: qaq > qâq
1. Juda ham quruq, qurigan, sira ham nami qolmagan
Qoq non. Qoq quruqoʻtin
Amma.. qoq goʻsht olib tushib, oʻchoqqa oʻt yoqdi — S. Anorboyev, Mehr
Qoq choʻkirtaklarning kerosin sepganday chitir-chitir etib yonishi qiziq tuyuldi — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
Oʻrtadagi devorni buzib, qoq kesagini toklarning tagiga solishibdi — S. Ahmad, Tuynuk
2. Juda oriq, etsiz, terisi suyagiga yopishgan
Elgeldi uning qora tayoqni mahkam changallagan qoq qoʻllariga tikilib, orqaga tisarilmoqchi edi — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
Uning yonida oʻrta boʻyli, qoq gavdali — oriq, tusi qoramtil.. ikkinchi odam bor edi — S. Ayniy, Esdaliklar
3. koʻchma Hech narsasi yoʻq; quruq. /
Yoʻlchi:] Men chiqqanimda, uy qoq edi: na bir siqim un, na bir qoshiq moy — Oybek, Tanlangan asarlar
Choʻntagi qoq boʻlgan Abdulla aka oʻzicha, "eh diyonatsiz, aqalli tiyinini ham qoldirmabdi-ya", deb uni eshikkacha kuzatib qoʻydi — S. Iskandarov, Tovlamachi
4. Naq oʻrtasidan; teng
Agar muruvvat qilsanglar, jilla boʻlmasa, bu yilcha mevalarni qoq boʻlasizlar- — Oybek, Tanlangan asarlar
Oʻzi topgan "kapsan" va "choʻtal"-larning qoq yarmini boshliqlarga beradi — "Mushtum"
5. shv. Quritib olingan; quritilgan (baʼzi meva, poliz mahsulotlari haqida)
Sutli goʻja ichib, qoq oʻrik bilan jiyda-piyda yeb, qishni chiqardik — S. Siyoyev, Yorugʻlik
qoq II
yukl. Xuddi, naq, aniq, ayni
Qoq peshin. Shaharning qoq oʻrtasida. Qoq yarim kechada. yat Butun jonzotga hayot beruvchi quyosh erta bilan koʻtariladi-yu, qoq tushga kelib, tik turib oladi — "Oltin beshik"
Qiz uyyundi qoq sahar payti — Yo. Mirzo
Quyonqoch-di trassaning qoq kindigi hisoblanar, ellik kilometr uzunlikdagi masofani egallagan boʻlib.. uchastka aʼzolari shu masofani qoʻldan chiqarib berishlari mumkin — J. Abdullaxonov, Toʻfon