қоқ
qoqқоқ И
ҚОҚ ' сира нами қолмаган', ' қуриган'; 1 жуда ориқ'. Қ о қ чўгиртакларнинг керосин сепгандаи читир—читир этиб ёниши қизиқ туйилди (Ҳаким Назир). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сифат асли қақ тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИ, 326); ўзбек тилида а унлиси â унлисига ал— машган: қақ > қâқ
1. Жуда ҳам қуруқ, қуриган, сира ҳам нами қолмаган
Қоқ нон. Қоқ қуруқўтин
Амма.. қоқ гўшт олиб тушиб, ўчоққа ўт ёқди — С. Анорбоев, Меҳр
Қоқ чўкиртакларнинг керосин сепгандай читир-читир этиб ёниши қизиқ туюлди — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
Ўртадаги деворни бузиб, қоқ кесагини токларнинг тагига солишибди — С. Аҳмад, Туйнук
2. Жуда ориқ, эциз, териси суягига ёпишган
Элгелди унинг қора таёқни маҳкам чангаллаган қоқ қўлларига тикилиб, орқага тисарилмоқчи эди — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
Унинг ёнида ўрта бўйли, қоқ гавдали — ориқ, туси қорамтил.. иккинчи одам бор эди — С. Айний, Эсдаликлар
3. кўчма Ҳеч нарсаси ёʻқ; қуруқ. /
Ёʻлчи:] Мен чиққанимда, уй қоқ эди: на бир сиқим ун, на бир қошиқ мой — Ойбек, Танланган асарлар
Чўнтаги қоқ бўлган Абдулла ака ўзича, "эҳ диёнациз, ақалли тийинини ҳам қолдирмабди-я", деб уни эшиккача кузатиб қўйди — С. Искандаров, Товламачи
4. Нақ ўртасидан; тенг
Агар мурувват қилсанглар, жилла бўлмаса, бу йилча меваларни қоқ бўласизлар- — Ойбек, Танланган асарлар
Ўзи топган "капсан" ва "чўтал"-ларнинг қоқ ярмини бошлиқларга беради — "Муштум"
5. шв. Қуритиб олинган; қуритилган (баъзи мева, полиз маҳсулотлари ҳақида)
Сутли гўжа ичиб, қоқ ўрик билан жийда-пийда еб, қишни чиқардик — С. Сиёев, Ёруғлик
қоқ ИИ
юкл. Худди, нақ, аниқ, айни
Қоқ пешин. Шаҳарнинг қоқ ўртасида. Қоқ ярим кечада. ят Бутун жонзотга ҳаёт берувчи қуёш эрта билан кўтарилади-ю, қоқ тушга келиб, тик туриб олади — "Олтин бешик"
Қиз уйюнди қоқ саҳар пайти — Ё. Мирзо
Қуёнқоч-ди трассанинг қоқ киндиги ҳисобланар, эллик километр узунликдаги масофани эгаллаган бўлиб.. участка аъзолари шу масофани қўлдан чиқариб беришлари мумкин — Ж. Абдуллахонов, Тўфон