{"headword": "qon", "key": "qon", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "QON 'tirik vujud aʼzo va hujayralarini oziqlantiruvchi, modda almashuvini taʼminlovchi qizil rangli suyuqlik'. [Yaradan] quyuq q o n hali ham sil— jib turar edi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qan tarzida ta — laffuz qilingan (Devon, III, 172); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: qan > qân", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Organizmning yurak va qon tomirlardan iborat yopiq sistema ichida toʻxtovsiz harakatlanib turuvchi suyuq toʻqimasi (aʼzo va hujayralarni oziqlantiradigan, modda almashinishini taʼminlaydigan qizil suyukdik)", "examples": [{"text": "Arteriya qoni. Vena qoni. Qon aylanishi. Qon bosimi. Qon ketishi (oqishi). Qon tomirlari", "source": ""}, {"text": "Yara koʻkrakda, yurakka yaqin: undan quyuq qon hazi ham siljib turar edi", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Tugʻishganlik, qarindosh-av-lodlik ramzi sifatida. \"Yoshlik\"", "examples": [{"text": "Ota-bobosi sanʼatkor oʻtganda, qonida bor", "source": ""}, {"text": "Ular \"Oʻzimning qonim, qoʻynidan toʻkilsa qoʻnjiga, begona boʻlmasin\" qabilida ish tu-tadshzar", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Narsalarning yashash, harakatlanish ramzi sifatida; \"joni\", \"yuragi\"; qon tomiri", "examples": [{"text": "Neft motorlarning qonidir, Neft mamlakatning shonidir", "source": "Yo. Mirzo"}, {"text": "Nutq insoniy madaniyatning qon tomiri, asosi va oʻzagidir", "source": "\"Saodat\""}]}, {"order": 4, "text": "Shaxsga xos hissiyot, his-tuygʻu", "examples": [{"text": "Qandaydir bir parivashning olovli jozibasi, husn-malohati uning erkaklik qoniga choʻgʻ tashlab yuborgan edi", "source": "K. Yashin, Hamza"}, {"text": "Jayronning shamoldek yengil irgʻishlab qochishi beixtiyor koʻzni oʻynatib, odamda ovchilik qonini koʻpirtiradi", "source": "M. Mansurov, Yombi"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/qon"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "247"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hamma organ va hujayralarni oziqlantiradigan, modda almashinishini taʼminlaydigan qizil suyuqlik.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚОН", "raw_meaning": "KAN Ҳамма орган ва ҳужайраларни озиқлантирадиган, модда алмашинишини таъминлайдиган қизил суюқлик."}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "272"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "koʻks", "examples": [{"text": "Yana aldï oylïn qonïŋa quča, öpüb yïyladï", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QON", "raw_meaning": "ko‘ks, bag‘ir – томиться, грустить – grieve, be sad. Yana aldï oylïn qonïŋa quča, öpüb yïyladï – O‘g‘lini bag‘riga bosdi, o‘pib yig‘ladi – Снова прижав сына к своей груди и целуя его, он заплакал – Again, pressing his son to his chest and kissing him, he cried (QBK, 72₁₄)."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "554"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "кровь", "examples": [{"text": "joni bor, qoni yoʻq, yer ostida soni yoʻq", "source": ""}, {"text": "yaradan qon oqyapti", "source": ""}, {"text": "qon bosimi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qon", "raw_meaning": "кровь; joni bor, ~i yo‘q, yer ostida soni yo‘q загадка живые, а крови у них нет, под землёй им счёта нет (Муравьи); yaradan ~ oqyapti из раны идёт кровь; ~ bosimi давление крови; ◊ ~ yutmoq быть в сильном горе; rangida ~ qolmadi он побледнел; yuragi ~ bo‘ldi чаша терпения его переполнилась; ~ yig‘lamoq горько плакать; ~i tutadi рел. бог накажет тебя за то, что ты убил человека; ~i qaynab ketdi он разбушевался; у него лопнуло терпение; ~ida bor есть (у него) в крови; bag‘ri ~ он сильно страдает; он в тяжком горе."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "600"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "rangida qon qolmadi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qon", "raw_meaning": "n blood; ~ yutmoq be grief stricken; rangida ~ qolmadi he became pale"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "120"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QON", "raw_meaning": "qan."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "137"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Blut n", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qon", "raw_meaning": "Blut n; tib. kam ~lik Blutarmut f, Anämie f"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "337"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "қон", "raw_meaning": "blood; кераксиз (бефойда) қон тўкиш needless bloodshed; қон айланиши circulation of the blood; қон тўкиш bloodshed (bloodletting, blood bath); қон тўкиш билан якунланмоқ (тугамоқ) terminate in a bloodshed; қон тўкишни тўхтатмоқ cease a bloodshed; қон қуйилиши haemorrhage."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "337"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "қон blood; қўлини қонга беламоқ (ботирмоқ, бўямоқ)", "raw_meaning": "steep one's hands in blood."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь юридических терминов", "title": "ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Курганов, А. М.; Джузбаева, Д. С. (2020). ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-yuridik-atamalar-lugati/", "page": "177"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "кровь", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "қон", "raw_meaning": "кровь blood"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь духовности", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "203"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Қон", "raw_meaning": "кровь // кровяной blood // bloody sang // du sang, sanguin دَمٌ (دِمَاءٌ)"}}]}