{"headword": "qilmoq", "key": "qilmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bajo keltirmoq, bajarmoq, ijro etmoq, amalga oshirmoq.", "examples": [{"text": "Ish qilmoq. Qilamiz desak ish koʻp. Aytganingizning hammasini qildim. Bilganingni qil. Qush uyasida koʻrganini qiladi.", "source": "Maqol"}, {"text": "Qiz tomon, garchand toʻyni bir yil keyin qilish sharti bilan boʻlsa ham, rozilik beribdi.", "source": "O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa"}]}, {"order": 2, "text": "Baʼzi otlar bilan birikib, shu ot anglatgan narsani tayyorlash, hozirlash, pishirish maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Xamir qilmoq. Guvala qilmoq. Eshik qilmoq. Pichoq qilmoq. Rom qiladigan usta. Oʻtin qilmoq. Non qilmoq. Shoʻrva qilmoq.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Biror-bir ishga, lavozimga qoʻymoq, belgilamoq, tayinlamoq, lozim koʻrmoq, tanlab olmoq.", "examples": [{"text": "Vakil qilmoq. Direktor qilmoq. Boʻlim boshligʻi qilmoq.", "source": ""}, {"text": "Qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Biz Homidboyni oʻzimizga kuyov oʻgʻil qilishdan hech bir monelik koʻrmaymiz.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 4, "text": "Soʻz yasash uchun xizmat qiladi — ot, sifat va boshqalar turkumga oid soʻzlardan turli maʼnoli feʼllar yasaydi.", "examples": [{"text": "Tomosha qilmoq. Taklif qilmoq. Rashk qilmoq. Eʼlon qilmoq. Orzu qilmoq. Zoʻrlik qilmoq. Dushmanlik qilmoq. Obod qilmoq. Shod qilmoq. Bezovta qilmoq. Sarishta qilmoq. Oh-voh qilmoq. Lip-lip qilmoq. Taqir-tuqur qilmoq.", "source": ""}, {"text": "Oʻgʻrilik qilgani uchun qoʻl kesiladir va yo dorga osiladir.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Yana bir marta opalik qilsangiz, deb maslahatga kelgan edim.", "source": "B. Rahmonov, Yurak sirlari"}, {"text": "Boʻtaboyga, kolxoz mustahkam boʻladi, degan gapning oʻzi kifoya qildi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor, chiroqlari"}, {"text": "Yoʻgʻon kishi, xuddi gʻozga oʻxshab, gʻat-gʻat-gʻat qilib kuldi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 5, "text": "Bogʻlama vazifasida qoʻllanadi.", "examples": [{"text": "Oʻqituvchilik qilmoq. Oʻgʻlini muhandis qilmoq.", "source": ""}, {"text": "Sidiqjon hali buzilmagan toʻqayning narigi tomonida aravakashlik qilar edi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Mansur ham oʻrtoqlari bilan shu maydonda futbol oʻynar qora kepkasini qoshigacha bostirib, darvozabonlik qilar edi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qil"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bajo keltirmoq, bajarmoq, ijro etmoq, amalga oshirmoq.", "examples": [{"text": "Ish qilmoq. Qilamiz desak ish koʻp. Aytganingizning hammasini qildim. Bilganingni qil. Qush uyasida koʻrganini qiladi.", "source": "Maqol"}, {"text": "Qiz tomon, garchand toʻyni bir yil keyin qilish sharti bilan boʻlsa ham, rozilik beribdi.", "source": "O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa"}]}, {"order": 2, "text": "Baʼzi otlar bilan birikib, shu ot anglatgan narsani tayyorlash, hozirlash, pishirish maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Xamir qilmoq. Guvala qilmoq. Eshik qilmoq. Pichoq qilmoq. Rom qiladigan usta. Oʻtin qilmoq. Non qilmoq. Shoʻrva qilmoq.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Biror-bir ishga, lavozimga qoʻymoq, belgilamoq, tayinlamoq, lozim koʻrmoq, tanlab olmoq.", "examples": [{"text": "Vakil qilmoq. Direktor qilmoq. Boʻlim boshligʻi qilmoq.", "source": ""}, {"text": "Qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Biz Homidboyni oʻzimizga kuyov oʻgʻil qilishdan hech bir monelik koʻrmaymiz.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 4, "text": "Soʻz yasash uchun xizmat qiladi — ot, sifat va boshqalar turkumga oid soʻzlardan turli maʼnoli feʼllar yasaydi.", "examples": [{"text": "Tomosha qilmoq. Taklif qilmoq. Rashk qilmoq. Eʼlon qilmoq. Orzu qilmoq. Zoʻrlik qilmoq. Dushmanlik qilmoq. Obod qilmoq. Shod qilmoq. Bezovta qilmoq. Sarishta qilmoq. Oh-voh qilmoq. Lip-lip qilmoq. Taqir-tuqur qilmoq.", "source": ""}, {"text": "Oʻgʻrilik qilgani uchun qoʻl kesiladir va yo dorga osiladir.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Yana bir marta opalik qilsangiz, deb maslahatga kelgan edim.", "source": "B. Rahmonov, Yurak sirlari"}, {"text": "Boʻtaboyga, kolxoz mustahkam boʻladi, degan gapning oʻzi kifoya qildi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor, chiroqlari"}, {"text": "Yoʻgʻon kishi, xuddi gʻozga oʻxshab, gʻat-gʻat-gʻat qilib kuldi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 5, "text": "Bogʻlama vazifasida qoʻllanadi.", "examples": [{"text": "Oʻqituvchilik qilmoq. Oʻgʻlini muhandis qilmoq.", "source": ""}, {"text": "Sidiqjon hali buzilmagan toʻqayning narigi tomonida aravakashlik qilar edi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Mansur ham oʻrtoqlari bilan shu maydonda futbol oʻynar qora kepkasini qoshigacha bostirib, darvozabonlik qilar edi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qil"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "120"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Isrof qilmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Oʻldirmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "(-қилмоқ)", "raw_meaning": "1.İSRAF ETMEK 2.MAHVETMEK 1.Исроф қилмоқ. 2.Ўлдирмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "243"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bajo keltirmoq, bajarmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚИЛМОҚ", "raw_meaning": "KILMAK, YAPMAK, ETMEK Бажо келтирмоқ, бажармоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "491"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qilmoq", "raw_meaning": "лукавить, хитрить."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "598"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "do", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qilmoq", "raw_meaning": "v do, make; doklad ~ make a report; ertalab (jismoniy) mashq ~ do one's morning exercise; xato ~ make a mistake; ovqat ~ cook; sarf ~ spend; telefon ~ phone, ring up"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "116"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "etiw", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QILMOQ", "raw_meaning": "etiw, qılıw, orınlaw, ámelge asırıw, tayarlaw."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "134"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qilmoq", "raw_meaning": "machen vt, tun vt; ovqat ~ zubereiten vt; jinoyat ~ verbrechen vt; pul sarf ~ Geld ausgeben; tushlik ~ zu Mittag essen; telefon ~ anrufen vt; ta’sir ~ aufwirken vt"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь-справочник словесного управления", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Терминологический", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "250"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "U Ivanovni (kimni?) kotib qilishga (nima qilishga?) vaʼda berdi.", "source": ""}, {"text": "Он обещал сделать Иванова (кого?) секретарем (кем?).", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "841. қилмоқ", "raw_meaning": "Бли ТК ЖК: У Ивановни (кимни?) котиб қилишга (нима қилишга?) ваъда берди. сделать ВП ТП: Он обещал сделать Иванова (кого?) секретарем (кем?)."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "335"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "xulosa qilmoq", "source": ""}, {"text": "eʼlon qilmoq", "source": ""}, {"text": "hisobot qilmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "бажармоқ"}, {"kind": "синоним", "target": "адо этмоқ"}], "extra": {"raw_word": "қилмоқ", "raw_meaning": "(син. бажармоқ, адо этмоқ) do, make; хулоса қилмоқ draw a conclusion (infer, deduce); эълон қилмоқ make an announcement (advertise for something); ҳисобот қилмоқ make a report;"}}]}