{"headword": "qaytmoq", "key": "qaytmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kelgan yoki kelayotgan tomoniga yoʻnalmoq, yurmoq; aylanib dastlabki yeriga kelmoq.", "examples": [{"text": "Orqasiga qaytmoq. Sayohatdan qaytib kelmoq. Iziga qaytib ketmoq. Avtobus shu yerdan qaytadi.", "source": ""}, {"text": "U [Sidiqjon] uyga xiyla taʼbi ochilib qaytdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 2, "text": "Yana oldin boʻlgan ishga, aytilgan gap, fikr va shu kabilarga kelmoq.", "examples": [{"text": "Lirik chekinishdan keyin asosiy mavzuga qaytmoq.", "source": ""}, {"text": "ajoyib zamondoshimizning dostoni uzun. Vaqti bilan unga yana qaytarmiz.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}]}, {"order": 3, "text": "Avvalgi holati, darajasi va shu kabilarga kelmoq, uni egallamoq.", "examples": [{"text": "Mana, yiqildim, deb it azobini koʻrgan mingboshi mana endigina asliga qaytib, erkin nafas oldi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha."}]}, {"order": 4, "text": "Toʻsiqqa urilib, yoʻnalishini oʻzgartirmoq.", "examples": [{"text": "Oq sirtdan nur yaxshi qaytadi.", "source": ""}]}, {"order": 5, "text": "Voz kechmoq, tark etmoq, chekinmoq.", "examples": [{"text": "Fikridan qaytmoq. Soʻzidan qaytmoq. Aytar soʻzni ayt, aytmas soʻzdan qayt!", "source": "Maqol"}, {"text": "Uni, xudodan qaytgan, deb tayoq bilan savaladilar.", "source": "M. Oʻrinxoʻjayev, Unutilmas kunlar"}]}, {"order": 6, "text": "(asosan boʻlishsiz shaklda) Oʻzini tiymoq; tiyinmoq.", "examples": [{"text": "U hech narsadan qaytmaydi. Sen uchun oʻlimdan ham qaytmayman.", "source": ""}, {"text": "Homid bu tuhmatdan ham qaytmas va oʻz tuhmatini mahkama oldida mantiqiy ravishda isbot ham qila olur edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "ulardan pul undirib olish, benzinni talon-toroj qilishdan ham qaytmaydi.", "source": "Gazetadan."}]}, {"order": 7, "text": "Darajasi, kuchi pasayish, soʻnish tomonga yoʻnalmoq.", "examples": [{"text": "Bemorning isitmasi qaytdi. Sovuq qaytdi. Bozor qaytdi. Undan ixlosim qaytdi.", "source": ""}, {"text": "Kech kirib, quyoshning tapti qaytganda, vagon-remont zavodining yoshlari sahna yasadilar.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}, {"text": "Nizomiddinovning titrogʻi qaytgandek boʻldi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}]}, {"order": 8, "text": "Qabul qilinmay, oʻtmay yoki ortib qolib qaytarilmoq, qaytarib berilmoq yoki qaytarib yuborilmoq.", "examples": [{"text": "Mol bozordan qaytdi. Pul ortib, yuz soʻmi qaytib keldi. Un soʻmdan uch soʻm qaytdi.", "source": ""}, {"text": "Boʻlmasa, bu yoqqa ola qoling, qaytgan mol oʻzimizga tan!", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 9, "text": "Evazi tegmoq, evazi egasiga kelmoq.", "examples": [{"text": "Bolang tufayli har qancha ogʻirchilik boʻlsa, ustingga ol. Bu qarz bolangdan qaytadi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Bu yaxshiliklaringiz bizdan boʻlmasa, xudodan qaytsin.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Toʻmtoq, oʻtmas boʻlib qolmoq (narsalarning uchi yoki tigʻi haqida).", "examples": [{"text": "Pichoqning yuzi qaytibdi.", "source": ""}]}, {"order": 11, "text": "Burilmoq, qayrilmoq.", "examples": [{"text": "Ana shu yoʻl bilan toʻgʻri borib, chapga qaytasiz.", "source": "Guldasta"}]}, {"order": 12, "text": "Keksalik holatida boʻlmoq, shu holatda (yoshda) oʻzini bardam tutmoq.", "examples": [{"text": "Baʼzi odamlar keksayganda yaxshi qaytadi.", "source": ""}, {"text": "Keksayganda Akbar akadek qaytish boshqalarga ham nasib boʻlsa edi.", "source": "Y. Shamsharov, oʻurumsaroyliklar"}]}, {"order": 13, "text": "Oʻlmoq, vafot qilmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qayt"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kelgan yoki kelayotgan tomoniga yoʻnalmoq, yurmoq; aylanib dastlabki yeriga kelmoq.", "examples": [{"text": "Orqasiga qaytmoq. Sayohatdan qaytib kelmoq. Iziga qaytib ketmoq. Avtobus shu yerdan qaytadi.", "source": ""}, {"text": "U [Sidiqjon] uyga xiyla taʼbi ochilib qaytdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 2, "text": "Yana oldin boʻlgan ishga, aytilgan gap, fikr va shu kabilarga kelmoq.", "examples": [{"text": "Lirik chekinishdan keyin asosiy mavzuga qaytmoq.", "source": ""}, {"text": "ajoyib zamondoshimizning dostoni uzun. Vaqti bilan unga yana qaytarmiz.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}]}, {"order": 3, "text": "Avvalgi holati, darajasi va shu kabilarga kelmoq, uni egallamoq.", "examples": [{"text": "Mana, yiqildim, deb it azobini koʻrgan mingboshi mana endigina asliga qaytib, erkin nafas oldi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha."}]}, {"order": 4, "text": "Toʻsiqqa urilib, yoʻnalishini oʻzgartirmoq.", "examples": [{"text": "Oq sirtdan nur yaxshi qaytadi.", "source": ""}]}, {"order": 5, "text": "Voz kechmoq, tark etmoq, chekinmoq.", "examples": [{"text": "Fikridan qaytmoq. Soʻzidan qaytmoq. Aytar soʻzni ayt, aytmas soʻzdan qayt!", "source": "Maqol"}, {"text": "Uni, xudodan qaytgan, deb tayoq bilan savaladilar.", "source": "M. Oʻrinxoʻjayev, Unutilmas kunlar"}]}, {"order": 6, "text": "(asosan boʻlishsiz shaklda) Oʻzini tiymoq; tiyinmoq.", "examples": [{"text": "U hech narsadan qaytmaydi. Sen uchun oʻlimdan ham qaytmayman.", "source": ""}, {"text": "Homid bu tuhmatdan ham qaytmas va oʻz tuhmatini mahkama oldida mantiqiy ravishda isbot ham qila olur edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "ulardan pul undirib olish, benzinni talon-toroj qilishdan ham qaytmaydi.", "source": "Gazetadan."}]}, {"order": 7, "text": "Darajasi, kuchi pasayish, soʻnish tomonga yoʻnalmoq.", "examples": [{"text": "Bemorning isitmasi qaytdi. Sovuq qaytdi. Bozor qaytdi. Undan ixlosim qaytdi.", "source": ""}, {"text": "Kech kirib, quyoshning tapti qaytganda, vagon-remont zavodining yoshlari sahna yasadilar.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}, {"text": "Nizomiddinovning titrogʻi qaytgandek boʻldi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}]}, {"order": 8, "text": "Qabul qilinmay, oʻtmay yoki ortib qolib qaytarilmoq, qaytarib berilmoq yoki qaytarib yuborilmoq.", "examples": [{"text": "Mol bozordan qaytdi. Pul ortib, yuz soʻmi qaytib keldi. Un soʻmdan uch soʻm qaytdi.", "source": ""}, {"text": "Boʻlmasa, bu yoqqa ola qoling, qaytgan mol oʻzimizga tan!", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 9, "text": "Evazi tegmoq, evazi egasiga kelmoq.", "examples": [{"text": "Bolang tufayli har qancha ogʻirchilik boʻlsa, ustingga ol. Bu qarz bolangdan qaytadi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Bu yaxshiliklaringiz bizdan boʻlmasa, xudodan qaytsin.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "Toʻmtoq, oʻtmas boʻlib qolmoq (narsalarning uchi yoki tigʻi haqida).", "examples": [{"text": "Pichoqning yuzi qaytibdi.", "source": ""}]}, {"order": 11, "text": "Burilmoq, qayrilmoq.", "examples": [{"text": "Ana shu yoʻl bilan toʻgʻri borib, chapga qaytasiz.", "source": "Guldasta"}]}, {"order": 12, "text": "Keksalik holatida boʻlmoq, shu holatda (yoshda) oʻzini bardam tutmoq.", "examples": [{"text": "Baʼzi odamlar keksayganda yaxshi qaytadi.", "source": ""}, {"text": "Keksayganda Akbar akadek qaytish boshqalarga ham nasib boʻlsa edi.", "source": "Y. Shamsharov, oʻurumsaroyliklar"}]}, {"order": 13, "text": "Oʻlmoq, vafot qilmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qayt"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "236"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kelgan yoki kelayotgan tomonga yoʻnalmoq, aylanib dastlabki yeriga kelmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Voz kechmoq, tark etmoq, chekinmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚАЙТМОҚ", "raw_meaning": "DÖNMEK (GERİYE) 1.Келган ёки келаётган томонга йўналмоқ, айланиб дастлабки ерига келмоқ. 2.Воз кечмоқ, тарк этмоқ, чекинмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "548"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "qaytib kiradigan eshigingni qattiq yopma", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "vaʼdasidan qaytmoq", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "kasalning issigʻi qaytdi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qaytmoq", "raw_meaning": "1. возвращаться; qaytib kelmoq вернуться, возвратиться; qaytib kiradigan eshigingni qattiq yopma посл. не захлопывай крепко дверь, через которую предстоит вернуться; 2. отступать; отказаться; va’dasidan ~ отказаться от обещания; 3. спадать, убывать; kasalning issig‘i qaytdi у больного жар спал; ◊ yoshi qaytmoq состариться; sovuq qaytdi мороз смягчился; kun qaytdi день клонился к вечеру."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "598"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "return", "examples": []}, {"order": 2, "text": "refuse", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qaytmoq", "raw_meaning": "v 1) return, come back; 2) refuse, deny (oʻz soʻzidan)"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "115"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAYTMOQ", "raw_meaning": "qaytıw."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qaytmoq", "raw_meaning": "zurückkehren vi, zurückkommen vi"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "328"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "be back", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "қайтмоқ", "raw_meaning": "be back, return; савдо шартномасидан қайтмоқ (савдо шартномасини рад қилмоқ) withdraw from a bargain."}}]}