{"headword": "qayishmoq", "key": "qayishmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Mayishmoq.", "examples": [{"text": "Otning ingichka beli sal qayishib, uning ustidagi chavandoz asta chayqaldi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Mingboshining buyrugʻi, erining gʻazabli hayqirigʻi bilan qaddi bukilib, oyoqlari qayisha boshlagan Joʻraxon bir necha zum oʻzini yoʻqotib turdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 2, "text": "Tob tashlamoq, bukilmoq.", "examples": [{"text": "Taxta qayishib qolibdi.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Biror ishga boʻy bermoq, egilmoq.", "examples": [{"text": "Bas endi, yota berma. Sal mehnatga ham qayish.", "source": "Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda"}, {"text": "asta-sekin uy yumushlariga qayishyapti bechora.", "source": "H. Nazir, Koʻkterak shabadasi"}]}, {"order": 4, "text": "Jon kuydirmoq; boʻlishmoq.", "examples": [{"text": "Mansurqori aka kambagʻal oiladan boʻlgani uchun, albatta, oʻz kambagʻalga qayishardi.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Bir xil qizlar bor, qiyin ahvolga tushgan yigitga koʻproq qayishadi.", "source": "P. Qodirov, Qadrim"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qayish"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Mayishmoq.", "examples": [{"text": "Otning ingichka beli sal qayishib, uning ustidagi chavandoz asta chayqaldi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Mingboshining buyrugʻi, erining gʻazabli hayqirigʻi bilan qaddi bukilib, oyoqlari qayisha boshlagan Joʻraxon bir necha zum oʻzini yoʻqotib turdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 2, "text": "Tob tashlamoq, bukilmoq.", "examples": [{"text": "Taxta qayishib qolibdi.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Biror ishga boʻy bermoq, egilmoq.", "examples": [{"text": "Bas endi, yota berma. Sal mehnatga ham qayish.", "source": "Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda"}, {"text": "asta-sekin uy yumushlariga qayishyapti bechora.", "source": "H. Nazir, Koʻkterak shabadasi"}]}, {"order": 4, "text": "Jon kuydirmoq; boʻlishmoq.", "examples": [{"text": "Mansurqori aka kambagʻal oiladan boʻlgani uchun, albatta, oʻz kambagʻalga qayishardi.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Bir xil qizlar bor, qiyin ahvolga tushgan yigitga koʻproq qayishadi.", "source": "P. Qodirov, Qadrim"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/qayish"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "QAYISH ' uzun charm tasma', 'kamar'. \"Qani, ketdik\", — dedi—da, yelkasidagi miltihning h a y i sh in i toʻgʻrilab oldi (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda ' hayvon terisidan qirqib tayyorlanadigan kamar' maʼnosini anglatgan bu ot asli qażïsh tarzida talaf — fuz qilingan (Devon, I, 350); keyinroq ż undoshi y un — doshiga, qozirgi oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga al — mashgan, ï unlisining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: qażïsh > qayïsh > qäyish. Bu ot asli qadimgi turkiy tildagi qay— fyuʼlining (ДС, 406) 'bukil—' maʼnosidan -(ï)sh qoʻshimchasi bilan yasalgan boʻlsa kerak", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Pardozlanmagan, yaxshi ishlov berilmagan xom charm; past navli charm", "examples": [{"text": "[Sipohlar] Oq qayishdan kamar, soʻliga qilich osilib, oʻng tomoniga toʻpponcha qistirilgan, har qatorda toʻrttadan otliq kelmoqda edilar", "source": "Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Davidboy uzun qayish qamchisini havoga koʻtarib, jilovni boʻshatdi, otlar oldinga intilib, taraq-turuq bilan yoʻrtib ketdi", "source": "Sherali Toshmatov, Erk qushi, 1961"}]}, {"order": 2, "text": "Turli maqsadlar uchun ishlatiladigan uzun charm tasma (kamar, tirkish, bogʻich va sh.k.)", "examples": [{"text": "Oʻktam etigini askarcha qunt bilan tozalab, qayishni boʻshatib, koʻrpachaga oʻtirdi", "source": "Oybek, Oltin vodiydan shabadalar"}, {"text": "-Ular bir-birlarini qoʻllashadi: yasovulboshini qozikalon, qozikalonni xon, - dedi [Avaz] ustarasini qayishga qayrab turib", "source": "Jumaniyoz Sharipov, Xorazm"}, {"text": "Badia otining oldiga kelib, uni erkaladi, egar, jabduq urib, qayishlarini mahkamlab bogʻladi", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/qayish"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "QAYISH ' uzun charm tasma', 'kamar'. \"Qani, ketdik\", — dedi—da, yelkasidagi miltihning h a y i sh in i toʻgʻrilab oldi (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda ' hayvon terisidan qirqib tayyorlanadigan kamar' maʼnosini anglatgan bu ot asli qażïsh tarzida talaf — fuz qilingan (Devon, I, 350); keyinroq ż undoshi y un — doshiga, qozirgi oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga al — mashgan, ï unlisining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: qażïsh > qayïsh > qäyish. Bu ot asli qadimgi turkiy tildagi qay— fyuʼlining (ДС, 406) 'bukil—' maʼnosidan -(ï)sh qoʻshimchasi bilan yasalgan boʻlsa kerak", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Xamir ovqatning bir turi: suvda pishirilgan xamirni suzma yoki qatiq bilan aralashtirib yeyiladi", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/qayish"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "235"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Turli maqsadlar uchun ishlatiladigan uzun charm tasma (kamar, tirkish, bogʻich va sh.k.).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚАЙИШ", "raw_meaning": "KAYIŞ Турли мақсадлар учун ишлатиладиган узун чарм тасма (камар, тиркиш, боғич ва ш.к.)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "235"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Egilmoq, bukilmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Biror ishga boʻyin bermoq, egilmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚАЙИШМОҚ", "raw_meaning": "1.EĞİLMEK 2.MEYİLLENMEK 1.Эгилмоқ, букилмоқ. 2.Бирор ишга бўйин бермоқ, эгилмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "547"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ремень", "examples": [{"text": "yer tagida qizil qayish", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qayish", "raw_meaning": "ремень; yer tagida qizil ~ загадка под землёй красный ремешок (Корни шелковицы)."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "597"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qayish", "raw_meaning": "n strap, leatherband belt"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "114"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAYISH", "raw_meaning": "1. teri, islew berilmegen teri; tómen sortlı teri; 2. qayıs, tesma; 3. awqat túri."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "114"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAYISHMOQ", "raw_meaning": "qayısıw, mayısıw, iymeyiw."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qayish", "raw_meaning": "Tragriemen m, Schleppseil n"}}]}