{"headword": "qat", "key": "qat", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qavat-qavat yoki qatlam-qatlam narsalarning xar bir qavati, qatlami.", "examples": [{"text": "Toʻrt qat buklangan koʻrpacha.", "source": ""}, {"text": "Azmiddin bir varaq qogʻozdagi bir necha qat buklangan xatni olib, chiroq shuʼlasiga tutib, koʻzdan kechirdi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Imonimni asrayman desang, bu yerlardan bosh olib ketish kerak. Boʻlmasa, yetti qat yer tagida yonib turgan doʻzaxda qovurilasan.", "source": "S. Anorboyev, Oqsoy"}]}, {"order": 2, "text": "Taxlangan, buklangan narsalarning orasi.", "examples": [{"text": "Koʻrpaning qati.", "source": ""}, {"text": "Hojimat bel-bogʻining qatidan qogʻoz chiqazib tashladi.", "source": "S. Ahmad, Qadrdon dalalar"}, {"text": "Mehri opa birinchi konvertni ochdi Ikkinchisini ochdi-yu, xatning qatidagi rasmga koʻzi tushishi bilan toʻxtab, unga tikilib qoldi.", "source": "R. Fayziy, Ona."}]}, {"order": 3, "text": "Maʼlum qalinlikdagi yoyiq narsalar qatlami, qavat.", "examples": [{"text": "Bir bechoraning chekkan xoʻrligini oʻylab, har kuni bir qat etdan tushaman.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Mana, men geolog, necha yildirki, Tinmay oʻrgana-man tuproq qatini.", "source": "Zulfiya."}]}, {"order": 4, "text": "Sahifa, varaq.", "examples": [{"text": "Varaqlanar yetimlikning daftarin qati.", "source": "Gʻ, Gʻulom"}]}, {"order": 5, "text": "Qator 1.", "examples": []}, {"order": 6, "text": "Marta, karra, qatla.", "examples": [{"text": "Biroq uning tashvishi ikki qat oshdi", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Ayniqsa, keyingi paytlarda ish chalkashib, oʻn qat ogʻirlashib ketdi.", "source": "Oybek, Oltin vodiydan shabadalar."}, {"text": "Nega, koʻnglim, boʻlding betoqat? Tinchman, dedim senga necha qat.", "source": "Mirtemir."}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/qat"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qayer?, qaysi yer?, qaysi joy?", "examples": [{"text": "[Sherbek:] Uzoqligi qatga borardi? Koʻpi bilan toʻrt-besh kunlik yoʻl.", "source": "S. Anorboyev, Oqsoy."}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/qat"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ustiga qamish qalam uchini qoʻyib turib, pichoq bilan kesish uchun suyakdan yasalgan taxtacha.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/qat"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "546"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "qat-qat quloq, dum-dumaloq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qat", "raw_meaning": "слой, ряд; складка; ~-~ quloq, dum-dumaloq загадка уши да уши - слоями, круглые сами (Капуста)."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "597"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qat", "raw_meaning": "n layer, level, story, floor qatag'on n ban, prohibition; banned, forbidden; repression"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "112"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qat", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAT", "raw_meaning": "qat, qabat; márte, ret; qayer, qaysı jer."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "132"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qat", "raw_meaning": "Falte f; gazlama ~i Stoffalte f"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "260"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Ačunluy belinkä batï qut qurï, qozï birlä qatlïb yorïtï böri", "source": "QBH, 26₅"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAT I", "raw_meaning": "birga, aralash – рядом – together. Ačunluy belinkä batï qut qurï, qozï birlä qatlïb yorïtï böri – Xalq baxtli bo‘ldi, qo‘zi bilan bo‘ri aralashib yurdi– Жители мира сего повязали себя поясом счастья, волки стали бродить вместе с ягнятами – The inhabitants of this world tied themselves with a girdle of happiness, the wolves began to roam together with the lambs (QBH, 26₅)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "260"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Yeti qat falakni yatur yamča tut", "source": "QBN, 315₇; QBN, 4277; 158b6"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAT II", "raw_meaning": "qavat – слой, этаж – layer, flake. Yeti qat falakni yatur yamča tut–Yetti qavat falakning sirlarini (yerda) yotgan xas kabi (yengil) bilib ol – Семиярусные небеса держи, как соринку – Seven-mile heaven keep like a speck of dust (QBN, 315₇; QBN, 4277; 158b6)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "260"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAT= I", "raw_meaning": "qotmoq – твердеть – harden. Qayu aydï ötrüm ičürgü keräk, özi qatmïš emdi bošutyu keräk – Bir qanchasi aytdi: surgi dori berish kerak, ichi qotgan bo‘lsa bo‘shatish kerak – Некоторые говорили, что [ему] нужно дать выпить слабительное, у него нутро затвердело, теперь нужно прослабить–Some said that [he] should give a laxative drink, his mouth hardened, now we need to weaken (QBK, 44₂)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "260"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Aminig xïyanat bilä qatmayïl, yaraylïy yaraysïz bilä tutmayïl", "source": "QBN, 397₁"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QAT= II", "raw_meaning": "qorishtirmoq, aralashmoq – смешивать – mix. Aminig xïyanat bilä qatmayïl, yaraylïy yaraysïz bilä tutmayïl – Diyonatni xiyonat bilan qo‘shmagin, yarog‘likni yarog‘siz bilan birga tutmagin – Верность с вероломством не соединяй, подходящее и негодное не держи [вместе] –Fidelity with perfidy do not connect, fit and unfit do not hold [together] (QBN, 397₁)."}}]}