{"headword": "qalam", "key": "qalam", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻrtasiga ingichka, uzun grafit joylangan choʻp shaklidagi, xat yozish, rasm solish, chizma chizish uchun ishlatiladigan yozuv, chizuv asbobi.", "examples": [{"text": "Qora qalam. Rangli qalamlar.", "source": ""}, {"text": "Chernetsov koʻk va qizil qalamlar bilan bezab tashlangan xaritaga qaradi.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 2, "text": "Perosi oʻzidan chiqarilgan ruchka.", "examples": [{"text": "Savagich qalam.", "source": ""}, {"text": "Keyin bir parcha qogʻoz olib, qamish qalamni qitirlatib yoza boshladi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Bu ikkisi qogʻozga mixlangandek gap-soʻzsiz qalamni qirr-qirr qogʻoz ustida yuritib turar edi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}, {"order": 3, "text": "Umuman, yozish, ijod qilish quroli.", "examples": [{"text": "U qoʻlimga tutqazib qalam, Koʻzlarimdan oldi uyquni.", "source": "E. Vohidov."}, {"text": "Usmon Nosir oʻtgan yoʻllarida chaman ungan, qalami Pushkin, Lermontovlarni oʻzbek tilida gapirtirgan.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 4, "text": "Yozma asar ijod etish; yozma ijod, ijod.", "examples": [{"text": "Yaxshi yigit, sizning qalam kuchingiz juda ham zoʻr ekan-ku.", "source": "Z. Fatxullin, Soʻnmas yulduz"}, {"text": "Uning qalamiga mansub sheʼriy asarlar taʼsirchanligi bilan kishini oʻziga maftun etadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 5, "text": "Qoshni qora qilish uchun surtiladigan qora modda va uni qoshga surtish uchun ishlatiladigan choʻpsimon asbob.", "examples": [{"text": "Seni haramda yaxshilab yasantiraman, qoshlaringga qalam, koʻzlaringga surma tortaman.", "source": "Mirmuhsin, Choʻri"}]}, {"order": 6, "text": "Tosh, taxta kabi qattiq jismlarni oʻyish, kesish va gul solish uchun ishlatiladigan metall asbob.", "examples": [{"text": "Haykaltarosh qalami.", "source": ""}]}, {"order": 7, "text": "Tilim, tilik.", "examples": [{"text": "Bir qalam goʻsht.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/qalam"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "236"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻrtasiga ingichka, uzun, grafik joylashgan choʻp shaklidagi yozuv asbobi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚАЛАМ", "raw_meaning": "KURŞUNKALEM Ўртасига ингичка, узун, график жойлашган чўп шаклидаги ёзув асбоби."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "252"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "[a.]", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qalam", "examples": [{"text": "Munï sözlädim söz bitigin ulam, tükättim sözümni qurïttïm qalam", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QALAM", "raw_meaning": "[a.] qalam – тростниковое перо, калям – pencil. Munï sözlädim söz bitigin ulam, tükättim sözümni qurïttïm qalam – Bu so‘zlarni men senga bayon qildim, so‘zimni tugatdim, qalamni (siyohini) quritdim – И это как обычно я изложил на письме, я кончил свою речь и обсушил перо – And this as usual I stated on the litter, I finished my speech and dried the pen (QBN, 290₁₁)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "541"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "карандаш", "examples": []}, {"order": 2, "text": "перо", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qalam", "raw_meaning": "1. карандаш; 2. перен. перо; ~ning uchi - qilichning kuchi посл. кончик пера - сила (остриё) меча; ◊ ~ tebratmoq книжн. писать; творить; ~ haqi гонорар."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "595"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "pencil", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qalam", "raw_meaning": "n pencil; qora ~ a black pencil"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "109"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QALAM", "raw_meaning": "qálem."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "131"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Stift f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qalam", "raw_meaning": "Stift f, Schreibstift f, Bleistift f"}}]}