қадамоқ
qadamoqқадамоқ
фл. 1. Тирамоқ, тақамоқ.
Тахтанинг бир учини деворга қадамоқ.
— Бу яшамай ўлгурнинг ўзи ёмон, — деди опа муштини ерга қадаб. — А. Қаҳҳор, Сароб. Бектемир.
Иккита танкни кўрди, бири қийшайган, иккинчиси эса тумшуғини ерга қадаган. — Ойбек, Қуёш қораймас
2. Санчмоқ, суқмоқ.
Ханжар қадамоқ.
Пичоқчанинг учини консерва банкасига қадаб, безакдор сопи устидан кафти билан ура бошлади. — Н. Аминов, Суварак
3. Тўғнамоқ, тақмоқ.
Тўғноғич қадамоқ. Тўғноғич билан қадаб қўймоқ.
Мен бирон қоғозни ўқимасдан қўл қўйсам, сен бирон кўйлакнинг ёқасини қийшиқ қадаб қўйсанг, ишга совуққонлик билан қараганимиз учун жавобгар бўламиз. — А. Қаҳҳор, Айб кимда?
Дасторпеч гавҳарларни Ботирнинг салласига қадаб қўйди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
4. Ўрнига тушириб бириктирмоқ; солмоқ, тақмоқ (тугма, пистон ва шу кабиларни).
Гимнастёркасининг ёқасига қўл юборди-ю, тугмасини қадашга улгуролмай, яна сўзида давом қилди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
5. Ўрнатмоқ, тикмоқ; босиб, суқиб, ўрнига жойлаштирмоқ.
Глухов пичоқ билан бирпасда беўхшовгина юлдуз ясади, бармоқдай қизил қалам билан уни бўяди-да, ёғочга бириктириб, қабрга қадади. — Ойбек, Қуёш қораймас
6. кўчма Экмоқ, тикмоқ.
[Бўтабой] Шудгорни кесиб, чигит қадаётганлар олдига борди. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Кўзларини (ёки кипригини) қадамоқ Тикилиб қарамоқ, боқмоқ, тикилмоқ. У [Комилжон] шофёрга бошқа савол бермай, икки кўзини машина ойнасига қадаб боради. — И. Раҳим, Ихлос
қаъда
от этн. Киши вафотидан кейин унинг кейинги маросимларидан бирини, масалан, йигирмаси ёки қирқини бирор яқин қариндошиникида ўтказиш одати, таомили.
Қаъда қилмоқ.
- Қаъда қаримас Қилиниши лозим, аммо шошилинч бўлмаган иш ҳақида. Халқимизда Олтин чиримас, қада қаримас мақоли бежиз дунёга келмаган. — Фан ва турмуш