{"headword": "Психолингвистическая теория перевода", "key": "psixolingvisticheskaya teoriya perevoda", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь терминов синхронного перевода", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "120"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Harbiy universitet olimlarining xizmatlari sharofati bilan tarjimashunoslikda kommunikativ yondashuv doirasida maxsus yoʻnalish – tarjimaning psixolingvistik nazariyasi shakllandi. Tarjimaning psixolingvistik nazariyasi oʻz mavzusi sifatida tarjimaning psixologik (psixolingvistik) tomonini tillararo aloqa sifatida oʻrganishni tanladi. Uning tadqiqot mavzusi (predmeti) tarjimaning psixologik (psixolingvistik) aspektini tillararo muloqot aspekti sifatida tadqiq etishdan iborat. Tarjima ilmida ushbu yoʻnalishning uslubiy va nazariy asoslarini A.F.Shiryayev ishlab chiqqan. Olimning fikricha tarjimaning maqsadi muayyan tilda yozilgan fikr (jumla)ni qayta yaratishdan iborat. Tarjimon uchun ijtimoiy buyurtma ishlab chiqarilgan mahsulotning asosiy parametrlarini belgilaydi. Tarjimon faoliyatining vositalari bitta tilni emas, balki ikkita tilni oʻz ichiga oladi. Tarjimada vositalarni tanlash, predmetning maqsadi va motivlari bilan emas, balki faoliyat obyekti – manba matn bilan bogʻliq. Tarjima faoliyatini amalga oshirish usullari uchga boʻlinadi. Birinchi guruh – tinglash va soʻzlash (gapirish), ikkinchi guruh tarjima vazifalarini hal etish jarayoni – ekvivalentlardan foydalanish, variantlar va kontekstual muqobillarni aniqlashni oʻz ichiga oladi. Uchinchi guruh esa soʻzlash va yozishdan iborat. Tarkibiy jihatdan tarjima faoliyati oʻzaro bogʻliq tarjima harakatlarining ketma-ketligidan iborat. Faoliyat jarayonining eng kichik birligi, bu mikro faoliyat turi boʻlib, umuman faoliyatning barcha asosiy xususiyatlarini oʻz ichiga oladi. Tarjima faoliyati kabi uning tarkibiga kiruvchi har bir tarjima harakati uch faza (bosqich)li tuzilishga ega: yoʻnalish (moʻljal) olish va harakat rejasini ishlab chiqish hamda ishlab chiqilgan rejani amalga oshirish bosqichi va natijani koʻzlangan maqsad bilan taqqoslash bosqichi. Tarjima faoliyati mahsuli tarjima tilidagi matn hisoblanadi. Tarjima", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Психолингвистическая теория перевода.", "raw_meaning": "– Таржиманинг психолингвистик назарияси. Ҳарбий университет олимларининг хизматлари шарофати билан таржимашуносликда коммуникатив ёндашув доирасида махсус йўналиш – таржиманинг психолингвистик назарияси шаклланди. Таржиманинг психолингвистик назарияси ўз мавзуси сифатида таржиманинг психологик (психолингвистик) томонини тиллараро алоқа сифатида ўрганишни танлади. Унинг тадқиқот мавзуси (предмети) таржиманинг психологик (психолингвистик) аспектини тиллараро мулоқот аспекти сифатида тадқиқ этишдан иборат. Таржима илмида ушбу йўналишнинг услубий ва назарий асосларини А.Ф.Ширяев ишлаб чиққан. Олимнинг фикрича таржиманинг мақсади муайян тилда ёзилган фикр (жумла)ни қайта яратишдан иборат. Таржимон учун ижтимоий буюртма ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг асосий параметрларини белгилайди. Таржимон фаолиятининг воситалари битта тилни эмас, балки иккита тилни ўз ичига олади. Таржимада воситаларни танлаш, предметнинг мақсади ва мотивлари билан эмас, балки фаолият объекти – манба матн билан боғлиқ. Таржима фаолиятини амалга ошириш усуллари учга бўлинади. Биринчи гуруҳ – тинглаш ва сўзлаш (гапириш), иккинчи гуруҳ таржима вазифаларини ҳал этиш жараёни – эквивалентлардан фойдаланиш, вариантлар ва контекстуал муқобилларни аниқлашни ўз ичига олади. Учинчи гуруҳ эса сўзлаш ва ёзишдан иборат. Таркибий жиҳатдан таржима фаолияти ўзаро боғлиқ таржима ҳаракатларининг кетма-кетлигидан иборат. Фаолият жараёнининг энг кичик бирлиги, бу микро фаолият тури бўлиб, умуман фаолиятнинг барча асосий хусусиятларини ўз ичига олади. Таржима фаолияти каби унинг таркибига кирувчи ҳар бир таржима ҳаракати уч фаза (босқич)ли тузилишга эга: йўналиш (мўлжал) олиш ва ҳаракат режасини ишлаб чиқиш ҳамда ишлаб чиқилган режани амалга ошириш босқичи ва натижани кўзланган мақсад билан таққослаш босқичи. Таржима фаолияти маҳсули таржима тилидаги матн ҳисобланади. Таржима"}}]}