{"headword": "Псевдоним", "key": "psevdonim", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "240"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. pseudonymos — сохта исм сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror ijodkorning oʻzi uchun tanlab olgan ikkinchi nomi. Badiiy adabiyotda juda ham koʻp xalqlarda keng tarqalgan taxallus qoʻllash anʼanasi oʻz xarakteriga koʻra turlicha boʻladi. Masalan: allonim — boshqa shaxsning nomi tarzida olingan taxallus; anagramma — ijodkor ismidagi harflar oʻrnini almashtirish orqali olingan taxallus (Xariton Makentin — Atiox Kantemir); ananim — oʻz ismi va familiyasini teskarisiga oʻqish tarzida olingan taxallus (Navi Volirk — Ivan Krilov), astronim — turli yulduzchalar shaklida qoʻyiladigan taxalluslar; kriptonim — ijodkorning ism va familiyasining bosh harflaridan yoki shu mazmunni ifodalovchi istalgan harflardan iborat taxallus va h.k. Ayrim shaxslar faqat taxallus bilan yuritiladi. Masalan, V. I. Lenin — V. Ulyanov, Alisher Navoiy — Alisher Gʻiyosiddin oʻgʻli, Stendal — Anri Beyl, M. Gorkiy — A. M. Peshkov, N. Shedrin — M. Ye. Saltikov, Anatol Frans — Jan Anatol Tibo va h.k. Sharq sanʼati va adabiyoti namoyandalari, katta olimlari oʻzlariga turli narsalarga ishora tarzida taxallus olishgan. Masalan, turli sifatlarga nisbatan — Ulugʻbek (Muhammad Taragʻay), Navoiy, Lutfiy, Bobir; shaxsning tugʻilgan va yashagan joyiga nisbatan — Sharafiddin Ali Yazdiy, Ahmad Al Fargʻoniy, Al Xorazmiy, Badriddin Chochiy, Abdurahmon Jomiy, Qobuliy, Sheroziy, Uloyi Shoshiy, Kamol Xoʻjandiy; turli qush, sayyora yoki narsalarga nisbatan Badriddin Hiloliy, Kavka-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Псевдоним", "raw_meaning": "(гр. pseudonymos — сохта исм сўзидан) — тахаллус. Бирор ижодкорнинг ўзи учун танлаб олган иккинчи номи. Бадиий адабиётда жуда ҳам кўп халқларда кенг тарқалган тахаллус қўллаш анъанаси ўз характерига кўра турлича бўлади. Масалан: аллоним — бошқа шахснинг номи тарзида олинган тахаллус; анаграмма — ижодкор исмидаги ҳарфлар ўрнини алмаштириш орқали олинган тахаллус (Харитон Макентин — Атиох Кантемир); ананим — ўз исми ва фамилиясини тескарисига ўқиш тарзида олинган тахаллус (Нави Волирк — Иван Крилов), астроним — турли юлдузчалар шаклида қўйиладиган тахаллуслар; криптоним — ижодкорнинг исм ва фамилиясининг бош ҳарфларидан ёки шу мазмунни ифодаловчи исталган ҳарфлардан иборат тахаллус ва ҳ.к. Айрим шахслар фақат тахаллус билан юритилади. Масалан, В. И. Ленин — В. Ульянов, Алишер Навоий — Алишер Ғиёсиддин ўғли, Стендаль — Анри Бейль, М. Горький — А. М. Пешков, Н. Щедрин — М. Е. Салтиков, Анатоль Франс — Жан Анатоль Тибо ва ҳ.к. Шарқ санъати ва адабиёти намояндалари, катта олимлари ўзларига турли нарсаларга ишора тарзида тахаллус олишган. Масалан, турли сифатларга нисбатан — Улуғбек (Муҳаммад Тарағай), Навоий, Лутфий, Бобир; шахснинг туғилган ва яшаган жойига нисбатан — Шарафиддин Али Яздий, Аҳмад Ал Фарғоний, Ал Хоразмий, Бадриддин Чочий, Абдураҳмон Жомий, Қобулий, Шерозий, Улои Шоший, Камол Хўжандий; турли қуш, сайёра ёки нарсаларга нисбатан Бадриддин Ҳилолий, Кавка-"}}]}